ಮಾಮೇವಂ ಯಾಚಮಾನಾಸ್ತೇ ವಿವಾಹಾರ್ಥೇ ವರಾನನೇ । ಯಾಚಿತಾಹಂ ದ್ವಿಜೈಃ ಸರ್ವೈರ್ನ ದದಾತಿ ಪಿತಾ ಮಮ
—ಓ ಸುಂದರಮುಖಿಯೆ, ನನ್ನನ್ನು ವಿವಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದರು, ಆದರೆ ನನ್ನ ತಂದೆ ನನನ್ನು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ.
ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚೈವ ಮಹಾಭಾಗೇ ಮುಮೋಹ ಸ ಮಹಾಮತಿಃ । ನ ದತ್ತಾಹಂ ತದಾ ತೇನ ಪಿತ್ರಾ ಚೈವ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ಅವನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತೆಯೆ, ಆ ಮಹಾಮತಿಯಾದ ತಂದೆ ಮೋಹಗೊಂಡನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ತಂದೆಯಿಂದ ನಾನು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.
ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಂ ಯೌವನಂ ಬಾಲೇ ಮಯಿ ಭಾವಸಮನ್ವಿತಮ್ । ರೂಪಂ ಮೇ ತಾದೃಶಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಮ ಮಾತಾ ಸುದುಃಖಿತಾ
ನಾನು ಬಾಲೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಯೌವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಳಗೆ ಭಾವನೆಗಳು ಮೂಡಿದವು. ನನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ನನ್ನ ತಾಯಿ ತುಂಬಾ ದುಃಖಪಟ್ಟಳು.
ಪಿತರಂ ಮೇ ಉವಾಚಾಥ ಕಸ್ಮಾತ್ಕನ್ಯಾ ನ ದೀಯತೇ । ತ್ವಂ ಕಸ್ಮೈ ಸುದ್ವಿಜಾಯೈವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯ ಮಹಾತ್ಮನೇ
ಆಮೇಲೆ ನನ್ನ ತಾಯಿ ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಹೀಗೆಂದಳು: 'ನಮ್ಮ ಮಗಳನ್ನು ಯಾಕೆ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲೆ? ನೀನು ಅವಳನ್ನು ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ, ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು.'
ದೇಹಿ ಕನ್ಯಾಂ ಮಹಾಭಾಗ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ಯೌವನಂ ತ್ವಿಯಮ್ । ವಸುದತ್ತೋ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ
'ನೀನು ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ, ನಿನ್ನ ಮಗಳು ಈಗ ಯೌವನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ, ಅವಳನ್ನು ಕೊಡು,' ಎಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸುದತ್ತನು ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಮಾತರಂ ಮೇ ಮಹಾಭಾಗೇ ಶ್ರೂಯತಾಂ ವಚನಂ ಮಮ । ಮಹಾಮೋಹೇನಮುಗ್ಧೋಽಸ್ಮಿ ಸುತಾಯಾ ವರವರ್ಣಿನಿ
'ಭಾಗ್ಯವಂತೆಯಾದ ನನ್ನ ತಾಯಿಯೇ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು: ನಮ್ಮ ಸುಂದರ ಮಗಳ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಮೋಹವಾಗಿದೆ.'
ಯೋ ಮೇ ಗೃಹಸ್ಥೋ ವಿಪ್ರೋ ವೈ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಶುಭೇ ಶೃಣು । ತಸ್ಮೈ ಕನ್ಯಾಂ ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮಿ ಜಾಮಾತ್ರೇ ತು ನ ಸಂಶಯಃ
'ಶುಭೆಯೆ, ಯಾರಾದರೂ ಒಬ್ಬ ಗೃಹಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನನ್ನ ಅಳಿಯನಾಗುವನು. ಅವನಿಗೆ ನಾನು ನನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ—ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.'
