ವ್ಯಾಘ್ರೋ ಭವತಿ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ರಾಸಭೀಂ ಯಾತಿ ವೈ ಪುನಃ । ಮಾರ್ಜಾರ ಶೂಕರೀಂ ಯೋನಿಂ ಸರ್ಪಯೋನಿಂ ತಥೈವ ಚ
ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನವನು ಹುಲಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಕತ್ತೆ, ಬೆಕ್ಕು, ಹಂದಿ, ಹಾವು ಇವುಗಳ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.
ನಾನಾಭೇದಾಸು ಸರ್ವಾಸು ತಿರ್ಯಕ್ಷು ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ । ಪಾಪಪಕ್ಷಿಷು ಸಂಯಾತಿ ಅನ್ಯಾಸು ಮಹತೀಷು ಚ
ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಪಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕೆಳಹೊಂದಿದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.
ಚಾಂಡಾಲ ಭಿಲ್ಲಯೋನಿಂ ಚ ಪುಲಿಂದೀಂ ಯಾತಿ ಪಾಪಕೃತ್ । ಏತತ್ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಪಾಪಿನಾಂ ಜನ್ಮ ಚೈವ ಹಿ
ಪಾಪಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವನು ಚಾಂಡಾಲ, ಭಿಲ್ಲ, ಪುಲಿಂದ ಇಂತಹ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಪಾಪಿಗಳ ಜನ್ಮವನ್ನು ನಾನೀಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಮರಣೇ ಶೃಣು ಕಾಂತ ತ್ವಂ ಚೇಷ್ಟಾಂ ತೇಷಾಂ ಸುದಾರುಣಾಮ್ । ಪಾಪಪುಣ್ಯಸಮಾಚಾರಸ್ತವಾಗ್ರೇ ಕಥಿತೋ ಮಯಾ
ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿಯೆ, ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳು; ಪಾಪ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನಿನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಅನ್ಯದೇವಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯದಿ ಪೃಚ್ಛಸಿ ಮಾನದ
ನೀನು ಕೇಳಿದರೆ, ಮಾನ್ಯನೇ, ನಾನು ಇನ್ನೂ ಬೇರೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಸೋಮಶರ್ಮೋವಾಚ- ಸರ್ವಂ ದೇವಿ ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಾನಮುತ್ತಮಮ್ । ಕಥಂ ಪುತ್ರಮಹಂ ವಿಂದ್ಯಾಂ ಸರ್ವಜ್ಞಂ ಗುಣಸಂಯುತಮ್
ಸೋಮಶರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವಿ, ನೀನು ಧರ್ಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೀಯೆ; ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಮಗನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು?
ವದ ತ್ವಂ ಮೇ ಮಹಾಭಾಗೇ ಯದಿ ಜಾನಾಸಿ ಸುವ್ರತೇ । ದಾನಧರ್ಮಾದಿಕಂ ಭದ್ರೇ ಪರತ್ರೇಹ ನ ಸಂಶಯಃ
ಮಹಾಭಾಗೆಯೆ, ನೀನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಹೇಳು; ದಾನ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ಸುಮನೋವಾಚ- ವಸಿಷ್ಠಂ ಗಚ್ಛ ಧರ್ಮಜ್ಞಂ ತಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯ ಮಹಾಮುನಿಮ್ । ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ವೈ ಪುತ್ರಂ ಧರ್ಮಜ್ಞಂ ಧರ್ಮವತ್ಸಲಮ್
ಸುಮನಾ ಹೇಳಿದಳು: ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಹೋಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸು; ಅವನಿಂದ ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲ, ಧರ್ಮಪ್ರಿಯ ಮಗನನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪಡೆಯುವೆ.
ಸೂತ ಉವಾಚ- ಏವಮುಕ್ತೇ ತಯಾ ವಾಕ್ಯೇ ಸೋಮಶರ್ಮಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ । ಏವಂ ಕರಿಷ್ಯೇ ಕಲ್ಯಾಣಿ ತವ ವಾಕ್ಯಂ ನ ಸಂಶಯಃ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಸೋಮಶರ್ಮ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನು, 'ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಜಗಾಮಾಶು ಸೋಮಶರ್ಮಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ । ವಸಿಷ್ಠಂ ಸರ್ವವೇತ್ತಾರಂ ದಿವ್ಯಂ ತಂ ತಪತಾಂ ವರಮ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಸೋಮಶರ್ಮನು ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ, ದಿವ್ಯಸ್ವರೂಪಿಯಾದ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
ಗಂಗಾತೀರೇ ಸ್ಥಿತಂ ಪುಣ್ಯಮಾಶ್ರಮಸ್ಥಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಮ್ । ತೇಜೋಜ್ವಾಲಾಸಮಾಕೀರ್ಣಂ ದ್ವಿತೀಯಮಿವ ಭಾಸ್ಕರಮ್
ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿದ್ದನು.
ರಾಜಮಾನಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಚ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಮ್ । ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಣಮ್ಯ ವಿಪ್ರೇಶಂ ದಂಡವಚ್ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ
ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು, ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ, ಧರ್ಮಪರನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪುನಃ ಪುನಃ ದಂಡವತ್ತು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
ತಮುವಾಚ ಮಹಾತೇಜಾ ಬ್ರಹ್ಮಸೂನುರಕಲ್ಮಷಃ । ಉಪಾವಿಶಾಸನೇ ಪುಣ್ಯೇ ಸುಖೇನ ಸುಮಹಾಮತೇ
ಅಪರಾಧರಹಿತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಪುತ್ರನು, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಮಹಾಮತಿಯಾದವನೇ, ಈ ಶುಭಾಸನದಲ್ಲಿ ಆರಾಮವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೋ.'
