ಸತೀಭಾವೇನ ಸಂಸ್ಥಾಸ್ಮಿ ಪತಿವ್ರತಪರಾಯಣಾ । ಧಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತ್ವಾಂ ಮಹಾಪಾಪ ಯದ್ಯೇವಂ ತು ವದಿಷ್ಯಸಿ
ನಾನು ಸತೀತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಪತಿವ್ರತೆಯಾಗಿ ಇದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಮಹಾಪಾಪಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಸುಡುವೆನು.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತಥೈಕಾಂತೇ ನಿಷಸಾದ ಮಹೀತಲೇ । ದುಃಖೇನ ಮಹತಾವಿಷ್ಟಾಂ ತಾಮುವಾಚ ಸ ಗೋಭಿಲಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವಳು ಒಬ್ಬಳಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಳು. ಮಹಾ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಅವಳಿಗೆ ಗೊಭಿಲನು ಹೀಗೆಂದನು—
ತವೋದರೇ ಮಯಾ ನ್ಯಸ್ತಂ ಸ್ವವೀರ್ಯಂ ಸುಕೃತಂ ಶುಭೇ । ತಸ್ಮಾದುತ್ಪತ್ಸ್ಯತೇ ಪುತ್ರಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಕ್ಷೋಭಕಾರಕಃ
ಶುಭೆ, ನಿನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಅದರಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಕಂಪಿಸುವ ಮಗನು ಹುಟ್ಟುವನು.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಜಗಾಮಾಥ ಗೋಭಿಲೋ ದಾನವಸ್ತದಾ । ಗತೇ ತಸ್ಮಿನ್ದುರಾಚಾರೇ ದಾನವೇ ಪಾಪಚಾರಿಣೀ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ದಾನವ ಗೊಭಿಲನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೋದನು. ಆ ಪಾಪದಾರಿಯಾದ ದಾನವನು ಹೋದ ಮೇಲೆ—
ದುಃಖೇನ ಮಹತಾವಿಷ್ಟಾ ನೃಪಕನ್ಯಾ ರುರೋದ ಹ
ಮಹಾ ದುಃಖದಿಂದ ಆ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಅಳಲು ತೊಡಗಿದಳು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯುವಾಚ- ಗತೇ ತಸ್ಮಿನ್ದುರಾಚಾರೇ ಗೋಭಿಲೇ ಪಾಪಚೇತಸಿ । ಪದ್ಮಾವತೀ ರುರೋದಾಥ ದುಃಖೇನ ಮಹತಾನ್ವಿತಾ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು— ಆ ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ ಗೊಭಿಲನು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಪದ್ಮಾವತಿ ಮಹಾ ದುಃಖದಿಂದ ಅಳಲು ತೊಡಗಿದಳು.
ತಸ್ಯಾಸ್ತು ರುದಿತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಖ್ಯಃ ಸರ್ವಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ । ಪಪ್ರಚ್ಛುಸ್ತಾಂ ರಾಜಕನ್ಯಾಂ ತಾಃ ಸರ್ವಾಶ್ಚ ವರಾನನಾಃ
ಅವಳ ಅಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವಳ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಗಾತಿಯರು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ರಾಜಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಆ ಎಲ್ಲರು ಸುಂದರ ಮುಖದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.
ಕಸ್ಮಾದ್ರೋದಿಷಿ ಭದ್ರಂ ತೇ ಕಥಯಸ್ವ ಹಿ ಚೇಷ್ಟಿತಮ್ । ಕ್ವ ಗತೋಽಸೌ ಮಹಾರಾಜೋ ಮಾಥುರಾಧಿಪತಿಸ್ತವ
ನೀನು ಏಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯೆ? ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ— ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತೆಂದು ಹೇಳು. ನಿನ್ನ ಮಹಾರಾಜ, ಮಾಥುರಾಧಿಪತಿ, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು?
ಯೇನ ತ್ವಂ ಹಿ ಸಮಾಹೂತಾ ಪ್ರಿಯೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ವದಸ್ವ ನಃ । ತಾ ಉವಾಚ ಸುದುಃಖೇನ ರೋದಮಾನಾ ಪುನಃ ಪುನಃ
ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು 'ಪ್ರಿಯೆ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು? ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಆಕೆ ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಳುತ್ತಾ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ತಯಾ ಆವೇದಿತಂ ಸರ್ವಂ ಯಜ್ಜಾತಂ ದೋಷಸಂಭವಮ್ । ತಾಭಿರ್ನೀತಾ ಪಿತುರ್ಗೇಹಂ ವೇಪಮಾನಾ ಸುದುಃಖಿತಾ
ಯಾವ ದುಃಖ ಸಂಭವಿಸಿತೋ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವಳು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು. ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ನಡುಕುತ್ತಾ, ಆಕೆಯನ್ನು ಅವಳ ಸಂಗಾತಿಯರು ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.
