ಗಂಗಾತೋಯಾತ್ಸಮಾನೀಯ ದೇವದೇವಂ ಪ್ರಪೂಜಯೇತ್ । ರತ್ನೇಶ್ವರಂ ಮಹಾಭಾಗೋ ಗೀತನೃತ್ಯವಿಶಾರದಃ
ಗಂಗೆಯ ನೀರನ್ನು ತಂದು, ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ರತ್ನೇಶ್ವರನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವವನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
ಗಾಯತೇ ನೃತ್ಯತೇ ತಸ್ಯ ದ್ವಾರಸ್ಥಸ್ತ್ರಿಪುರದ್ವಿಷಃ । ಮಠಮಾಗತ್ಯ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ರೋದತೇ ಸುಸ್ವರೈರಪಿ
ತ್ರಿಪುರಾಸುರನ ಶತ್ರುವಿನ ಮನೆಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಅವನು ಹಾಡುತ್ತಾ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಮಠಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾನೆ.
ಏತದ್ದೃಷ್ಟಂ ಮಯಾ ತಾತ ಅಪೂರ್ವಂ ವದತಾಂವರ । ಕಥಯಸ್ವ ಪ್ರಸಾದಾನ್ಮೇ ಯದಿ ತ್ವಂ ವೇತ್ಸಿ ಕಾರಣಮ್
ನಾನು ಇಂತಹ ಅಪೂರ್ವದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ, ಪ್ರಿಯವನೇ; ನೀನು ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಹೇಳು.
ಸಾ ಕಾ ನಾರೀ ಮಹಾಭಾಗಾ ಕಸ್ಮಾತ್ತಾತ ಪ್ರರೋದಿತಿ । ಕಸ್ಮಾತ್ಸ ದೇವಪುರುಷೋ ದೇವಮರ್ಚೇನ್ಮಹೇಶ್ವರಮ್
ಅವಳು ಯಾರು ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ ಮಹಿಳೆ, ಮತ್ತು ಏಕೆ ಅಳುತ್ತಾಳೆ? ಆ ದೇವಪುರುಷನು ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಏಕೆ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ?
ತನ್ಮೇ ತ್ವಂ ವಿಸ್ತರಾದ್ಬ್ರೂಹಿ ಸರ್ವಸಂದೇಹಕಾರಣಮ್ । ಏವಮುಕ್ತೋ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಕುಂಜಲೋಪಿ ಸುತೇನ ಹಿ
ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳು; ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಮಗನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಕುಂಜಲನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಕಪಿಂಜಲೇನ ಪ್ರೋವಾಚ ವಿಸ್ತರಾಚ್ಛೃಣ್ವತೋ ಮುನೇಃ
ಕಪಿಂಜಲನು, ಮುನಿಯು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಇತಿ ಶ್ರೀಪದ್ಮಪುರಾಣೇ ಭೂಮಿಖಂಡೇ ವೇನೋಪಾಖ್ಯಾನೇ ಗುರುತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಚ್ಯವನಚರಿತ್ರೇ ಏಕಾಧಿಕಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಈ ರೀತಿ ಶ್ರೀಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಭೂಮಿಖಂಡದಲ್ಲಿ ವೇನೋಪಾಖ್ಯಾನದ ಗುರುತೀರ್ಥ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಚ್ಯವನನ ಕಥೆಯ ನೂರೊಂದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
ಕುಞ್ಜಲ ಉವಾಚ- ಸರ್ವಂ ವತ್ಸ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯತ್ತ್ವಯೋಕ್ತಂ ಮಮಾಧುನಾ। ಉಭಯೋರ್ದೇವನಂ ಯತ್ತು ಯಸ್ಮಾಜ್ಜಾತಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ
ಕುಂಜಲನು ಹೇಳಿದನು: ವತ್ಸಾ, ನೀನು ನನಗೆ ಈಗ ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಇಬ್ಬರು ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆಯ ಕಾರಣವನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಏಕದಾ ತು ಮಹಾದೇವೀ ಪಾರ್ವತೀ ಪ್ರಮದೋತ್ತಮಾ। ಕ್ರೀಡಮಾನಾ ಮಹಾತ್ಮಾನಮೀಶ್ವರಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್
ಒಂದು ದಿನ, ಮಹಾದೇವಿಯಾದ ಪಾರ್ವತಿದೇವಿ, ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದಳು, ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಮಮೋರಸಿ ಮಹಾದೇವ ಜಾತಂ ಮಹತ್ಸು ದೋಹದಮ್। ದರ್ಶಯಸ್ವ ಮಮಾಗ್ರೇ ತ್ವಂ ಕಾನನಂ ಕಾನನೋತ್ತಮಮ್
"ಮಹಾದೇವಾ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಸೆ ಉದಯವಾಗಿದೆ; ನೀನು ನನಗೆ ಕಾಡುಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಕಾನನವನ್ನು ತೋರಿಸು."
