ಮಯಾ ವಿನಾ ಮಹಾರಾಜ ಕಥಂ ಧಾರಯಸೇ ಪ್ರಜಾಃ । ಅಹಂ ಯದಾಸ್ಥಿರಾ ರಾಜಂಸ್ತದಾ ಲೋಕಾಶ್ಚರಾಚರಾಃ
ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ನೀನು ಜನರನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೋಷಿಸುವೆ? ನಾನು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೆ, ರಾಜನೇ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಕಲ ಚರಾಚರಗಳೂ ಅಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಸ್ಥಿರತ್ವಂ ಯಾಂತಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ಸ್ಥಿರೀಭೂತಾ ಯದಾ ಹ್ಯಹಮ್ । ಮಾಂ ವಿನಾ ತು ಇಮೇ ಲೋಕಾ ವಿನಶ್ಯೇಯುಶ್ಚರಾಚರಾಃ
ನಾನು ಸ್ಥಿರವಾದಾಗ, ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ, ಈ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ತತಃ ಪ್ರಜಾ ವಿನಶ್ಯೇಯುರ್ಮಮ ನಾಶೇ ಸಮಾಗತೇ । ಕಥಂ ಧಾರಯಿತಾ ಚಾಸಿ ಪ್ರಜಾ ರಾಜನ್ಮಯಾ ವಿನಾ
ನಾನು ಇಲ್ಲದಾಗ رعಜನೆ, ಜನರು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ನೀನು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಬಹುದು ಹೇಳು.
ಮಯಿ ಲೋಕಾಃ ಸ್ಥಿರಾ ರಾಜನ್ಮಯೇದಂ ಧಾರ್ಯತೇ ಜಗತ್ । ಮದ್ವಿನಾಶೇ ವಿನಶ್ಯೇಯುಃ ಪ್ರಜಾಃ ಸರ್ವಾ ನ ಸಂಶಯಃ
ರಾಜನೆ, ನನ್ನಿಂದಲೇ ಲೋಕಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ, ಈ ಜಗತ್ತು ನನ್ನಿಂದಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತಿದೆ. ನಾನು ನಾಶವಾದರೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ನ ಮಾಮರ್ಹಸಿ ವೈ ಹಂತುಂ ಶ್ರೇಯಶ್ಚೇತ್ತ್ವಂ ಚಿಕೀರ್ಷಸಿ । ಪ್ರಜಾನಾಂ ಪೃಥಿವೀಪಾಲ ಶೃಣು ದೇವ ವಚೋ ಮಮ
ನೀನು ಜನರ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು. ಭೂಮಿಯೆ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು ರಾಜನೆ.
ಉಪಾಯೈಶ್ಚ ಮಹಾಭಾಗ ಸುಸಿದ್ಧಿಂ ಯಾಂತ್ಯುಪಕ್ರಮಾಃ । ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ಹ್ಯುಪಾಯಂ ತ್ವಂ ಪ್ರಜಾ ಯೇನ ಧರಿಷ್ಯತಿ
ಮಹಾಭಾಗನೆ, ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಜನರು ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನು ಯೋಚಿಸು.
ಮಾಂ ಹತ್ವಾ ತ್ವಂ ಮಹಾರಾಜ ಧಾರಣೇ ಪಾಲನೇ ಸದಾ । ಪೋಷಣೇ ಚ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಮದ್ವಿನಾ ಹಿ ಕಥಂ ನೃಪ
ಮಹಾರಾಜ, ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದ ಮೇಲೆ, ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಜನರನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿ, ರಕ್ಷಿಸಿ, ಪೋಷಿಸಬಹುದು? ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ, ಮಹಾಪ್ರಜ್ಞನೆ?