ಮಾತುಃ ಸಮಕ್ಷಂ ತಸ್ಯಾಸ್ತು ಆಚಚಕ್ಷುಸ್ತದಾ ಸ್ತ್ರಿಯಃ । ಸಮಾಕರ್ಣ್ಯ ತತೋ ದೇವೀ ಗತಾ ಸಾ ಭರ್ತೃಮಂದಿರಮ್
ತಾಯಿಯ ಎದುರಲ್ಲೇ ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಣಿ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋದಳು.
ಭರ್ತಾರಂ ಶ್ರಾವಯಾಮಾಸ ಸುತಾವೃತ್ತಾಂತಮೇವ ಹಿ । ಸಮಾಕರ್ಣ್ಯ ತತೋ ರಾಜಾ ಮಹಾದುಃಖೀ ಅಜಾಯತ
ಅವಳ ಗಂಡನಿಗೆ ಮಗನ ವಿಷಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಿಳಿಸಿದಳು. ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರಾಜನು ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.
ಯಾನಾಚ್ಛಾದನಕಂ ದತ್ವಾ ಪರಿವಾರಸಮನ್ವಿತಾಮ್ । ಮಥುರಾಂ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಗತಾ ಸಾ ಪ್ರಿಯಮಂದಿರಮ್
ಆಕೆಗೂ ಆವರಣವಿರುವ ರಥವನ್ನೂ, ಸೇವಕರನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿ, ಅವಳನ್ನು ಮಥುರೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಅವಳು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯನ ಮನೆಗೆ ಹೋದಳು.
ಸುತಾದೋಷಂ ಸಮಾಚ್ಛಾದ್ಯ ಪಿತಾಮಾತಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ । ಉಗ್ರಸೇನಸ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಪದ್ಮಾವತೀಂ ಸಮಾಗತಾಮ್
ಮಗಳ ತಪ್ಪನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಉಗ್ರಸೇನನು ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು.
ಸ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮುಮುದೇ ಚಾಶು ಉವಾಚೇದಂ ವಚಃ ಪುನಃ । ತ್ವಯಾ ವಿನಾ ನ ಶಕ್ತೋಸ್ಮಿ ಜೀವಿತುಂ ಹಿ ವರಾನನೇ
ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ, ತಕ್ಷಣ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆಂದನು: 'ನೀನು ಇಲ್ಲದೆ ನಾನು ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಸುಂದರಿಯೆ.'
ಬಹುಪ್ರಭಾಸಿ ಮೇ ಪ್ರೀತಾ ಗುಣಶೀಲೈಸ್ತು ಸರ್ವದಾ । ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸತ್ಯೇನ ತೇ ಕಾಂತೇ ಪತಿದೈವತ್ಯಕೈರ್ಗುಣೈಃ
ನಿನ್ನ ಗುಣ, ಸ್ವಭಾವ, ಭಕ್ತಿ, ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಪತಿಯನ್ನೇ ದೇವತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಗುಣಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಸದಾ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ಇದೆ.
ಸಮಾಭಾಷ್ಯ ಪ್ರಿಯಾಂ ಭಾರ್ಯಾಂ ಪದ್ಮಾವತೀಂ ನರೇಶ್ವರಃ । ತಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಸ ವೈ ರೇಮೇ ಉಗ್ರಸೇನೋ ನೃಪೋತ್ತಮಃ
ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಪದ್ಮಾವತಿಗೆ ಮಾತಾಡಿ, ರಾಜರಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಉಗ್ರಸೇನನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದನು.
ವವೃಧೇ ದಾರುಣೋ ಗರ್ಭಃ ಸರ್ವಲೋಕಭಯಪ್ರದಃ । ಪದ್ಮಾವತೀ ವಿಜಾನಾತಿ ತಸ್ಯ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್
ಭಯಂಕರವಾದ ಗರ್ಭವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಕ್ಕೂ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಪದ್ಮಾವತಿಗೆ ಆ ಗರ್ಭದ ಕಾರಣ ತಿಳಿದಿತ್ತು.
ಸ್ವೋದರೇ ವರ್ದ್ಧಮಾನಸ್ಯ ಚಿಂತಯಂತೀ ದಿವಾನಿಶಮ್ । ಅನೇನ ಕಿಮು ಜಾತೇನ ಲೋಕನಾಶಕರೇಣ ವೈ
ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಗುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ದಿನರೂಜು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು: 'ಈ ಲೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು ಹುಟ್ಟಿದರೆ ನನಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?' ಎಂದು.
ಅನೇನಾಪಿ ನ ಮೇ ಕಾರ್ಯಂ ದುಷ್ಟಪುತ್ರೇಣ ಸಾಂಪ್ರತಮ್ । ಔಷಧೀಂ ಪೃಚ್ಛತೇ ಸಾ ತು ಗರ್ಭಪಾತಸ್ಯ ಸರ್ವತಃ
'ಈ ದುಷ್ಟ ಮಗನಿಂದ ನನಗೆ ಈಗ ಯಾವುದೇ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಔಷಧಿ ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.