ಮಮ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯಾ ಚೈಷಾ ಸುದೇವಾ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ಏವಮೂಚೇ ಮದರ್ಥೇ ಸ ವಸುದತ್ತಃ ಪಿತಾ ಮಮ
'ಈ ಸುದೇವಾ ನನಗೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯಳು—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅನುಮಾನವೂ ಇಲ್ಲ.' ಹೀಗೆ ನನ್ನ خاطرಕ್ಕೆ ನನ್ನ ತಂದೆ ವಸುದತ್ತನು ಹೇಳಿದರು.
ಕೌಶಿಕಸ್ಯ ಕುಲೇ ಜಾತಃ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾವಿಶಾರದಃ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಗುಣೈರ್ಯುಕ್ತಃ ಶೀಲವಾನ್ಗುಣವಾಞ್ಛುಚಿಃ
ಕೌಶಿಕರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ片ಪಟು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಸೌಜನ್ಯ, ಗುಣ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧತೆ ಹೊಂದಿದ್ದವನು.
ವೇದಾಧ್ಯಯನಸಂಪನ್ನಂ ಪಠಮಾನಂ ಹಿ ಸುಸ್ವರಮ್ । ಭಿಕ್ಷಾರ್ಥಂ ದ್ವಾರಮಾಯಾಂತಂ ಪಿತೃಮಾತೃವಿವರ್ಜಿತಮ್
ವೇದಾಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನಾಗಿ, ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುತ್ತ, ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬರುವ, ತಂದೆ ತಾಯಿಯಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದನು.
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತಂ ರೂಪಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಮಹಾಮತಿಃ । ತಂ ಪ್ರೋವಾಚ ಪಿತಾ ಏವಂ ಕೋ ಭವಾನ್ವೈ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಅವನನ್ನು ಬಂದು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ನನ್ನ ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದರು: 'ನೀನು ಯಾರು? ನೀನು ಯಾವಾಗ ಏನು ಆಗುತ್ತೀಯೆ?'
ಕಿಂ ತೇ ನಾಮ ಕುಲಂ ಗೋತ್ರಮಾಚಾರಂ ವದ ಸಾಂಪ್ರತಮ್ । ಸಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಪಿತುರ್ವಾಕ್ಯಂ ವಸುದತ್ತಮುವಾಚ ಸಃ
'ನಿನ್ನ ಹೆಸರೇನು, ವಂಶವೇನು, ಸಂಪ್ರದಾಯವೇನು? ಈಗ ಹೇಳು,' ಎಂದು ತಂದೆಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ ವಸುದತ್ತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಕೌಶಿಕಸ್ಯಾನ್ವಯೇ ಜಾತೋ ವೇದವೇದಾಂಗಪಾರಗಃ । ಶಿವಶರ್ಮೇತಿ ಮೇ ನಾಮ ಪಿತೃಮಾತೃವಿವರ್ಜಿತಃ
'ನಾನು ಕೌಶಿಕರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ, ವೇದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ片ಪಟು, ನನ್ನ ಹೆಸರು ಶಿವಶರ್ಮ, ನನಗೆ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಇಲ್ಲ.'
ಸಂತಿ ಮೇ ಭ್ರಾತರಶ್ಚಾನ್ಯೇ ಚತ್ವಾರೋ ವೇದಪಾರಗಾಃ । ಏವಂ ಕುಲಂ ಸಮಾಖ್ಯಾತಮಾಚಾರಃ ಕುಲಸಂಭವಃ
'ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಸಹೋದರರು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರೂ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ片ಪಟು. ಹೀಗೆ ನನ್ನ ವಂಶ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.'
ಏವಂ ಸರ್ವಂ ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ಪಿತರಂ ಶಿವಶರ್ಮಣಾ । ಶುಭೇ ಲಗ್ನೇ ತಿಥೌ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ನಕ್ಷತ್ರೇ ಭಗದೈವತೇ
ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯವನ್ನೂ ಶಿವಶರ್ಮನು ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು. ಶುಭವಾದ ಲಗ್ನ, ತಿಥಿ ಮತ್ತು ಭಗದೈವತ ನಕ್ಷತ್ರ ಬಂದಾಗ—
ಪಿತ್ರಾ ದತ್ತಾಸ್ಮಿ ಸುಭಗೇ ತಸ್ಮೈ ವಿಪ್ರಾಯ ವೈ ತದಾ । ಪಿತೃಗೇಹೇ ವಸಾಮ್ಯೇಕಾ ತೇನ ಸಾರ್ಧಂ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆ ನನ್ನನ್ನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು, ಭಾಗ್ಯವಂತೆಯೆ. ನಾನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಮಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳೇ ವಾಸಿಸಿದ್ದೆ.
