ಸರ್ವಾಂಗಸುಂದರೋ ರಾಜನ್ಹೇಮರೂಪತನೂರುಹಃ । ರತ್ನಜ್ಯೋತಿಃ ಸುಚಿತ್ರಾಂಗೋ ದರ್ಶನೀಯೋ ಮನೋಹರಃ
ರಾಜನೇ, ಆ ಜಿಂಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು, ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣದ ರೋಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು, ರತ್ನಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಅದ್ಭುತ ರೂಪ, ನೋಡುವವರಿಗೆ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿತ್ತು.
ಅಭ್ಯಧಾವತ್ಸ ವೇಗೇನ ಬಾಣಪಾಣಿರ್ಧನುರ್ದ್ಧರಃ । ಇತ್ಯಮನ್ಯತ ಮೇಧಾವೀ ಕೋಪಿ ದೈತ್ಯಃ ಸಮಾಗತಃ
ಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಧನುಸ್ಸು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಆ ಜಿಂಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದನು. 'ಇಲ್ಲಿ ಯಾವೋ ಕುತಂತ್ರದ ದೈತ್ಯನು ಬಂದಿರಬಹುದು' ಎಂದು ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಊಹಿಸಿದನು.
ಮೃಗೇಣ ಚ ಸ ತೇನಾಪಿ ದೂರಮಾಕರ್ಷಿತೋ ನೃಪಃ । ಗತಃ ಸರಥವೇಗೇನ ಶ್ರಮೇಣ ಪರಿಖೇದಿತಃ
ಆ ಜಿಂಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ, ರಾಜನು ಬಹಳ ದೂರ ಚಕ್ರದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹೋದನು, ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತುಂಬಾ ಆಯಾಸಗೊಂಡನು.
ವೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ಯ ತಸ್ಯಾಪಿ ಮೃಗಶ್ಚಾಂತರಧೀಯತ । ಸ ಪಶ್ಯತಿ ವನಂ ತತ್ರ ನಂದಂನೋಪಮಮದ್ಭುತಮ್
ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆ ಜಿಂಕೆ ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಡಗಿಹೋಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ನಂದನವನಂತೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ಒಂದು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕಂಡನು.
ಚಾರುವೃಕ್ಷಸಮಾಕೀರ್ಣಂ ಭೂತಪಂಚಕಶೋಭಿತಮ್ । ಗುರುಭಿಶ್ಚಂದನೈಃ ಪುಣ್ಯೈಃ ಕದಲೀಖಂಡಮಂಡಿತೈಃ
ಅದು ಸುಂದರ ಮರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿತ್ತು, ಪುಣ್ಯವಾದ ಚಂದನ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಳೆ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.
ಬಕುಲಾಶೋಕಪುಂನಾಗೈರ್ನಾಲಿಕೇರೈಶ್ಚ ತಿಂದುಕೈಃ । ಪೂಗೀಫಲೈಶ್ಚ ಖರ್ಜೂರೈಃ ಕುಮುದೈಃ ಸಪ್ತಪರ್ಣಕೈಃ
ಅಲ್ಲಿ ಬಕುಳ, ಅಶೋಕ, ಪುನ್ನಾಗ, ತೆಂಗು, ತಿಂಡು, ಅಡಿಕೆ, ಈಚಲು, ಕಮಲ, ಸಪ್ತಪರ್ಣ ಮರಗಳು ಇದ್ದವು.
ಪುಷ್ಪಿತೈಃ ಕರ್ಣಿಕಾರೈಶ್ಚ ನಾನಾವೃಕ್ಷೈಃ ಸದಾಫಲೈಃ । ಪುಷ್ಪಿತಾಮೋದಸಂಯುಕ್ತೈಃ ಕೇತಕೈಃ ಪಾಟಲೈಸ್ತತಃ
ಹೂವು ಹಾರಿದ ಕರ್ಣಿಕರ ಮರಗಳು, ಸದಾ ಹಣ್ಣು ಕೊಡುವ ವಿವಿಧ ಮರಗಳು, ಸುಗಂಧ ಹೂಗಳಿರುವ ಕೆತಕಿ ಮತ್ತು ಪಾಟಲ ಹೂಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಲಂಕರಿಸಿತ್ತು.
ವೀಕ್ಷಮಾಣೋ ಮಹಾರಾಜ ದದರ್ಶ ಸರ ಉತ್ತಮಮ್ । ಪುಣ್ಯೋದಕೇನ ಸಂಪೂರ್ಣಂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ಪಂಚಯೋಜನಮ್
ಮಹಾರಾಜನು ನೋಡಿದಾಗ, ಪುಣ್ಯಜಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಐದು ಯೋಜನೆ ಅಗಲದ ವಿಶಾಲವಾದ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಂಡನು.
ಹಂಸಕಾರಂಡವಾಕೀರ್ಣಂ ಜಲಪಕ್ಷಿವಿನಾದಿತಮ್ । ಕಮಲೈಶ್ಚಾಪಿ ಮುದಿತಂ ಶ್ವೇತೋತ್ಪಲವಿರಾಜಿತಮ್
ಅದು ಹಂಸ ಮತ್ತು ಕರಂಡವಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ನೀರಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಗೋಜಿಗೋಜಿಯಾಗಿತ್ತು, ಕಮಲಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷವಾಗಿತ್ತು, ಬಿಳಿ ಉಟ್ಪಲ ಹೂಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ರಕ್ತೋತ್ಪಲೈಃ ಶೋಭಮಾನಂ ಹಾಟಕೋತ್ಪಲಮಂಡಿತಮ್ । ನೀಲೋತ್ಪಲೈಃ ಪ್ರಕಾಶಿತಂ ಕಲ್ಹಾರೈರತಿಶೋಭಿತಮ್
ಅದು ಕೆಂಪು ಉಟ್ಪಲ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿತ್ತು, ಹೊಳೆಯುವ ಹೂಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿತ್ತು, ನೀಲಿ ಉಟ್ಪಲಗಳಿಂದ ಬೆಳಗಿತ್ತು, ಕಲ್ಹಾರ ಹೂಗಳಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು.
ಮತ್ತೈರ್ಮಧುಕರೈಶ್ಚಪಿ ಸರ್ವತ್ರ ಪರಿನಾದಿತಮ್ । ಏವಂ ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತಂ ದದರ್ಶ ಸರ ಉತ್ತಮಮ್
ಮತ್ತಾದ ಜೇನುಹುಳಗಳ ಗೂಂಜನೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗೋಜಿಗೋಜಿಯಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸರೋವರವನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.
ಪಂಚಯೋಜನವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ದಶಯೋಜನದೀರ್ಘಕಮ್ । ತಡಾಗಂ ಸರ್ವತೋಭದ್ರಂ ದಿವ್ಯಭಾವೈರಲಂಕೃತಮ್
ಐದು ಯೋಜನೆ ಅಗಲ, ಹತ್ತು ಯೋಜನೆ ಉದ್ದವಿರುವ ಆ ಸರೋವರ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶುಭಕರವಾಗಿತ್ತು, ದೈವಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿತ್ತು.
ರಥವೇಗೇನ ಸಂಖಿನ್ನಃ ಕಿಂಚಿಚ್ಛ್ರಮನಿಪೀಡಿತಃ । ನಿಷಸಾದ ತಟೇ ತಸ್ಯ ಚೂತಚ್ಛಾಯಾಂ ಸುಶೀತಲಾಮ್
ರಥದ ವೇಗದಿಂದ ದಣಿದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಆಯಾಸಗೊಂಡ ರಾಜನು ಆ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ, ಮಾವಿನ ಮರದ ತಂಪಾದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು.
ಸ್ನಾತ್ವಾ ಪೀತ್ವಾ ಜಲಂ ಶೀತಂ ಪದ್ಮಸೌಗಂಧ್ಯವಾಸಿತಮ್ । ಸರ್ವಶ್ರಮೋಪಶಮನಮಮೃತೋಪಮಮೇವ ತತ್
ಅವನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ತಂಪಾದ, ಕಮಲದ ಸುಗಂಧವಿರುವ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ದಣಿವು ಮಾಯವಾಗಿ, ಅಮೃತವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಂತಾಯಿತು.