ಧರಿಷ್ಯಸಿ ಪ್ರಜಾಂ ಚೇಮಾಂ ಕೋಪಂ ಯಚ್ಛ ತ್ವಮಾತ್ಮನಃ । ಅನ್ನಮಯೀ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ಧರಿಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಜಾಮಿಮಾಮ್
ರಾಜನೆ, ನೀನು ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿ. ನಾನು ಅನ್ನದಿಂದ ಕೂಡಿದವಳಾಗಿ ಈ ಜನರನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಅಹಂ ನಾರೀ ಅವಧ್ಯಾ ಚ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತೀ ಭವಿಷ್ಯಸಿ । ಅವಧ್ಯಾಂ ತು ಸ್ತ್ರಿಯಂ ಪ್ರಾಹುಸ್ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಗತಾಮಪಿ
ನಾನು ಹೆಂಗಸು, ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು; ನೀನು ಪಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತೀ. ಹೆಂಗಸನ್ನು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಕೊಲ್ಲಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ವಿಚಾರ್ಯೈವಂ ಮಹಾರಾಜ ನ ಧರ್ಮಂ ತ್ಯಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ । ಏವಂ ನಾನಾವಿಧೈರ್ವಾಕ್ಯೈರುಕ್ತೋ ಧಾತ್ರ್ಯಾ ನರಾಧಿಪಃ
ಮಹಾರಾಜ, ಈ ರೀತಿ ಯೋಚಿಸಿ ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಾರದು. ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಧಾತ್ರಿಯು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಕೋಪಮೇನಂ ಮಹಾರಾಜ ತ್ಯಜ ದಾರುಣಮೇವ ಹಿ । ಪ್ರಸನ್ನೇ ತ್ವಯಿ ರಾಜೇಂದ್ರ ತದಾ ಸ್ವಸ್ಥಾ ಭವಾಮ್ಯಹಮ್
ಮಹಾರಾಜ, ಈ ಭಯಾನಕ ಕೋಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ನೀನು ಶಾಂತನಾದಾಗ ನಾನು ಸುಖವಾಗಿರುತ್ತೇನೆ ರಾಜೇಂದ್ರ.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತಯಾ ರಾಜಾ ಪೃಥುರ್ವೈನ್ಯಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ತಾಮುವಾಚ ಮಹಾಭಾಗಾಂ ಧರಿತ್ರೀಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ
ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು, ವೇನನ ಪುತ್ರನಾದ ಪೃಥು ಮಹಾಭಾಗಳಾದ ಭೂಮಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಪೃಥುರುವಾಚ- ಹತೇ ಚೈವ ಮಹಾಪಾಪೇ ಏಕಸ್ಮಿನ್ಪಾಪಚಾರಿಣಿ । ಲೋಕಾಃ ಸುಖೇನ ಜೀವಂತಿ ಸಾಧವಃ ಪುಣ್ಯದರ್ಶಿನಃ
ಪೃಥುನು ಹೇಳಿದನು: ಒಬ್ಬ ಮಹಾಪಾಪಿಯನ್ನು, ದುಷ್ಕರ್ಮಿಯನ್ನು ಕೊಂದಾಗ ಲೋಕದಲ್ಲೂ, ಧರ್ಮವನ್ನು ನೋಡುವ ಸಜ್ಜನರೂ ಸುಖವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.
ತಸ್ಮಾದೇಕಂ ಪ್ರಹರ್ತವ್ಯಂ ಪಾಪಿಷ್ಠಂ ಪಾಪಚೇತನಮ್ । ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಾಂ ಹಿ ಹನಿಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಸತ್ತ್ವಪ್ರಣಾಶಿನೀಮ್
ಆದುದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಿ, ದುಷ್ಚೇತನನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ.
ತ್ವಯಾ ಬೀಜಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಲುಪ್ತಾನ್ಯೇತಾನಿ ಸಾಂಪ್ರತಮ್ । ಗ್ರಾಸಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ಥಿರೀಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಜಾಂ ಹತ್ವಾ ಕ್ವ ಯಾಸ್ಯಸಿ
ನೀನು ಎಲ್ಲ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಈಗ ನಾಶಮಾಡಿರುವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೇಲೆ, ಜನರನ್ನು ಕೊಂದ ಮೇಲೆ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀಯೆ?
