ಶಾಲಗ್ರಾಮೋದ್ಭವಂ ತೀರ್ಥಂ ಗಲ್ಲಿಕಾಯಾಂ ಸುರೇಶ್ವರಿ । ನರ್ಮದಾಯಾಂ ಶಿವಾಖ್ಯಂ ತು ಮಾಯಾಯಾಂ ವಿಶ್ವರೂಪಕಮ್
ಶಾಲಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ತೀರ್ಥ, ಗಲ್ಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುರೇಶ್ವರಿ; ನರ್ಮದೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವದು, ಮಾಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವರೂಪಕ.
ಉತ್ಪಲಾಕ್ಷಂ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಂ ಜಾತಂ ವೈ ರೈವತೇ ಗಿರೌ । ಗಂಗಾಯಾಂ ಪಿತೃತೀರ್ಥಂ ಚ ವಿಷ್ಣುಪಾದೋದ್ಭವಂ ತಥಾ
ರೈವತ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಲಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ ಹುಟ್ಟಿದವು; ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಿತೃತೀರ್ಥ, ವಿಷ್ಣುಪಾದದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದ ತೀರ್ಥ.
ವಿಪಾಶಾಯಾಂ ವಿಪಾಪಾ ಚ ಪಾಟಲೇ ಪುಂಡ್ರವರ್ದ್ಧನಮ್ । ನಾರಾಯಣಂ ಸುಪಾರ್ಶ್ವೇ ತು ತ್ರಿಕೂಟೇ ವಿಷ್ಣುಮಂದಿರಮ್
ವಿಪಾಶೆಯಲ್ಲಿ ವಿಪಾಪಾ, ಪಾಟಲದಲ್ಲಿ ಪುಂಡ್ರವರ್ಧನ; ಸುಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ, ತ್ರಿಕೂಟದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಮಂದಿರ.
ವಿಪುಲೇ ವಿಪುಲಂ ನಾಮ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಲಯಾಚಲೇ । ಕೌರವಂ ಕೋಟಿತೀರ್ಥೇ ಚ ಸುಗಂಧಂ ಗಂಧಮಾದನೇ
ವಿಪುಲದಲ್ಲಿ ವಿಪುಲ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ, ಮಲಯಾಚಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ; ಕೋಟಿತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೌರವ, ಗಂಧಮಾದನದಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧ.
ಕುಬ್ಜಾಮ್ರಕೇ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಂ ತು ಗಂಗಾಂದ್ವಾರೇ ಹರಿಪ್ರಿಯಮ್ । ಶೈಲಂ ವಿಂಧ್ಯಪ್ರದೇಶೇ ತು ಬದರ್ಯಾಂ ಸಾರಸ್ವತಂ ಸ್ಮೃತಮ್
ಕುಬ್ಜಾಮ್ರಕದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಸಂಧ್ಯಾ, ಗಂಗಾದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಹರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದದು; ವಿನ್ಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೈಲ, ಬದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರಸ್ವತ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಾಲಿದ್ಯಾಂ ಕಾಲರೂಪಂ ಚ ಸಹ್ಯೇ ವೈ ಸಾಯಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಚಾಂದ್ರಂ ಚಂದ್ರಪ್ರದೇಶೇ ತು ರಮಣಂ ತೀರ್ಥನಾಯಕಮ್
ಕಾಲಿದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲರೂಪ, ಸಹ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಯಕ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಚಂದ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಮಣ ಎಂಬ ತೀರ್ಥನಾಯಕ.
ಯಮುನಾಯಾಂ ಮೃಗಾಖ್ಯಂ ತು ಕರವೀರೇ ಕುರೂದ್ಭವಮ್ । ವಿನಾಯಕೇ ಪರ್ವತೇ ವೈ ಉಮಾಖ್ಯಂ ತೀರ್ಥಮೇವ ಚ
ಯಮುನೆಯಲ್ಲಿ ಮೃಗಾಖ್ಯ, ಕರವೀರದಲ್ಲಿ ಕುರುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದದು; ವಿನಾಯಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಉಮಾ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ.