ವೃಕ್ಷಚ್ಛಾಯೇ ತತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ನುಪವಿಷ್ಟೇನ ಭೂಭೃತಾ । ಗೀತಧ್ವನಿಃ ಸಮಾಕರ್ಣಿ ಗೀಯಮಾನೋ ಯಥಾ ತಥಾ
ಆ ಮರದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ರಾಜನಿಗೆ, ಯಾರೋ ಹಾಡುತ್ತಿರುವ ಧ್ವನಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದಿತು.
ಯಥಾ ಸ್ತ್ರೀ ಗಾಯತೇ ದಿವ್ಯಾ ತಥಾಯಂ ಶ್ರೂಯತೇ ಧ್ವನಿಃ । ಗೀತಪ್ರಿಯೋ ಮಹಾರಾಜ ಏವ ಚಿಂತಾಂ ಪರಾಂ ಗತಃ
ಆ ಧ್ವನಿ, ದೇವತೆ ಮಹಿಳೆ ಹಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕೇಳಿಬಂತು; ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಮಹಾರಾಜನು ಆ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾದನು.
ಚಿಂತಾಕುಲಸ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಯಾವಚ್ಚಿಂತಯತೇ ಕ್ಷಣಮ್ । ತಾವನ್ನಾರೀ ವರಾ ಕಾಚಿತ್ಪೀನಶ್ರೋಣೀ ಪಯೋಧರಾ
ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ರಾಜನು ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಸುಂದರವಾದ, ಭುಜಗಳು ಹಾಗೂ ವಕ್ಷಸ್ಥಲ ತುಂಬಿದ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂತು.
ನೃಪತೇಃ ಪಶ್ಯತಸ್ತಸ್ಯ ವನೇ ತಸ್ಮಿನ್ಸಮಾಗತಾ । ಸರ್ವಾಭರಣಶೋಭಾಂಗೀ ಶೀಲಲಕ್ಷಣಸಂಪದಾ
ರಾಜನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾಗ, ಆಕೆ ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದರೂ, ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಳು.
ತಸ್ಮಿನ್ವನೇ ಸಮಾಯಾತಾ ನೃಪತೇಃ ಪುರತಃ ಸ್ಥಿತಾ । ತಾಮುವಾಚ ಮಹಾರಾಜಃ ಕಾ ಹಿ ಕಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯಸಿ
ಆಕೆ ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ರಾಜನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಳು; ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಯಾರು? ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೀಯೆ?'
ಕಿಮರ್ಥಂ ಹಿ ಸಮಾಯಾತಾ ತನ್ಮೇ ತ್ವಂ ಕಾರಣಂ ವದ । ಪೃಷ್ಟಾ ಸತೀ ತದಾ ತೇನ ನ ಕಿಂಚಿದಪಿ ಪಿಪ್ಪಲ
'ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಬಂದೆ? ನಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೇಳು,' ಎಂದು ರಾಜನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಪಿಪ್ಪಲ, ಆಕೆ ಏನೂ ಉತ್ತರಿಸದೆ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಳು.
ಶುಭಾಶುಭಂ ಚ ಭೂಪಾಲಂ ಪ್ರತ್ಯವೋಚದ್ವರಾನನಾ । ಪ್ರಹಸ್ಯೈವ ಗತಾ ಶೀಘ್ರಂ ವೀಣಾದಂಡಕರಾಽಬಲಾ
ಚೆಲುವಾದ ಮುಖದಿಂದ, ಆಕೆ ರಾಜನಿಗೆ ಶುಭ-ಅಶುಭದ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ, ನಗುತ್ತಾ, ವೀಣೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ ಆ ಮಹಿಳೆ ವೇಗವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟಳು.
ವಿಸ್ಮಯೇನಾಪಿ ರಾಜೇಂದ್ರೋ ಮಹತಾ ವ್ಯಾಪಿತಸ್ತದಾ । ಮಯಾ ಸಂಭಾಷಿತಾ ಚೇಯಂ ಮಾಂ ನ ಬ್ರೂತೇ ಸ್ಮ ಸೋತ್ತರಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜನು ತುಂಬಾ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದನು; ನಾನು ಆಕೆಯೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದರೂ, ಆಕೆ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.
