ತಸ್ಯಾ ಧ್ಯಾನಂ ಪ್ರಕುರ್ವಂತಿ ಪತಿಕಾಮಪ್ರಭಾವತಃ । ಅತ್ಯರ್ಥಂ ದೃಢತಾಮಿಂದ್ರ ಸುಃವಿಚಿಂತ್ಯ ಸುರೇಶ್ವರಃ
ಅವಳ ಪತಿಯನ್ನೆಚ್ಚರಿಸುವ ದೃಢತೆ ನೋಡಿ, ಅವಳ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಅವಳ ಅಪಾರ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಇಂದ್ರನು ಆಳವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು.
ಸುಕಲಾಯಾಃ ಪರಂ ಭಾವಂ ಸುವಿಚಾರ್ಯಾಮರೇಶ್ವರಃ । ಚಾಲಯೇ ಧೈರ್ಯಮಸ್ಯಾಶ್ಚ ಪತಿಸ್ನೇಹಂ ನ ಸಂಶಯಃ
ಅಮರೇಶ್ವರನು ಸುಕಲಾದೇವಿಯ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿ, ಅವಳ ಧೈರ್ಯವನ್ನೂ ಪತಿಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.
ಸಸ್ಮಾರ ಮನ್ಮಥಂ ದೇವಂ ತ್ವರಮಾಣಃ ಸುರಾಧಿಪಃ । ಪುಷ್ಪಚಾಪಂ ಸ ಸಂಗೃಹ್ಯ ಮೀನಕೇತುಃ ಸಮಾಗತಃ
ಆಗ ದೇವೇಂದ್ರನು ಆತುರದಿಂದ ಮನ್ಮಥನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದನು. ಪುಷ್ಪಬಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮೀನಕೇತು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.
ಪ್ರಿಯಯಾ ಚ ತಯಾ ಯುಕ್ತೋ ರತ್ಯಾ ದೃಷ್ಟಮಹಾಬಲಃ । ಬದ್ಧಾಂಜಲಿಪುಟೋ ಭೂತ್ವಾ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಮುವಾಚ ಸಃ
ಅವನ ಪ್ರಿಯ ರತಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಅವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು. ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಕಸ್ಮಾದಹಂ ತ್ವಯಾ ನಾಥ ಅಧುನಾ ಸಂಸ್ಮೃತೋ ವಿಭೋ । ಆದೇಶೋ ದೀಯತಾಂ ಮೇದ್ಯ ಸರ್ವಭಾವೇನ ಮಾನದ
"ನಾಥಾ, ಈಗ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದೀರಿ? ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿ, ನಾನು ಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ."
ಇಂದ್ರ ಉವಾಚ- ಸುಕಲೇಯಂ ಮಹಾಭಾಗಾ ಪತಿವ್ರತಪರಾಯಣಾ । ಶೃಣುಷ್ವ ಕಾಮದೇವ ತ್ವಂ ಕುರು ಸಾಹಾಯ್ಯಮುತ್ತಮಮ್
ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು— "ಈ ಸುಕಲಾ ಮಹಾಭಾಗೆ, ಪತಿವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಕಾಮದೇವಾ, ಕೇಳು, ನೀನು ಉತ್ತಮ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡು."
ನಿಷ್ಕರ್ಷಯ ಮಹಾಭಾಗಾಂ ಸುಕಲಾಂ ಪುಣ್ಯಮಂಗಲಾಮ್ । ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಚನಂ ತಸ್ಯ ಶಕ್ರಸ್ಯ ತಮಥಾಬ್ರವೀತ್
"ಈ ಪುಣ್ಯಮಯಿ ಸುಕಲಾವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತೋರಿಸು." ಶಕ್ರನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಅವನು ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು:
ಏವಮಸ್ತು ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ನ ಸಂಶಯಃ । ಸಾಹಾಯ್ಯಂ ದೇವದೇವೇಶ ತವ ಕೌತುಕಕಾರಣಾತ್
"ಹೌದು ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ, ನಾನು ಇದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ದೇವತೆಗಳಾಧಿಪತಿ, ನಿಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಾನು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ."