ಶ್ರೀಮಹಾದೇವಉವಾಚ-★ ಏವಮಸ್ತು ಮಹಾದೇವಿ ನನ್ದನಂ ದೇವಸಙ್ಕುಲಮ್ । ದರ್ಶಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ಪುಣ್ಯಂ ದ್ವಿಜಸಿದ್ಧನಿಷೇವಿತಮ್
ಶ್ರೀಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು: "ಹೌದು ಮಹಾದೇವಿ, ದೇವತೆಗಳು ತುಂಬಿರುವ ಪುಣ್ಯವಾದ ನಂದನವನವನ್ನು, ದ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು ಪೂಜಿಸುವ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ."
ಏವಮಾಭಾಷ್ಯ ತಾಂ ದೇವೀಂ ತಯಾ ಸಹ ಗಣೈಸ್ತತಃ । ಸ ಗನ್ತುಮುತ್ಸುಕೋ ದೇವೋ ನನ್ದನಂ ವನಮೇವ ತು
ಹೀಗೆ ದೇವಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದ ನಂತರ, ಆ ದೇವರು ಅವಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಗೂ ಗಣರೊಂದಿಗೆ ನಂದನವನಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಉತ್ಸುಕನಾದನು.
ಸರ್ವಗಂ ಸುನ್ದರಂ ದಿವ್ಯಪೃಷ್ಠಮಾಭರಣೈರ್ಯುತಮ್। ಘಂಟಾಮಾಲಾಭಿಸಂಯುಕ್ತಂ ಕಿಙ್ಕಿಣೀಜಾಲಮಾಲಿನಮ್
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವ, ಸುಂದರವಾದ, ದಿವ್ಯವಾದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಗಂಟೆಗಳ ಹಾರಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಕಿಂಕಿಣಿಗಳ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದದ್ದು.
ಚಾಮರೈಃ ಪಟ್ಟಸೂತ್ರೈಶ್ಚ ಮುಕ್ತಾಮಾಲಾಸುಶೋಭಿತಮ್। ಹಂಸಚಂದ್ರಪ್ರತೀಕಾಶಂ ವೃಷಭಂ ಚಾರುಲಕ್ಷಣಮ್
ಚಾಮರಗಳು, ರೇಶ್ಮೆ ದಾರಗಳು, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ, ಹಂಸ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುವ, ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಎತ್ತು.
ಸಮಾರೂಢೋ ಮಹಾದೇವೋ ಗಣಕೋಟಿಸಮಾವೃತಃ। ನನ್ದಿಭೃಙ್ಗಿಮಹಾಕಾಲಸ್ಕನ್ದಚಣ್ಡಮನೋಹರಾಃ
ಆ ಎತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮಹಾದೇವನು, ನಂದಿ, ಭೃಂಗಿ, ಮಹಾಕಾಲ, ಸ್ಕಂದ, ಚಂಡ ಮತ್ತು ಮನೋಹರರು ಸೇರಿದಂತೆ ಗಣಸಮೂಹದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದನು.