ಆರೋಗ್ಯಂ ಭಾಸ್ಕರೇ ದೇಶೇ ಮಹಾಕಾಲೇ ಮಹೇಶ್ವರಮ್ । ತೀರ್ಥಂ ಅಭಯದಂ ನಾಮಾಮೃತಾಖ್ಯಂ ವಿಂಧ್ಯಕಂಧರೇ
ಭಾಸ್ಕರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ, ಮಹಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರ; ವಿನ್ಧ್ಯಕಂದರೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಯದ ಎಂಬ ಅಮೃತ ತೀರ್ಥ.
ಮಂಡಪೇ ವಿಶ್ವರೂಪಂ ಚ ಸ್ವಾಹಾಖ್ಯಂ ಈಶ್ವರೇ ಪುರೇ । ವೈಗಲೇಯಂ ಪ್ರಚಂಡಾಯಾಂ ಚಾಂಡಿಕಂಮರಕಂಟಕೇ
ಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವರೂಪ, ಈಶ್ವರಪುರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಹಾಖ್ಯ; ಪ್ರಚಂಡೆಯಲ್ಲಿ ವೈಗಲೇಯ, ಮರಕಂಟಕದಲ್ಲಿ ಚಂಡಿಕ.
ಸೋಮೇಶ್ವರಂ ತಥಾ ತೀರ್ಥೇ ಪ್ರಭಾಸೇ ಪುಷ್ಕರಂ ತಥಾ । ದೇವಮಾತ್ರಂ ಸರಸ್ವತ್ಯಾಂ ಪಾರಾವತತಟೇ ಸ್ಥಿತಮ್
ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸೋಮೇಶ್ವರ, ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ; ಸರಸ್ವತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಮಾತ್ರ, ಪಾರಾವತ ತಟದಲ್ಲಿ ಇರುವದು.
ಮಹಾಲಯಂ ಮಹಾಪದ್ಮೇ ಪಯೋಷ್ಣ್ಯಾಂ ಪಿಂಗಲೇಶ್ವರಮ್ । ಸಿಂಹಿಕಾಯಾಂ ತಥಾ ತೀರ್ಥಂ ಸೌರವೇರವಿಸಂಜ್ಞಕಮ್
ಮಹಾಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಯ, ಪಯೋಷ್ಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಂಗಲೇಶ್ವರ; ಸಿಂಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೌರವೇರ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ.
ಕಾರ್ತಿಕಂ ಕೃತ್ತಿಕಾಕ್ಷೇತ್ರೇ ಶಾಂಕರಂ ಶಂಕರೇ ಗಿರೌ । ಉತ್ಪಲಾಖ್ಯಂ ತತೋ ದಿವ್ಯಂ ಸುಭದ್ರಾ ಸಿಂಧುಸಂಗಮೇ
ಕೃತ್ತಿಕಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕ, ಶಂಕರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಶಾಂಕರ; ನಂತರ ದಿವ್ಯ ಉತ್ಪಲಾಖ್ಯ, ಸಿಂಧುಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸುಭದ್ರಾ.
ಗಾಣಪತ್ಯಂ ತತಶ್ಚೈವ ಪರ್ವತೋ ವಿಷ್ಣುಸಂಜ್ಞಕೇ । ಜಾಲಂಧರೇ ತತಃ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತೀರ್ಥಂ ವಿಷ್ಣುಮುಖಂ ಚ ಯತ್
ಆಮೇಲೆ ಗಣಪತ್ಯ, ವಿಷ್ಣುಸಂಜ್ಞಿತ ಪರ್ವತ; ಜಾಲಂಧರದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುಮುಖ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ತಾರೇ ವೈ ತಾರಕಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪರ್ವತೇ ವಿಷ್ಣುಸಂಜ್ಞಕೇ । ದೇವದಾರುವನೇ ಪೌಂಡ್ರಂ ಪೌಷ್ಕಂ ಕಾಶ್ಮೀರಮಂಡಲೇ
ತಾರೆಯಲ್ಲಿ ತಾರಕ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ವಿಷ್ಣುಸಂಜ್ಞಿತ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ; ದೇವದಾರು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೌಂಡ್ರ, ಕಾಶ್ಮೀರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಕ.