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಕಂದರ್ಪೋ ಮುನಿದುರ್ಜಯಃ । ದೇವಾಞ್ಜೇತುಂ ಸಮರ್ಥೋಽಹಂ ಸಮುನೀನೃಷಿಸತ್ತಮಾನ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಕಾಮದೇವನು, ಮುನಿಗಳು ಗೆಲ್ಲಲಾಗದವನು, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ, ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನೂ ಗೆಲ್ಲಲು ನಾನು ಶಕ್ತನೆಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಕಿಂ ಪುನಃ ಕಾಮಿನೀಂ ದೇವ ಯಸ್ಯಾ ಅಂಗೇ ನ ವೈ ಬಲಮ್ । ಕಾಮಿನೀನಾಮಹಂ ದೇವ ಅಂಗೇಷು ನಿವಸಾಮ್ಯಹಮ್
ಆದರೆ ದೇವರೆ, ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಎಷ್ಟು ಸುಲಭ! ದೇವರೆ, ನಾನು ಹೆಂಗಸರ ದೇಹದ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ.
ಭಾಲೇ ಕುಚೇಷು ನೇತ್ರೇಷು ಕಚಾಗ್ರೇಷು ಚ ಸರ್ವದಾ । ನಾಭೌ ಕಟ್ಯಾಂ ಪೃಷ್ಠದೇಶೇ ಜಘನೇ ಯೋನಿಮಂಡಲೇ
ನಾನು ಸದಾ ಹೆಂಗಸರ ನೆಟ್ಟಗಾದ ನುಣುಪು, ಕುತ್ತಿಗೆ, ಕಣ್ಣು, ಕೂದಲಿನ ತುದಿ, ನಾಭಿ, ಹೊಟ್ಟೆ, ಬೆನ್ನು, ಹಿಪ್ಪು, ಮತ್ತು ಗರ್ಭದ ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಇದ್ದೇನೆ.
ಅಧರೇ ದಂತಭಾಗೇಷು ಕಕ್ಷಾಯಾಂ ಹಿ ನ ಸಂಶಯಃ । ಅಂಗೇಷ್ವೇವಂ ಪ್ರತ್ಯಂಗೇಷು ಸರ್ವತ್ರ ನಿವಸಾಮ್ಯಹಮ್
ನಾನು ತುಟಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಲ್ಲುಗಳ ಬೇಸಿನಲ್ಲಿ, ಕೈಕೂಳಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದೇನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಹೆಂಗಸರ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗ, ಉಪಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಾನು ನೆಲೆಸಿದ್ದೇನೆ.
ನಾರೀ ಮಮ ಗೃಹಂ ದೇವ ಸದಾ ತತ್ರ ವಸಾಮ್ಯಹಮ್ । ತತ್ರಸ್ಥಃ ಪುರುಷಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಮಾರಯಾಮಿ ನ ಸಂಶಯಃ
ಹೆಂಗಸು ನನ್ನ ಮನೆ, ದೇವರೆ; ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಎಲ್ಲ ಪುರುಷರನ್ನು ನಾನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತೇನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಸ್ವಭಾವೇನಾಬಲಾದೇವ ಸಂತಪ್ತಾ ಮಮ ಮಾರ್ಗಣೈಃ । ಪಿತರಂ ಮಾತರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಅನ್ಯಂ ಸ್ವಜನಬಾಂಧವಮ್
ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದ, ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹಿಂಸಿತರಾದ ಹೆಂಗಸರು ತಂದೆ, ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಬಂಧುವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ—
ಸುರೂಪಂ ಸಗುಣಂ ದೇವ ಮಮ ಬಾಣಾ ಹತಾ ಸತೀ । ಚಲತೇ ನಾತ್ರ ಸಂದೇಹೋ ವಿಪಾಕಂ ನೈವ ಚಿಂತಯೇತ್
ಆ ಪುರುಷನು ಸುಂದರನಾಗಿದ್ದರೆ, ಗುಣವಂತನಾಗಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದಿದ್ದರೆ, ಆಕೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕುಲಾಯಿಸುತ್ತಾಳೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಅವಳು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಯೋಚಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ಯೋನಿಃ ಸ್ಪಂದೇತ ನಾರೀಣಾಂ ಸ್ತನಾಗ್ರೌ ಚ ಸುರೇಶ್ವರ । ನಾಸ್ತಿ ಧೈರ್ಯಂ ಸುರೇಶಾನ ಸುಕಲಾಂ ನಾಶಯಾಮ್ಯಹಮ್
ಹೆಂಗಸರ ಗರ್ಭ ಭಾಗ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರ ಸ್ತನಗಳ ತುದಿಗಳು ಕೂಡ; ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದವನೇ, ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ಥೈರ್ಯವೇ ಇರದು—ನಾನು ಒಳ್ಳೆಯವರನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಇಂದ್ರ ಉವಾಚ- ಪುರುಷೋಹಂ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ರೂಪವಾನ್ಗುಣವಾನ್ಧನೀ । ಕೌತುಕಾರ್ಥಮಿಮಾಂ ನಾರೀಂ ಚಾಲಯಾಮಿ ಮನೋಭವ
ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ರೂಪವಂತ, ಗುಣವಂತ, ಧನವಂತ ಪುರುಷನಾಗಿ ಈ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕುತೂಹಲಕ್ಕಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಕದಡುವೆನು, ಕಾಮದೇವಾ.