ವೀರಭದ್ರೋ ಗಣೇಶಶ್ಚ ಪುಷ್ಪದನ್ತೋ ಮಣೀಶ್ವರಃ । ಅತಿಬಲಃಸುಬಲೋ ನಾಮ ಮೇಘನಾದೋ ಘಟಾವಹಃ
ವೀರಭದ್ರ, ಗಣೇಶ, ಪುಷ್ಪದಂತ, ಮಣೀಶ್ವರ, ಅತಿಬಲ, ಸುಬಲ, ಮೇಘನಾದ, ಘಟಾವಹ ಎಂಬವರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
ಘಣ್ಟಾಕರ್ಣಶ್ಚ ಕಾಲಿನ್ದಃ ಪುಲಿನ್ದೋ ವೀರಬಾಹುಕಃ। ಕೇಶರೀ ಕಿಂಕರೋ ನಾಮ ಚಣ್ಡಹಾಸಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಘಂಟಾಕರ್ಣ, ಕಾಲಿಂದ, ಪುಲಿಂದ, ವೀರಬಾಹುಕ, ಕೇಶರಿ, ಕಿಂಕರ, ಚಂಡಹಾಸ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂಬವರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
ಏತೇ ಚಾನ್ಯೇ ಚ ಬಹವಃ ಸನಕಾದ್ಯಾಸ್ತಪೋಬಲಾಃ। ಗಣೈಶ್ಚ ಕೋಟಿಸಂಖ್ಯಾತೈಃ ಸಶಿವಃ ಪರಿವಾರಿತಃ
ಇವರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸನಕಾದಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕರು, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗಿ, ಕೋಟಿಗಟ್ಟಲೆ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರು.
ನನ್ದನಂ ವನಮೇವಾಪಿ ಸೇವಿತಂ ದೇವಕಿನ್ನರೈಃ। ಪ್ರವಿವೇಶ ಮಹಾದೇವೋ ಗಣೈರ್ದೇವ್ಯಾಸಮನ್ವಿತಃ
ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರು ಸೇವಿಸಿದ ನಂದನವನವನ್ನು ಮಹಾದೇವರು ತನ್ನ ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ದೇವೇಶೋ ಗಿರಿಜಾಯೈ ಸುಶೋಭನಮ್ । ನಾನಾಪಾದಪಸಮ್ಪನ್ನಂ ಬಹುಪುಷ್ಪಸಮಾಕುಲಮ್
ದೇವತೆಗಳಾದಿಪತಿ ಆ ಭಗವಂತನು ಗಿರಿಜೆಗೆ ಆ ಸುಂದರವಾದ, ಹಲವಾರು ಮರಗಳು ತುಂಬಿರುವ, ಅನೇಕ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆವನವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.
ದಿವ್ಯಂ ರಮ್ಭಾವನಾಕೀರ್ಣಂ ಪುಷ್ಪವದ್ಭಿಸ್ತು ಚಮ್ಪಕೈಃ । ಮಲ್ಲಿಕಾಭಿಃ ಸುಪುಷ್ಪಾಭಿರ್ಮಾಲತೀಜಾಲಸಂಕುಲಮ್
ಆದು ದಿವ್ಯವಾದ ರಂಭಾ ಗಿಡಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಪುಷ್ಪಿತವಾದ ಚಂಪಕ ಹೂಗಳು, ಸುಗಂಧಮಯ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂಗಳು, ಹಾಗೂ ಮಲ್ಲತೀ ಬಳ್ಳಿಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.
ನಿತ್ಯಂ ಪುಷ್ಪಿತಶಾಖಾಭಿಃ ಪಾಟಲಾನಾಂ ವನೋತ್ತಮೈಃ। ರಾಜಮಾನಂ ಮಹಾವೃಕ್ಷೈಶ್ಚಂದನೈಶ್ಚಾರುಗಂಧಿಭಿಃ
ನಿತ್ಯವೂ ಹೂವುಗಳನ್ನೆತ್ತುವ ಪಾಟಲ ಮರಗಳ ಶಾಖೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಹಾ ವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗಂಧದ ಚಂದನ ಮರಗಳಿಂದ ಆವನವು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.
ದೇವದಾರುವನೈರ್ಜುಷ್ಟಂ ತುಂಗವೃಕ್ಷೈಃ ಸಮಾಕುಲಮ್। ಸರಲೈರ್ನಾಲಿಕೇರೈಶ್ಚ ತದ್ವತ್ಪೂಗೀಫಲದ್ರುಮೈಃ
ದೇವದಾರು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಎತ್ತರವಾದ ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಅದೇ ರೀತಿ ಸರಳ ಮರಗಳು, ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪೂಕಿ ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳೂ ಇದ್ದವು.
