ದಿವ್ಯಂ ದಿವ್ಯಗುಣಂ ಪುಣ್ಯಂ ಪುಣ್ಯಧಾಮ ಸಮಾಕುಲಮ್ । ಸೇವಿತಂ ಪುಣ್ಯಲೋಕೈಶ್ಚ ಪುಣ್ಯರಾಶಿಂ ಮಹಾಗಿರಿಮ್
ಆ ಮಹಾಪರ್ವತವು ದೈವಿಕ, ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಪುಣ್ಯವಂತರಿಂದ ಪೂಜಿತವಾಗಿದ್ದು, ಪುಣ್ಯರಾಶಿಯಾಗಿದೆ.
ಪುಲಿಂದಭಿಲ್ಲಕೋಲೈಶ್ಚ ಸೇವಿತಂ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಮ್ । ವಿಕಟೈಃ ಶಿಖರೈಃ ಕೋಟೈರದ್ರಿರಾಜಃ ಪ್ರಕಾಶತೇ
ಪುಲಿಂದ, ಭಿಲ್ಲ, ಕೋಲ ಜನರು ಪೂಜಿಸುವ ಆ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಭಯಾನಕವಾದ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅನ್ಯೈರ್ನಾನಾವಿಧೈಃ ಪುಣ್ಯೈಃ ಕೌತುಕೈರ್ಮಂಗಲೈಃ ಶುಭೈಃ । ಗಂಗೋದಕಪ್ರವಾಹೈಶ್ಚ ಮಹಾಶಬ್ದಂ ಪ್ರಸುಸ್ರುವೇ
ಅಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧದ ಶುಭ ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಪುಣ್ಯವಸ್ತುಗಳು, ಗಂಗೆಯ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಘನ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳವು ಗಂಭೀರ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಶಂಕರಸ್ಯ ಗೃಹಂ ತತ್ರ ಕೈಲಾಸಂ ಗತವಾನಹಮ್ । ತತ್ರಾಶ್ಚರ್ಯಂ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಂ ಯನ್ನ ದೃಷ್ಟಂ ಕದಾ ಶ್ರುತಮ್
ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಶಂಕರನ ಮನೆ, ಕೈಲಾಸವನ್ನು ತಲುಪಿದೆನು; ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡದ, ಕೇಳದ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕಂಡೆನು.
ಶ್ರೂಯತಾಮಭಿಧಾಸ್ಯಾಮಿ ತಾತ ಸರ್ವಂ ಮಯೋದಿತಮ್ । ಶಿಖರಾದ್ಗಿರಿರಾಜಸ್ಯ ಮೇರೋಃ ಪುಣ್ಯಾನ್ಮಹೋದಯಾತ್
ಪ್ರಿಯವನೇ, ನಾನು ನೋಡಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಕೇಳು; ಅದು ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಪುಣ್ಯಶಿಖರದಿಂದ ಕಂಡದ್ದು.
ಹಿಮಕ್ಷೀರಸುವರ್ಣಸ್ತು ಪ್ರವಾಹಃ ಪತತೇ ಭುವಿ । ಗಂಗಾಯಾಶ್ಚ ಮಹಾಭಾಗ ರಂಹಸಾ ಘೋಷಭೂಷಿತಃ
ಅಲ್ಲಿ ಹಿಮ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ನದಿಯೊಂದು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಮಹಾ ಗಂಗೆಯು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿದು, ಘನವಾದ ಶಬ್ದದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದೆ.
ಕೈಲಾಸಸ್ಯ ಶಿರಃ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತತ್ರ ವಿಸ್ತರತಾಂ ಗತಃ । ದಶಯೋಜನಮಾನೇನ ತತ್ರ ಗಂಗಾ ಹ್ರದೋ ಮಹಾನ್
ಕೈಲಾಸದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲದ ಗಂಗೆಯ ದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಿದೆ.