ಭೌಮಂ ಹಿಮಂ ಹಿಮಾದ್ರೌ ಚ ತುಷ್ಟಿಕಂ ಪೌಷ್ಟಿಕಂ ಪುನಃ । ಕಪಾಲಮೋಚನಂ ತೀರ್ಥಂ ಜಾತಂ ಮಾಯಾಪುರೇ ತಥಾ
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮವೂ, ತುಷ್ಟಿಕ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕವೂ, ಮತ್ತೆ ಮಾಯಾಪುರದಲ್ಲಿಯೂ ಕಪಾಲಮೋಚನ ತೀರ್ಥವೂ ಉದಯವಾಯಿತು.
ಶಂಖೋದ್ಧಾರಂ ತತಶ್ಚೈವ ದೇವಂ ವೈ ಶಂಖಧಾರಕಮ್ । ಪಿಂಡೇ ವೈ ಪಿಂಡನಾಮಾನಂ ಸಿದ್ಧೇ ವೈಖಾನಸಂ ಭವೇತ್
ಅದಾದಮೇಲೆ ಶಂಖೋದ್ಧಾರ ಮತ್ತು ಶಂಖಧಾರಕ ದೇವರು, ಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡ ಎಂಬವನು, ಸಿದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೈಖಾನಸನು ಇದ್ದಾನೆ.
ಅಚ್ಛೋದೇ ವಿಷ್ಣುಕಾಮಂ ತು ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥಮೋಕ್ಷದಮ್ । ಔಷಧ್ಯಂ ಚೋತ್ತರೇಕೂಲೇ ಕುಶದ್ವೀಪೇ ಕುಶೋದಕಮ್
ಅಚ್ಚೋದದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವ ವಿಷ್ಣುಕಾಮ ತೀರ್ಥವಿದೆ; ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಔಷಧೀಯ ನೀರು, ಕುಶದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕುಶೋದಕವಿದೆ.
ಮನ್ಮಥಂ ಹೇಮಕೂಟೇ ತು ಕುಮುದೇ ಸತ್ಯವಾದನಮ್ । ವದಂತ್ಯಾವಾಶ್ವಕಂ ತೀರ್ಥಂ ವಿಂಧ್ಯೇ ವೈ ಮಾತೃಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್
ಹೇಮಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮನ್ಮಥ, ಕುಮುದದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾದ ತೀರ್ಥವಿದೆ; ಅವಾಶ್ವಕವನ್ನು ತೀರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ವಿಂಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತೃಕೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಮಯಂ ತೀರ್ಥಂ ತೀರ್ಥಾನಾಂ ಪಾವನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಏತೇಷಾಂ ಸರ್ವತೀರ್ಥಾನಾಮುತ್ತಮಂ ಶೃಣು ಸುಂದರಿ
ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಮಯ ತೀರ್ಥವು ತೀರ್ಥಗಳ ಪಾವನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಕೇಳು ಸುಂದರಿ.
ವಿಷ್ಣೋರ್ನಾಮಮಯಂ ತೀರ್ಥಂ ನ ಭೂತಂ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಬ್ರಹ್ಮಹಾ ಹೇಮಹಾರೀ ವಾ ಬಾಲಹಾ ಗೋಘ್ನ ಏವ ಚ
ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ತೀರ್ಥವು ಹಿಂದೆಂದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಇರದು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಂತಕ, ಚಿನ್ನದ ಕಳ್ಳ, ಮಕ್ಕಳ ಹಂತಕ, ಗೋಹಂತಕನಾದರೂ,
ಮುಚ್ಯತೇ ನಾಮಮಾತ್ರೇಣ ಪ್ರಸಾದಾತ್ಕೇಶವಸ್ಯ ತು । ಕಲೌ ದ್ವಾರವತೀ ರಮ್ಯಾ ಧನ್ಯೋ ದೇವೋ ಜನಾರ್ದನಃ
ಕೇವಲ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ, ಕೇಶವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರವತಿ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ, ಧನ್ಯನಾದ ದೇವರು ಜನಾರ್ದನನು.