ಹತೇ ಪಾಪೇ ದುರಾಚಾರೇ ಸುಖಂ ಜೀವಂತಿಸಾಧವಃ । ತಸ್ಮಾತ್ಪಾಪಂ ಪ್ರಹಂತವ್ಯಂ ಸತ್ಯಮೇವಂ ನ ಸಂಶಯಃ
ಪಾಪಿ, ದುಶ್ಚರಿತ್ರೆಯವನನ್ನು ಕೊಂದಾಗ ಸಜ್ಜನರು ಸುಖವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಪಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲೇಬೇಕು, ಇದು ಸತ್ಯ, ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ಪಾಲಿತವ್ಯಂ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಯಸ್ಮಾದ್ಧರ್ಮಃ ಪ್ರವರ್ದ್ಧತೇ । ಭವತ್ಯಾ ತು ಮಹತ್ಪಾಪಂ ಪ್ರಜಾಸಂಕ್ಷಯಕಾರಕಮ್
ಯಾರಿಂದ ಧರ್ಮವು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಅವನನ್ನು ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ನಿನ್ನಿಂದ ಮಹಾಪಾಪ ಉಂಟಾಗಿ, ಜನರ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಏಕಸ್ಯಾರ್ಥೇನ ಯೋ ಹನ್ಯಾದಾತ್ಮನೋ ವಾ ಪರಸ್ಯ ವಾ । ಲೋಕೋಪತಾಪಕಂ ಹತ್ವಾ ನ ಭವೇತ್ತಸ್ಯ ಪಾತಕಮ್
ಒಬ್ಬನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ತನ್ನ ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗಾಗಿ, ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಕೊಡುವವನನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಪಾಪವಿಲ್ಲ.
ಸುಖಮೇಷ್ಯಂತಿ ಬಹವೋ ಯಸ್ಮಿಂಸ್ತು ನಿಹತೇ ಶುಭೇ । ವಸುಧೇ ನಿಹತೇ ದುಷ್ಟೇ ಪಾತಕಂ ನೋಪಪಾತಕಮ್
ಯಾವಾಗ ದುಷ್ಟನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅನೇಕರು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು, ದುಷ್ಟಳನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಪಾಪವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಪವೂ ಇಲ್ಲ.
ಪ್ರಜಾನಿಮಿತ್ತಂ ತ್ವಾಮೇವ ಹನಿಷ್ಯಾಮಿ ನ ಸಂಶಯಃ । ಯದಿ ಮೇ ಪುಣ್ಯಸಂಯುಕ್ತಂ ವಚನಂ ನ ಕರಿಷ್ಯತಿ
ಜನರಿಗಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಧರ್ಮಮಯ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ.
ಜಗತೋಽಸ್ಯ ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ಸಾಧು ಚೈವ ವಸುಂಧರೇ । ಹನಿಷ್ಯೇ ತ್ವಾಂ ಶಿತೈರ್ಬಾಣೈರ್ಮದ್ವಾಕ್ಯಾತ್ತು ಪರಾಙ್ಮುಖೀಮ್
ಈ ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ, ಭೂಮಾತೆ, ನೀನು ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳದೆ ದೂರವಾದುದರಿಂದ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತೇನೆ.
ಸ್ವೀಯೇನ ತೇಜಸಾ ಚೈವ ಪುಣ್ಯಾಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವಾಸಿನೀಮ್ । ಪ್ರಜಾಂ ಚೈವ ಧರಿಷ್ಯಾಮಿ ಧರ್ಮೇಣಾಪಿ ನ ಸಂಶಯಃ
ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸದ್ಭಕ್ತರನ್ನು ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ನಾನು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಮಚ್ಛಾಸನಂ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ಧರ್ಮಯುಕ್ತಂ ವಸುಂಧರೇ । ಇಮಾಃ ಪ್ರಜಾ ಆಜ್ಞಯಾ ಮೇ ಸಂಜೀವಯ ಸದೈವ ಹಿ
ಭೂಮಾತೆ, ನನ್ನ ಧರ್ಮಪೂರ್ಣ ಆದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಈ ಜನರನ್ನು ಸದಾ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸು.