ನೈವ ಶುಶ್ರೂಷಿತೋ ಭರ್ತಾ ಮಯಾ ಸ ಪಾಪಯಾ ತದಾ । ಪಿತೃಮಾತೃಸುದ್ರವ್ಯೇಣ ಗರ್ವೇಣಾಪಿ ಪ್ರಮೋಹಿತಾ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಪಾಪದಿಂದ, ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ಸಂಪತ್ತಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡು, ನನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
ಅಂಗಸಂವಾಹನಂ ತಸ್ಯ ನ ಕೃತಂ ಹಿ ಮಯಾ ಕದಾ । ರತಿಭಾವೇನ ಸ್ನೇಹೇನ ವಚನೇನ ಮಯಾ ಶುಭೇ
ನಾನು ಅವನ ಅಂಗಸಂವಹನವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಶುಭೆಯೆ. ಪ್ರೀತಿ ಅಥವಾ ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ಮಾತಾಡಲೂ ಇಲ್ಲ.
ಕ್ರೂರಬುದ್ಧ್ಯಾ ಹಿ ದೃಷ್ಟೋಸೌ ಸರ್ವದಾ ಪಾಪಯಾ ಮಯಾ । ಪುಂಶ್ಚಲೀನಾಂ ಪ್ರಸಂಗೇನ ತದ್ಭಾವಂ ಹಿ ಗತಾ ಶುಭೇ
ಪಾಪಭಾವದಿಂದ, ಕ್ರೂರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ದುಷ್ಟ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಗದಿಂದ ನಾನು ಅಂತಹ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೆ, ಶುಭೆಯೆ.
ಮಾತಾಪಿತ್ರೋಶ್ಚ ಭರ್ತುಶ್ಚ ಭ್ರಾತೄಣಾಂ ಹಿತಮೇವ ಚ । ನ ಕರೋಮ್ಯಹಮೇವಾಪಿ ಯತ್ರಯತ್ರ ವ್ರಜಾಮ್ಯಹಮ್
ನಾನು ನನ್ನ ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಗಂಡ ಅಥವಾ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ನಾನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋದರೂ.
ಏವಂ ಮೇ ದುಷ್ಕೃತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶಿವಶರ್ಮಾ ಪತಿರ್ಮಮ । ಸ್ನೇಹಾಚ್ಛ್ವಶುರವರ್ಗಸ್ಯ ಮಮ ಭರ್ತ್ತಾ ಮಹಾಮತಿಃ
ನನ್ನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ನನ್ನ ಗಂಡ ಶಿವಶರ್ಮನು, ಶ್ವಶುರರ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಮಹಾ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡನು.
ನ ಕಿಂಚಿದ್ವಕ್ತಿ ಮಾಂ ಸೋಪಿ ಕ್ಷಮತೇ ದುಷ್ಕೃತಂ ಮಮ । ವಾರ್ಯಮಾಣಾ ಕುಟುಂಬೇನ ಅಹಮೇವಂ ಸುಪಾಪಿನೀ
ಅವನಿಗೆ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ, ಅವನು ನನಗೆ ಏನೂ ಹೇಳದೆ, ನನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮನೆಯವರು ಎಷ್ಟೇ ತಡೆಯಿದರೂ, ನಾನು ಮಾತ್ರ ತುಂಬಾ ಪಾಪ ಮಾಡಿದವಳಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದೆ.
ತಸ್ಯ ಶೀಲಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತೇ ಸಾಧುತ್ವಂ ಶಿವಶರ್ಮಣಃ । ಪಿತಾಮಾತಾ ಚ ಮೇ ಸರ್ವೇ ಮಮ ಪಾಪೇನ ದುಃಖಿತಾಃ
ಅವನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೂ, ಶಿವಶರ್ಮನ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದು, ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರು ನನ್ನ ಪಾಪದಿಂದ ತುಂಬಾ ದುಃಖಪಟ್ಟರು.