ಮಹಾತೋಯೇನ ಪುಣ್ಯೇನ ವಿಮಲೇನ ವಿರಾಜತೇ । ಸರ್ವತೋಭದ್ರತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮಹಾಹಂಸೈಃ ಪ್ರಶೋಭತೇ
ಅದು ಪವಿತ್ರವಾದ, ನಿರ್ಮಲವಾದ ಜಲದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶುಭಕರವಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾ ಹಂಸಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಮೋಚ್ಚಾರೇಣ ಪುಣ್ಯೇನ ದಿವ್ಯೇನ ಮಧುರೇಣ ಚ । ಹಂಸಾಸ್ತತ್ರ ಪ್ರಕೂಜಂತಿ ಸರಸ್ತೇನ ವಿರಾಜತೇ
ಅಲ್ಲಿ ಹಂಸಗಳು ದೈವಿಕ, ಮಧುರವಾದ, ಪುಣ್ಯಮಯವಾದ ಗಾನದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಿವೆ; ಅವರ ಕೂಗಿನಿಂದ ಆ ಸರೋವರವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ.
ತಸ್ಯ ತೀರೇ ಶಿಲಾಯಾಂ ವೈ ಹಿಮಕನ್ಯಾ ಮಹಾಮತೇ । ಆಸೀನಾ ಮುಕ್ತಕೇಶಾಂತಾ ರೂಪದ್ರವಿಣಶಾಲಿನೀ
ಆ ಸರೋವರದ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಹಿಮಪರ್ವತದ ಮಗಳು ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಳು, ಅವಳ ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿತ್ತು, ಅವಳು ರೂಪ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಳು.
ದಿವ್ಯರೂಪಸುಸಂಪನ್ನಾ ಸಗುಣಾ ದಿವ್ಯಲಕ್ಷಣಾ । ದಿವ್ಯಾಲಂಕಾರಭೂಷಾ ಚ ತಸ್ಯಾಸ್ತೀರೇ ವಿರಾಜತೇ
ಅವಳು ದೈವಿಕ ರೂಪ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಳು; ದೈವಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ ಆ ತೀರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
ನ ಜಾನೇ ಗಿರಿರಾಜಸ್ಯ ತನಯಾ ವಾ ಮಹೋದಧೇಃ । ನೋ ವಾಸ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪತ್ನೀ ಸಾ ವಾ ಸ್ವಾಹಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಅವಳು ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳು ಎಂಬುದೋ, ಮಹಾಸಾಗರದ ಮಗಳು ಎಂಬುದೋ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪತ್ನಿ ಎಂಬುದೋ, ಅಥವಾ ಸ್ವಾಹಾ ತಾನೇ ಎಂಬುದೋ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.
ಇಂದ್ರಾಣೀ ವಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ರೋಹಿಣೀ ವಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಈದೃಶೀ ರೂಪಸಂಪತ್ತಿರ್ಯುವತೀನಾಂ ನ ದೃಶ್ಯತೇ
ಅವಳು ಇಂದ್ರಾಣಿಯೇ ಆಗಿರಲಿ, ಇಲ್ಲವೇ ರೋಹಿಣಿಯೇ ಆಗಿರಲಿ, ಇಂತಹ ಸೌಂದರ್ಯವೂ, ಕೃಪೆಯೂ ಯುವತಿಯರಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನ್ಯಾಸಾಂ ಚ ಸುದಿವ್ಯಾನಾಂ ನಾರೀಣಾಂ ತಾತ ಸರ್ವಥಾ । ಯಾದೃಶಂ ರೂಪಸಂಭಾವಂ ಗುಣಶೀಲಂ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ
ಮತ್ತಷ್ಟು ದಿವ್ಯವಾದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿಯೂ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಸೌಂದರ್ಯ, ಗುಣ, ಸ್ವಭಾವವೆಲ್ಲವೂ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿದೆ.
ಅಪ್ಸರಸಾಂ ಕದಾ ನಾಸ್ತಿ ತಾದೃಶಂ ರೂಪಲಕ್ಷಣಮ್ । ಯಾದೃಶಂ ತು ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಂ ತದಂಗಂ ವಿಶ್ವಮೋಹನಮ್
ಅಪ್ಸರಸರಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ನಾನು ಕಂಡಂತ ಸೌಂದರ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆಕೆಯ ರೂಪವೇ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಶಿಲಾಪದೇ ಸಮಾಸೀನಾ ದುಃಖೇನಾಪಿ ಸಮಾಕುಲಾ । ರುದತೇ ಸುಸ್ವರೈರ್ಬಾಲಾ ಅನೇಕೈಃ ಸ್ವಜನೈರ್ವಿನಾ
ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ದುಃಖದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಆ ಬಾಲೆ, ಅನೇಕ ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಮೃದುವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾಳೆ.