ಯೇ ಪಶ್ಯಂತಿ ನರಾ ದೇವಂ ಮುಕ್ತಿಸ್ತೇಷಾಂ ಸುನಿಶ್ಚಲಾ । ಏವಂ ಧನ್ಯತಮಂ ದೇವಂ ವಿಷ್ಣುಂ ಸರ್ವೇಶ್ವರಂ ಪ್ರಭುಮ್
ಯಾರು ಆ ದೇವರನ್ನು ನೋಡುವರೋ ಅವರಿಗೆ ಅಚಲವಾದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಈ ರೀತಿ ಧನ್ಯನಾದ ದೇವರು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯನಾದ ವಿಷ್ಣು.
ಚಿಂತಯಾಮಿ ಮಹಾದೇವಿ ವಿದ್ವತ್ಸಂಸ್ಥೋ ಜನಾರ್ದನಮ್ । ಅಷ್ಟೋತ್ತರಂ ತು ತೀರ್ಥಾನಾಂ ಶತಮೇತದುದಾಹೃತಮ್
ಮಹಾದೇವಿ, ನಾನು ಪಂಡಿತರ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ತೀರ್ಥಗಳ ಎಣಿಕೆಯಾಗಿ ಈ ಅಷ್ಟೋತ್ತರ ಶತವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಯೋ ಜಪೇಚ್ಛೃಣುಯಾದ್ವಾಪಿ ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ । ಏಷು ತೀರ್ಥೇಷು ಯಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಪಶ್ಯೇನ್ನಾರಾಯಣಂ ಹರಿಮ್
ಯಾರು ಇದನ್ನು ಜಪಿಸುವರು ಅಥವಾ ಕೇಳುವರೋ ಅವರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಈ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ನೋಡುವವನು,
ಸರ್ವಪಾಪವಿನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ಯಾತಿ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸನಾತನಮ್ । ಜಗನ್ನಾಥಂ ಮಹಾತೀರ್ಥಂ ಲೋಕಾನಾಂ ಪಾವನಂ ಸ್ಮೃತಮ್
ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಜಗನ್ನಾಥನು ಮಹಾತೀರ್ಥ, ಲೋಕಗಳ ಪಾವನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯೇ ಗಚ್ಛಂತಿ ನರಶ್ರೇಷ್ಠಾಸ್ತೇಪಿ ಯಾಂತಿ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ । ಶತಾಷ್ಟಕಂ ಮಹಾಪುಣ್ಯಂ ಶ್ರಾವಯೇತ್ಪಿತೃಕರ್ಮಣಿ
ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರೂ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಈ ಶತಾಶ್ಟಕ ಮಹಾಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಿತೃಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಬೇಕು.
ಇಹಲೋಕೇ ಸುಖಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಯಾತಿ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸನಾತನಮ್ । ಗೋದಾನೇ ಶ್ರಾದ್ಧದಾನೇ ವಾ ಅಹನ್ಯಹನಿ ವಾ ಪುನಃ
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಗೋದಾನದಲ್ಲಿ, ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.
ದೇವಾರ್ಚನವಿಧೌ ವಿದ್ವಾನ್ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಧಿಗಚ್ಛತಿ
ದೇವಪೂಜೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನು ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಪಾದ್ಮೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಂಚಪಂಚಾಶತ್ಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಉತ್ತರಖಂಡೇ ಜಂಬೂದ್ವೀಪತೀರ್ಥವರ್ಣನಂನಾಮ ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶಾಧಿಕಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಪದ್ಮ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತೈದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಉತ್ತರಖಂಡದಲ್ಲಿ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ತೀರ್ಥವರ್ಣನೆಯುಳ್ಳ ನೂರಮೂವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ.
ಮಹಾದೇವ ಉವಾಚ। ವೇತ್ರವತ್ಯಾಸ್ತು ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶೃಣು ಸುಂದರಿ । ಯತ್ರ ಸ್ನಾತ್ವಾ ವಿಮುಚ್ಯಂತೇ ಯಾವದಾಭೂತಸಂಪ್ಲವಮ್
ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದನು: ಸುಂದರಿ, ವೇತ್ರವತಿಯ ಮಹಿಮೆನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.