ನೈವ ಕಾಮಾನ್ನ ಸಂತ್ರಾಸಾನ್ನ ವಾ ಲೋಭಾನ್ನ ಕಾರಣಾತ್ । ನ ವೈ ಮೋಹಾನ್ನ ವೈ ಕ್ರೋಧಾತ್ಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಂ ರತಿಪ್ರಿಯ
ನಾನು ಇದನ್ನು ಕಾಮದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಭಯದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಲೋಭದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ; ಮೋಹದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಕೋಪದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ—ಇದು ಸತ್ಯ, ಸತ್ಯ, ರತಿಪ್ರಿಯಾ.
ಕಥಂ ಮೇ ದೃಶ್ಯತೇ ತಸ್ಯಾ ಮಹತ್ಸತ್ಯಂ ಪತಿವ್ರತಮ್ । ನಿಷ್ಕರ್ಷಿಷ್ಯ ಇತೋ ಗತ್ವಾ ಭವನ್ಮೋಹೋತ್ರ ಕಾರಣಮ್
ಅವಳ ಮಹಾ ಸತ್ಯವಾದ ಪತಿವ್ರತ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ನೋಡಬಹುದು? ನಿನ್ನ ಮೋಹವೇ ಇಲ್ಲಿ ಕಾರಣ, ನಾನು ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತೇನೆ.
ಏವಂ ಕಾಮಂ ಚ ಸಂದಿಶ್ಯ ಜಗಾಮ ಸುರರಾಟ್ಸ್ವಯಮ್ । ಆತ್ಮವಿಕೃತಿಸಂಭೂತೋ ರೂಪವಾನ್ಗುಣವಾನ್ಸ್ವಯಮ್
ಹೀಗೆ ಕಾಮದೇವನಿಗೆ ಹೇಳಿ, ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ರೂಪವಂತನಾಗಿ, ಗುಣವಂತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು.
ಸರ್ವಾಭರಣಶೋಭಾಂಗಃ ಸರ್ವಭೋಗಸಮನ್ವಿತಃ । ಭೋಗಲೀಲಾಸಮಾಕೀರ್ಣಃ ಸರ್ವದೌದಾರ್ಯಸಂಯುತಃ
ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿದ್ದ, ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದ, ಆನಂದ ಮತ್ತು ಲೀಲೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದ, ಸದಾ ಉದಾರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು.
ಯತ್ರ ಸಾ ತಿಷ್ಠತೇ ದೇವೀ ಕೃಕಲಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಾ ನೃಪ । ಆತ್ಮಲೀಲಾಂ ಸ್ವರೂಪಂ ಚ ಗುಣಂ ಭಾವಂ ಪ್ರದರ್ಶಯೇತ್
ಅಲ್ಲಿ ಆ ದೇವಿ, ಕೃಕಲಸನ ಪ್ರಿಯೆ, ಇದ್ದಳೆ, ರಾಜನೇ; ಅವನು ತನ್ನ ಆಟ, ಸ್ವರೂಪ, ಗುಣ ಮತ್ತು ಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.
ನೈವ ಪಶ್ಯತಿ ಸಾ ತಂ ತು ಪುರುಷಂ ರೂಪಸಂಪದಮ್ । ಯತ್ರಯತ್ರ ವ್ರಜೇತ್ಸಾ ಹಿ ತತ್ರ ತಾಂ ಪಶ್ಯತೇ ನೃಪ
ಆಕೆ ಆ ಪುರುಷನನ್ನು, ಅವನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ; ಅವಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ, ರಾಜನೇ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ.