ಪುನಶ್ಚಿಂತಾಂ ಸಮಾಪೇದೇ ಯಯಾತಿಃ ಪೃಥಿವೀಪತಿಃ । ಯೋ ವೈ ಮೃಗೋ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಶ್ಚತುಃಶೃಂಗಃ ಸುವರ್ಣಕಃ
ಮತ್ತೆ ಯಯಾತಿ ಎಂಬ ಭೂಪಾಲನು ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು: 'ನಾನು ನೋಡಿದ ಆ ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬುಗಳಿರುವ ಬಂಗಾರದ ಮೃಗ—'
ತಸ್ಮಾನ್ನಾರೀ ಸಮುದ್ಭೂತಾ ತತ್ಸತ್ಯಂ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಮೇ । ಮಾಯಾರೂಪಮಿದಂ ಸತ್ಯಂ ದಾನವಾನಾಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ
'ಅದರಲ್ಲಿಂದ ಈ ಮಹಿಳೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದಳು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಸತ್ಯವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದು ಖಂಡಿತ ದಾನವರ ಮಾಯಾರೂಪ.'
ಚಿಂತಯಿತ್ವಾ ಕ್ಷಣಂ ರಾಜಾ ಯಯಾತಿರ್ನಹುಷಾತ್ಮಜಃ । ಯಾವಚ್ಚಿಂತಯತೇ ರಾಜಾ ತಾವನ್ನಾರೀ ಮಹಾವನೇ
ನಹುಷನ ಪುತ್ರನಾದ ಯಯಾತಿ ರಾಜನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಯೋಚಿಸಿ, ಇನ್ನೂ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಿಳೆ—
ಅಂತರ್ಧಾನಂ ಗತಾ ವಿಪ್ರ ಪ್ರಹಸ್ಯ ನೃಪನಂದನಮ್ । ಏತಸ್ಮಿನ್ನಂತರೇ ಗೀತಂ ಸುಸ್ವರಂ ಪುನರೇವ ತತ್
—ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ರಾಜಕುಮಾರನತ್ತ ನಗುತ್ತಾ, ಆಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಳು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಧುರವಾದ ಗೀತಧ್ವನಿ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿಬಂತು.
ಶುಶ್ರುವೇ ಪರಮಂ ದಿವ್ಯಂ ಮೂರ್ಛನಾತಾನಸಂಯುತಮ್ । ಜಗಾಮ ಸತ್ವರಂ ರಾಜಾ ಯತ್ರ ಗೀತಧ್ವನಿರ್ಮಹಾನ್
ಅವನು ಪರಮ ದಿವ್ಯವಾದ, ವಿವಿಧ ರಾಗ-ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ರಾಜನು ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಮಹಾ ಗೀತಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬರುವ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.
ಜಲಾಂತೇ ಪುಷ್ಕರಂ ಚೈವ ಸಹಸ್ರದಲಮುತ್ತಮಮ್ । ತಸ್ಯೋಪರಿ ವರಾ ನಾರೀ ಶೀಲರೂಪಗುಣಾನ್ವಿತಾ
ನೀರಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಹೂವಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಅದ್ಭುತ ಕಮಲವಿತ್ತು; ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬ ಶೀಲರೂಪಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂದರಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಳು.
ದಿವ್ಯಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನಾ ದಿವ್ಯಾಭರಣಭೂಷಿತಾ । ದಿವ್ಯೈರ್ಭಾವೈಃ ಪ್ರಭಾತ್ಯೇಕಾ ವೀಣಾದಂಡಕರಾವಿಲಾ
ಆಕೆ ದಿವ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದಳು, ದಿವ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಳು; ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ವೀಣೆಯ ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಳು.
ಗಾಯಂತೀ ಸುಸ್ವರಂ ಗೀತಂ ತಾಲಮಾನಲಯಾನ್ವಿತಮ್ । ತೇನ ಗೀತಪ್ರಭಾವೇಣ ಮೋಹಯಂತೀ ಚರಾಚರಾನ್
ಆಕೆ ಸುಸ್ವರದಲ್ಲಿ, ತಾಳಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು; ಆಕೆ ಹಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.