ಅಶ್ರೂಣಿ ಮುಂಚಮಾನಾ ಸಾ ಮುಕ್ತಾಭಾನಿ ಬಹೂನಿ ಚ । ನಿರ್ಮಲಾನಿ ಸರಸ್ಯತ್ರ ಪತಂತ್ಯೇವ ಮಹಾಮತೇ
ಆಕೆ ಬಿಡುವ ಅಶ್ರುಗಳು, ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವು, ತುಂಬಾ ಶುದ್ಧವಾಗಿಯೂ, ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ, ಮಹಾಮತಿಗೆ.
ಬಿಂದವೋ ಮೌಕ್ತಿಕಾಭಾಸ್ತೇ ನಿಪತಂತಿ ಮಹೋದಕೇ । ತೇಭ್ಯೋ ಭವಂತಿ ಪದ್ಮಾನಿ ಹೃದ್ಯಾನಿ ಸುರಭೀಣಿ ತು
ಆ ಮುತ್ತಿನಂತಿರುವ ಹನಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ಸುಗಂಧಭರಿತವಾದ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಕಮಲಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.
ಪದ್ಮಾನಿ ಜಜ್ಞಿರೇ ತೇಭ್ಯೋ ನೇತ್ರಾಶ್ರುಭ್ಯೋ ಮಹಾಮತೇ । ಗಂಗಾಂಭಸಿ ತರಂತ್ಯೇವ ಅಸಂಖ್ಯಾತಾನಿ ತಾನಿ ತು
ಆ ಅಶ್ರುಗಳಿಂದಲೇ ಕಮಲಗಳು ಹುಟ್ಟಿವೆ, ಮಹಾಮತಿಗೆ; ಅವು ಅನೇಕವಾಗಿಯೂ ಗಂಗೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿವೆ.
ಪತಿತಾನಿ ಸುಹೃದ್ಯಾನಿ ರಂಹಸಾ ಯಾನಿ ತಾನಿ ತು । ಗಂಗಾಪ್ರವಾಹಮಧ್ಯೇ ತು ಹಂಸವೃಂದೈಃ ಸುಸೇವಿತೇ
ಅವು ಬಿದ್ದ ಕಮಲಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿ ಗಂಗೆಯ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ; ಹಂಸಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಆ ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಲಂಕೃತವಾಗಿವೆ.
ಭಾಗೀರಥ್ಯಾಃ ಪ್ರವಾಹಸ್ತು ತಸ್ಮಾತ್ಸ್ಥಾನಾದ್ವಿನಿರ್ಗತಃ । ಕೈಲಾಸಶಿಖರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ರತ್ನಾಖ್ಯಂ ಚಾರುಕಂದರಮ್
ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಭಾಗೀರಥಿಯ ಹರಿವು ಹೊರಟು, ಕೈಲಾಸ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಕಿ, ರತ್ನ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಗುಹೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ವರ್ತತೇ ತೋಯಪೂರ್ಣಸ್ತು ಯೋಜನದ್ವಯವಿಸ್ತೃತಃ । ಹಂಸವೃಂದಸಮಾಕೀರ್ಣೋ ಜಲಪಕ್ಷಿ ಸಮಾಕುಲಃ
ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಎರಡು ಯೋಜನ ಅಗಲವಿರುವ ಸರೋವರವಿದೆ; ಹಂಸಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ನೀರಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.
ನಾನಾವರ್ಣವಿಶೇಷಾಣಿ ಸಂತಿ ಪದ್ಮಾನಿ ತತ್ರ ಚ । ಪ್ರವಾಹೇ ನಿರ್ಮಲೇ ತಾತ ಮುನಿವೃಂದನಿಷೇವಿತೇ
ಅಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಬಣ್ಣದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಮಲಗಳು ಇವೆ, ಪ್ರಿಯನೇ; ಶುದ್ಧ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ, ಮುನಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತವಾಗಿದೆ.