ಸಾಭಿಲಾಷೇಣ ಮನಸಾ ತಾಮೇವಂ ಪರಿಪಶ್ಯತಿ । ಕಾಮಚೇಷ್ಟಾಂ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷೋಽದರ್ಶಯತ್ಸರ್ವಭಾವಕೈಃ
ಆಕೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸೆಯಿಂದ ತನ್ನನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ; ಸಹಸ್ರನೇತ್ರ ಇಂದ್ರನು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮಭಾವದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.
ಚತುಷ್ಪಥೇ ಪಥೇ ತೀರ್ಥೇ ಯತ್ರ ದೇವೀ ಪ್ರಯಾತಿ ಸಾ । ತತ್ರತತ್ರ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಸ್ತಾಮೇವ ಪರಿಪಶ್ಯತಿ
ನಾಲ್ಕು ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ—ಆ ದೇವಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ, ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಸಹಸ್ರನೇತ್ರ ಇಂದ್ರನು ಅವಳನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ಇಂದ್ರೇಣ ಪ್ರೇಷಿತಾ ದೂತೀ ಸುಕಲಾಂ ಪ್ರತಿ ಸಾ ಗತಾ । ಸುಕಲಾಂ ಸುಮಹಾಭಾಗಾಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಪ್ರಹಸ್ಯ ವೈ
ಇಂದ್ರನು ಕಳಿಸಿದ ದೂತಿ ಸುಕಲೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು; ಮಹಾ ಭಾಗ್ಯವಂತಿಯಾದ ಸುಕಲೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆಕೆ ನಗುತ್ತಾ ಮಾತಾಡಿದಳು.
ಅಹೋ ಸತ್ಯಮಹೋಧೈರ್ಯಮಹೋ ಕಾಂತಿರಹೋ ಕ್ಷಮಾ । ಅಸ್ಯಾ ರೂಪೇಣ ಸಂಸಾರೇ ನಾಸ್ತಿ ನಾರೀ ವರಾನನಾ
ಅಯ್ಯೋ, ಎಷ್ಟು ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ, ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಧೈರ್ಯ, ಎಷ್ಟು ಪ್ರಕಾಶ, ಎಷ್ಟು ಕ್ಷಮೆ! ಈ ರೀತಿ ರೂಪವಿರುವ ಹೆಂಗಸು, ಸುಂದರಮುಖಿಯೆ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬಳಿಲ್ಲ.
ಕಾ ತ್ವಂ ಭವಸಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯಸಿ । ಯಸ್ಯ ತ್ವಂ ಸಗುಣಾ ಭಾರ್ಯಾ ಸ ಧನ್ಯಃ ಪುಣ್ಯಭಾಗ್ಭುವಿ
ನೀನು ಯಾರು, ಶುಭಳೇ? ಯಾರ ಪತ್ನಿಯಾಗುತ್ತೀಯೆ? ನೀನು ಇಂತಹ ಗುಣಗಳಿರುವ ಹೆಂಡತಿಯಾಗುವವನಿಗೆ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅದೃಷ್ಟ, ಪುಣ್ಯವಂತ.
ತಸ್ಯಾಸ್ತು ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ತಾಮುವಾಚ ಮನಸ್ವಿನೀ । ವೈಶ್ಯಜಾತ್ಯಾಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸತ್ಯವತ್ಸಲಃ
ಅವಳ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಆ ಧೈರ್ಯವಂತ ಹೆಂಗಸು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: 'ವೈಶ್ಯರ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಧರ್ಮವಂತ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಒಬ್ಬನು ಇದ್ದಾನೆ.'
ತಸ್ಯಾಹಂ ಹಿ ಪ್ರಿಯಾ ಭಾರ್ಯಾ ಸತ್ಯಸಂಧಸ್ಯ ಧೀಮತಃ । ಕೃಕಲಸ್ಯಾಪಿ ವೈಶ್ಯಸ್ಯ ಸತ್ಯಮೇವ ವದಾಮಿ ತೇ
ನಾನು ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಸತ್ಯವಂತ ವೈಶ್ಯನಾದ ಕೃಕಲನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ. ನಿನಗೆ ನಾನೀಗ ನಿಜವನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.