ಭರ್ತ್ತಾ ಮೇ ದುಷ್ಕೃತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ವಗೃಹಾನ್ನಿರ್ಗತೋ ಬಹಿಃ । ತಂ ದೇಶಂ ಗ್ರಾಮಮೇನಂ ಚ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಗತಸ್ತತಃ
ನನ್ನ ಗಂಡ ನನ್ನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಹೋದನು; ಈ ಊರನ್ನೂ ಜಾಗವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ದೂರ ಹೋದನು.
ಗತೇ ಭರ್ತರಿ ಮೇ ತಾತಃ ಸಂಜಾತಶ್ಚಿಂತಯಾನ್ವಿತಃ । ಮಮ ದುಃಖೇನ ದುಃಖಾತ್ಮಾ ಯಥಾ ರೋಗೇಣ ಪೀಡಿತಃ
ಗಂಡನು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ತುಂಬಾ ಚಿಂತೆ ಹಿಡಿದಿತು; ನನ್ನ ದುಃಖದಿಂದ ಅವನು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದವನಂತೆ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.
ಮಮ ಮಾತಾ ಉವಾಚೈನಂ ಭರ್ತಾರಂ ದುಃಖಪೀಡಿತಮ್ । ಕಸ್ಮಾಚ್ಚಿಂತಯಸೇ ಕಾಂತ ವದ ದುಃಖಂ ಮಮಾಗ್ರತಃ
ನನ್ನ ತಾಯಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಡನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದಳು: 'ಏನು ಪ್ರಿಯ, ಏಕೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತೀಯೆ? ನಿನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.'
ವಸುದತ್ತ ಉವಾಚೈನಾಂ ಮಾತರಂ ಮಮ ನಂದನೇ । ಸುತಾಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಗತೋ ವಿಪ್ರೋ ಜಾಮಾತಾ ಶೃಣು ವಲ್ಲಭೇ
ವಸುದತ್ತನು ನನ್ನ ತಾಯಿಗೆ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದನು: 'ನಿನ್ನ ಮಗಳನ್ನೆ ಬಿಟ್ಟು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜಾಮಾತನು ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ, ಕೇಳು ಪ್ರಿಯೆ.'
ಇಯಂ ಪಾಪಸಮಾಚಾರಾ ನಿರ್ಘೃಣಾ ಪಾಪಚಾರಿಣೀ । ಅನಯಾ ಹಿ ಪರಿತ್ಯಕ್ತಃ ಶಿವಶರ್ಮಾ ಮಹಾಮತಿಃ
ಈಕೆ ಪಾಪಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದವಳು, ದಯೆಯಿಲ್ಲದವಳು, ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವಳು; ಇವಳಿಂದಲೇ ಮಹಾ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಶಿವಶರ್ಮನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸಮಸ್ತಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಯ ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯೇನ ಮಹಾಮತಿಃ । ಮಮಾಯಂ ಸ ದ್ವಿಜಃ ಕಾಂತೇ ಸುದೇವಾಂ ನೈವ ಭಾಷತೇ
ಮನೆಯ ಎಲ್ಲರಿಗಾಗಿ ದಯೆಯಿಂದ, ಆ ಮಹಾ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಪ್ರಿಯೆ, ನನ್ನ ಸುದೇವಾಳಿಗೆ ಏನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ವಸತೇ ಸೌಮ್ಯಭಾವೇನ ನೈವ ನಿಂದತಿ ಕುತ್ಸತಿ । ಸುದೇವಾಂ ಪಾಪಸಂಚಾರಾಂ ಸ ವೈ ಪಂಡಿತಬುದ್ಧಿಮಾನ್
ಅವನು ಸದಾ ಸುಖಭಾವದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ಎಂದಿಗೂ ದೂಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಗದರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಪಾಪಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸುದೇವಾಳನ್ನು ಪಂಡಿತನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.