ಅಶ್ರುಭ್ಯೋ ಯಾನಿ ಜಾತಾನಿ ಪ್ರಭಾತೇ ಕಮಲಾನಿ ತು । ಗಂಗೋದಕಪ್ಲುತಾನ್ಯೇವ ಸೌರಭಾಣಿ ಮಹಾಂತಿ ಚ
ಆಕೆಯ ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಮಲಗಳು ಗಂಗೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಾ, ಮಹಾಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ.
ಪ್ರತರಂತಿ ಪ್ರವಾಹೇ ತು ನಿರ್ಮಲೇ ಜಲಪೂರಿತೇ । ಮಧ್ಯೇ ಮಧ್ಯೇ ಸುಹಂಸೈಶ್ಚ ಜಲಪಕ್ಷಿನಿನಾದಿತೇ
ಅವು ಶುದ್ಧವಾದ, ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿವೆ; ಮಧ್ಯಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧುರವಾದ ಹಂಸಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕೂಡಿವೆ.
ಸೂತ ಉವಾಚ- ರತ್ನಾಖ್ಯೇ ತು ಗಿರೌ ತಸ್ಮಿನ್ರತ್ನೇಶ್ವರಮಹೇಶ್ವರಃ । ದೇವದೈತ್ಯಸುಪೂಜ್ಯೋಪಿ ತಿಷ್ಠತೇ ತಾತ ಸರ್ವದಾ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ರತ್ನ ಎಂಬ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ರತ್ನೇಶ್ವರ ಮಹೇಶ್ವರನು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಿಯನೇ.
ತತ್ರ ದೃಷ್ಟೋ ಮಯಾ ತಾತ ಕಶ್ಚಿತ್ಪುಣ್ಯಮಯೋ ಮುನಿಃ । ಜಟಾಭಾರಸಮಾಕ್ರಾಂತೋ ನಿರ್ವಾಸಾ ದಂಡಧಾರಕಃ
ಅಲ್ಲೆ ನಾನು ಒಬ್ಬ ಪುಣ್ಯಶಾಲಿ ಮುನಿಯನ್ನು ಕಂಡೆ, ಪ್ರಿಯನೇ; ಜಟೆಗಳ ಭಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದನು, ಕೇವಲ ಕೌಪೀನ ಧರಿಸಿದ್ದನು, ದಂಡ ಹಿಡಿದಿದ್ದನು.
ನಿರಾಧಾರೋ ನಿರಾಹಾರಸ್ತಪಸಾತೀವ ದುರ್ಬಲಃ । ಕೃಶಾಂಗೋಽಪ್ಯಸ್ಥಿಸಂಘಾತಸ್ತ್ವಚಾಮಾತ್ರೇಣ ವೇಷ್ಟಿತಃ
ಆತನಿಗೆ ಆಶ್ರಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಆಹಾರವೂ ಇಲ್ಲ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಾ ದುರ್ಬಲನು; ಅವನ ದೇಹ ಎಲುಬುಗಳ ಗುಚ್ಛ, ಚರ್ಮದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆವೃತವಾಗಿದೆ.
ಭಸ್ಮೋದ್ಧೂಲಿತಮಾತ್ರಾಣಿ ಸರ್ವಾಂಗಾನಿ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಶುಷ್ಕಪತ್ರಾಣಿ ಭಕ್ಷೇತ ಶೀರ್ಣಾನಿ ಪತಿತಾನಿ ಚ
ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಅಂಗಗಳು ಬೂದಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆವೃತವಾಗಿವೆ; ಅವನು ಒಣಗಿದ, ಬಿದ್ದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಶಿವಭಕ್ತಿಸಮಾಸೀನೋ ದುರಾಧಾರೋ ಮಹಾತಪಾಃ । ಅಶ್ರುಭ್ಯೋ ಯಾನಿ ಜಾತಾನಿ ಪದ್ಮಾನಿ ಸುರಭೀಣಿ ಚ
ಶಿವಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ, ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ; ಆಕೆಯ ಅಶ್ರುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸುಗಂಧಭರಿತ ಕಮಲಗಳು.