ಖರ್ಜೂರಪನಸೈರ್ದಿವ್ಯೈಃ ಫಲಭಾರಾವನಾಮಿತೈಃ। ಪರಿಮಲೋದ್ಗಾರಸಂಯುಕ್ತೈರ್ಗುರುವೃಕ್ಷಸಮಾಕುಲಮ್
ದಿವ್ಯವಾದ ಖರ್ಜೂರ ಮತ್ತು ಹಲಸಿನ ಮರಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳ ಭಾರದಿಂದ ವಾಕಾಗಿದ್ದವು; ಅವುಗಳಿಂದ ಸುಗಂಧ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳಿಂದ ಆವನವು ತುಂಬಿತ್ತು.
ಅಗ್ನಿತೇಜಃ ಸಮಾಭಾಸೈಃ ಸಪ್ತಪರ್ಣೈಃ ಸುಶೋಭಿತಮ್ । ರಾಜವೃಕ್ಷೈಃ ಕದಂಬೈಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಶೋಭಾನ್ವಿತಂ ಸದಾ
ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸಪ್ತಪರ್ಣ ಮರಗಳಿಂದ ಆವನವು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ರಾಜವೃಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸದಾ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಕದಂಬ ಮರಗಳೂ ಇದ್ದವು.
ಜಂಬೂನಿಂಬಮಹಾವೃಕ್ಷೈರ್ಮಾತುಲಿಗೈಃ ಸಮಾಕುಲಮ್ । ನಾರಂಗೈಃ ಸಿಂಧುವಾರೈಶ್ಚ ಪ್ರಿಯಾಲೈಃ ಶಾಲತಿಂದುಕೈಃ
ಜಂಬು, ನಿಂಬೆ, ಬೃಹತ್ ವೃಕ್ಷಗಳು, ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳ ಮರಗಳು, ನಾರಂಗಿ, ಸಿಂಧುವಾರ, ಪ್ರಿಯಾಳ, ಶಾಲ ಮತ್ತು ತಿಂದುಕ ಮರಗಳಿಂದ ಆವನವು ತುಂಬಿತ್ತು.
ಉದುಂಬರೈಃ ಕಪಿತ್ಥೈಶ್ಚ ಜಂಬೂಪಾದಪಶೋಭಿತಮ್ । ಲಕುಚೈಃ ಪುಷ್ಪಸೌಗಂಧೈಃ ಸ್ಫುಟನಾಗೈಃ ಸಮಾಕುಲಮ್
ಉದುಂಬರ ಮತ್ತು ಕಪಿತ್ಥ ಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಜಂಬು ಮರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಲಕುಚ ಮರಗಳು, ಸುಗಂಧ ಹೂವಿನ ಗಂಧ, ಹಾಗೂ ಅರಳಿದ ನಾಗಮರಗಳಿಂದ ಆವನವು ತುಂಬಿತ್ತು.
ಚೂತೈಶ್ಚ ಫಲರಾಜಾದ್ಯೈರ್ನೀಲೈಶ್ಚೈವ ಘನೋಪಮೈಃ । ನೀಲೈಃ ಶಾಲವನೈರ್ದಿವ್ಯೈರ್ಜಾಲಾನಾಂ ತು ವನೈಸ್ತತಃ
ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಾವಿನ ಮರಗಳು, ಗಾಢ ನೀಲಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಮರಗಳು, ದಿವ್ಯ ಶಾಲ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳಿಂದ ಆವನವು ಕೂಡಿತ್ತು.
ತಮಾಲೈಸ್ತು ವಿಶಾಲೈಶ್ಚ ಸೇವಿತಂ ತಪನೋಪಮೈಃ । ಶೋಭಿತಂ ನಂದನಂ ಪುಣ್ಯಂ ಶಿವೇನ ಪರಿದರ್ಶಿತಮ್
ವಿಶಾಲವಾದ ತಮಾಲ ಮರಗಳು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮರಗಳು ಆವನವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಶಿವನು ತೋರಿಸಿದ ಆ ಪುಣ್ಯ ನಂದನವನವು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು.
ಶೋಭಿತಂ ಚ ದ್ರುಮೈಶ್ಚಾನ್ಯೈಃ ಸರ್ವೈರ್ನೀಲವನೋಪಮೈಃ । ಸರ್ವಕಾಮಫಲೋಪೇತೈಃ ಕಲ್ಯಾಣಫಲದಾಯಕೈಃ
ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮರಗಳು, ನೀಲಿ ಕಾಡಿನಂತೆ ಕಾಣುವವು, ಎಲ್ಲ ಬಯಸಿದ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವು ಮತ್ತು ಶುಭ ಫಲ ನೀಡುವವು ಆವನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.