ನಾರೀ ಮಹೌಷಧೀಂ ಸಾ ಹಿ ವಿಂದಂತೀ ಚ ದಿನೇ ದಿನೇ । ಗರ್ಭಸ್ಯ ಪಾತನಾಯೈವ ಉಪಾಯಾ ಬಹುಶಃ ಕೃತಾಃ
ಆಕೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಬಲವಾದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
ವವೃಧೇ ದಾರುಣೋ ಗರ್ಭಃ ಸರ್ವಲೋಕಭಯಂಕರಃ । ತಾಮುವಾಚ ತತೋ ಗರ್ಭಃ ಪದ್ಮಾವತೀಂ ಚ ಮಾತರಮ್
ಆ ಭಯಂಕರ ಗರ್ಭವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಕ್ಕೂ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆ ಗರ್ಭವೇ ತನ್ನ ತಾಯಿ ಪದ್ಮಾವತಿಗೆ ಹೀಗೆಂದಿತು.
ಕಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ವ್ಯಥಸೇ ಮಾತರೌಷಧೀಭಿರ್ದಿನೇದಿನೇ । ಪುಣ್ಯೇನ ವರ್ದ್ಧತೇ ಚಾಯುಃ ಪಾಪೇನಾಲ್ಪಂ ತು ಜೀವಿತಮ್
'ತಾಯಿ, ನೀನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಯಾಕೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಆಯುಷ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಪಾಪದಿಂದ ಬದುಕು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.'
ಆತ್ಮಕರ್ಮವಿಪಾಕೇನ ಜೀವಂತಿ ಚ ಮ್ರಿಯಂತಿ ಚ । ಆಮಗರ್ಭಾಃ ಪ್ರಯಾಂತ್ಯನ್ಯೇ ಅಪಕ್ವಾಸ್ತು ಮಹೀತಲೇ
'ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮ ಫಲದಿಂದಲೇ ಜೀವಿಗಳು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.'
ಜಾತಮಾತ್ರಾ ಮ್ರಿಯಂತೇಽನ್ಯೇ ಕತಿ ತೇ ಯೌವನಾನ್ವಿತಾಃ । ಬಾಲಾ ವೃದ್ಧಾಶ್ಚ ತರುಣಾ ಆಯುಷೋವಶತಾಂ ಗತಾಃ
'ಕೆಲವರು ಹುಟ್ಟಿದ ಕೂಡಲೇ ಸತ್ತಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಎಷ್ಟು ಜನ ಯುವಾವಸ್ಥೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ? ಮಕ್ಕಳು, ವೃದ್ಧರು, ಯುವಕರು ಎಲ್ಲರೂ ಆಯುಷ್ಯದ ವಶರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.'
ಸರ್ವೇ ಕರ್ಮವಿಪಾಕೇನ ಜೀವಂತಿ ಚ ಮ್ರಿಯಂತಿ ಚ । ಓಷಧ್ಯೋ ಮಂತ್ರದೇವಾಶ್ಚ ನಿಮಿತ್ತಾಃ ಸ್ಯುರ್ನ ಸಂಶಯಃ
'ಎಲ್ಲರೂ ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಯುತ್ತಾರೆ. ಔಷಧಿ, ಮಂತ್ರ, ದೇವತೆಗಳು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.'
ಮಾಮೇವ ಹಿ ನ ಜಾನಾಸಿ ಭವತೀ ಯಾದೃಶೋ ಹ್ಯಹಮ್ । ದೃಷ್ಟಃ ಶ್ರುತಸ್ತ್ವಯಾ ಪೂರ್ವಂ ಕಾಲನೇಮಿರ್ಮಹಾಬಲಃ
'ನೀನು ನನಗೆ ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಹಿಂದೆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಕಾಲನೇಮಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀಯೂ, ಕೇಳಿದ್ದೀಯೂ.'
ದಾನವಾನಾಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸ್ಯ ಭಯಪ್ರದಃ । ದೇವಾಸುರೇ ಮಹಾಯುದ್ಧೇ ಹತೋಹಂ ವಿಷ್ಣುನಾ ಪುರಾ
'ನಾನು ದಾನವರಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರನು, ಮೂರು ಲೋಕಕ್ಕೂ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುವವನು. ದೇವತೆ-ದಾನವರ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ನಾನು ಹಿಂದೆ ಹತರಾದೆ.'
ಸಾಧಯಿತುಂ ಚ ತದ್ವೈರಮಾಗತೋಽಸ್ಮಿ ತವೋದರಮ್ । ಸಾಹಸಂ ಚ ಶ್ರಮಂ ಮಾತರ್ಮಾ ಕುರುಷ್ವ ದಿನ ದಿನೇ
ಅವನು ತಾನು ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ನಿನ್ನ ಗರ್ಭವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಅಮ್ಮಾ. ದಿನದಿನವೂ ಇಂತಹ ಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವನ್ನು ನೀನು ಮಾಡಬೇಡ.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾತರಂ ವಿರರಾಮ ಸಃ । ಮಾತೋದ್ಯಮಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಮಹಾದುಃಖಾದಭೂತ್ತದಾ
ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ತಾಯಿಗೆ ಮಾತು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು. ತಾಯಿಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅವನು ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.