ಏವಂ ಮೇ ಶಾಸನಂ ಭದ್ರೇ ಅದ್ಯ ಯರ್ಹಿ ಕರಿಷ್ಯಸಿ । ತತಃ ಪ್ರೀತೋಽಸ್ಮಿ ತೇ ನಿತ್ಯಂ ಗೋಪಾಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವದಾ
ಓ ಶುಭೆ, ನೀನು ಇಂದು ನನ್ನ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೀಗೆ ನೆರವೇರಿಸಿದರೆ, ನಾನು ಸದಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತ್ವಾಮೇವ ಹಿ ನ ಸಂದೇಹ ಅನ್ಯೇ ಚೈವ ನೃಪೋತ್ತಮಾಃ । ಧೇನುರೂಪೇಣ ಸಾ ಪೃಥ್ವೀ ಬಾಣಾಂಚಿತಕಲೇವರಾ
ನೀನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರೂ ಕೂಡ, ಹಸುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಾತೆ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ದೇಹವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಉವಾಚೇದಂ ಪೃಥುಂ ವೈನ್ಯಂ ಧರ್ಮಾಧಾರಂ ಮಹಾಮತಿಮ್ । ಧರಣ್ಯುವಾಚ-। ತವಾದೇಶಂ ಮಹಾರಾಜ ಸತ್ಯಪುಣ್ಯಾರ್ಥಸಂಯುತಮ್
ಆ ಭೂಮಾತೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ ವೇನನ ಪುತ್ರ ಪ್ರಥುವಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ಮಹಾರಾಜ, ನಿನ್ನ ಆದೇಶವು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ—'
ಪ್ರಜಾನಿಮಿತ್ತಮತ್ಯರ್ಥಂ ವಿಧಾಸ್ಯಾಮಿ ನ ಸಂಶಯಃ । ಉದ್ಯಮೇನಾಪಿ ಪುಣ್ಯೇನ ಉಪಾಯೇನ ನರೇಶ್ವರ
'ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಪುಣ್ಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿಯೇ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆ, ರಾಜನೇ.'
ಸಮಾರಂಭಾಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧ್ಯಂತಿ ಪುಣ್ಯಾಶ್ಚೈವಾಪ್ಯುಪಕ್ರಮಾಃ । ಉಪಾಯಂ ಪಶ್ಯ ರಾಜೇಂದ್ರ ಯೇನ ತ್ವಂ ಸತ್ಯವಾನ್ಭವೇಃ
'ಧರ್ಮಮಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ; ರಾಜನೇ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠನಾಗಿರಲು ಯಾವ ಮಾರ್ಗ ಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಯೋಚಿಸು.'
ಧಾರಯೇಥಾಃ ಪ್ರಜಾಶ್ಚೇಮಾ ಯೇನ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರವರ್ದ್ಧಯೇ । ಸಂಲಗ್ನಾಶ್ಚೋತ್ತಮಾ ಬಾಣಾ ಮಮಾಂಗೇ ತೇ ಶಿಲಾಶಿತಾಃ
'ನೀನು ಈ ಜನರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯು; ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕಲ್ಲುಬಾಣಗಳು ಅಂಟಿಕೊಂಡಿವೆ.'
ಸಮುದ್ಧರ ಸ್ವಯಂ ರಾಜಂಶ್ಛಲ್ಯಂತಿ ಭೃಶಮೇವ ತೇ । ಸಮಾಂ ಕುರು ಮಹಾರಾಜ ತಿಷ್ಠೇನ್ಮಯಿ ಯಥಾ ಪಯಃ
'ರಾಜನೇ, ಅವು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ನೋವು ಕೊಡುತ್ತಿವೆ, ನೀನೇ ಅವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕು; ಮಹಾರಾಜ, ನನ್ನನ್ನು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿ ಮಾಡಿ, ನಾನು ಮತ್ತೆ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಮಾಡು.'