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಯೋಗೀಂದ್ರಃ ಪುನಃ ಪ್ರಾಹ ತಪೋಧನಮ್ । ಗೃಹೇ ಪುತ್ರೇಷು ತೇ ವತ್ಸ ದಾರಭೃತ್ಯೇಷು ಸರ್ವದಾ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಯೋಗಿಗಳಾದ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತೆ ಆ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಮನೆ, ಮಕ್ಕಳು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೇವಕರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆಯೆ?'
ಕ್ಷೇಮಮಸ್ತಿ ಮಹಾಭಾಗ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಸು ಚಾಗ್ನಿಷು । ನಿರಾಮಯೋಸಿ ಚಾಂಗೇಷು ಧರ್ಮಂ ಪಾಲಯಸೇ ಸದಾ
'ಮಹಾಭಾಗನೆ, ನಿನ್ನ ಪುಣ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇಮವಿದೆಯೆ? ನಿನ್ನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೋಗವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ನೀನು ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ?'
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಪುನಃ ಪ್ರಾಹ ಸುಶರ್ಮಣಮ್ । ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಪ್ರಿಯಂ ಕಾರ್ಯಂ ಸುಪ್ರಿಯಂ ತೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯು ಸುಶರ್ಮನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ನಿನಗೆ ಯಾವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಲಿ ಎಂದು ಹೇಳು.'
ಏವಂ ಸಂಭಾಷಿತಂ ವಿಪ್ರಂ ವಿರರಾಮ ಸ ಕುಂಭಜಃ । ತಸ್ಮಿನ್ನುಕ್ತೇ ಮಹಾಭಾಗೇ ವಸಿಷ್ಠೇ ಮುನಿಪುಂಗವೇ
ಹೀಗೆ ಆ ಕುಂಭಜನಾದ ಋಷಿಯು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾಗನಾದ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು.
ಸ ಹೋವಾಚ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ವಸಿಷ್ಠಂ ತಪತಾಂ ವರಮ್ । ಭಗವಞ್ಛ್ರೂಯತಾಂ ವಾಕ್ಯಂ ಸುಪ್ರಸನ್ನೇನ ಚೇತಸಾ
ಅವನು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಭಗವಂತನೇ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ.'
ಯದಿ ಮೇ ಸುಪ್ರಿಯಂ ಕಾರ್ಯಂ ತ್ವಯೈವ ಮುನಿಪುಂಗವ । ಮಮ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಸಂದೇಹಂ ವಿಚ್ಛೇದಯ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ
'ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ನಿನಗೆ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶಯವನ್ನು ನೀನು ಪರಿಹರಿಸು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನೆ.'
ದಾರಿದ್ರ್ಯಂ ಕೇನ ಪಾಪೇನ ಪುತ್ರಸೌಖ್ಯಂ ಕಥಂ ನಹಿ । ಏತನ್ಮೇ ಸಂಶಯಂ ತಾತ ಕಸ್ಮಾತ್ಪಾಪಾದ್ವದಸ್ವ ಮೇ
'ಯಾವ ಪಾಪದಿಂದ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ? ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಯಾಕೆ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲ? ತಾತ, ನನ್ನ ಈ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪಾಪವನ್ನು ನೀನು ಹೇಳು.'
ಮಹಾಮೋಹೇನ ಸಂಮುಗ್ಧಃ ಪ್ರಿಯಯಾ ಬೋಧಿತೋ ದ್ವಿಜ । ತಯಾಹಂ ಪ್ರೇಷಿತಸ್ತಾತ ತವ ಪಾರ್ಶ್ವಂ ಸಮಾತುರಃ
'ಮಹಾ ಮೋಹದಿಂದ ಮಂಕಾಗಿದ್ದ ನನಗೆ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದಳು. ಅವಳಿಂದ ಕಳವಳಗೊಂಡು, ತಾತ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.'
ತತ್ಸರ್ವಂ ಹಿ ಸಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಸರ್ವಸಂದೇಹನಾಶಕಮ್ । ಮುಕ್ತಿದಾತಾ ಭವಸ್ವ ತ್ವಂ ಮಮಸಂಸಾರಬಂಧನಾತ್
'ಎಲ್ಲ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಂಥದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರಿಸು. ನನ್ನ ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನದಿಂದ ನೀನು ನನಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡು.'
ವಸಿಷ್ಠ ಉವಾಚ- ಪುತ್ರಾ ಮಿತ್ರಾಣ್ಯಥ ಭ್ರಾತಾ ಅನ್ಯೇ ಸ್ವಜನಬಾಂಧವಾಃ । ಪಂಚಭೇದಾಸ್ತು ಸಂಭೇದಾತ್ಪುರುಷಸ್ಯ ಭವಂತಿ ತೇ
ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು: 'ಮಕ್ಕಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು, ತಮ್ಮಂದಿರು ಮತ್ತು ಇತರ ಬಂಧುಗಳು—ಈ ಐದು ವಿಧದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.'
ತೇ ತೇ ಸುಮನಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಪೂರ್ವಮೇವ ತವಾಗ್ರತಃ । ಋಣಸಂಬಂಧಿನಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ಕುಪುತ್ರಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ
'ಈ ಎಲ್ಲರನ್ನು ನಾನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಋಣ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಂಧಿತರು; ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಕುಪುತ್ರರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನೆ.'
ಪುತ್ರಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಂ ಪುಣ್ಯಂ ತವಾಗ್ರೇ ಪ್ರವದಾಮ್ಯಹಮ್ । ಪುಣ್ಯಪ್ರಸಕ್ತೋ ಯಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಸತ್ಯಧರ್ಮರತಃ ಸದಾ
'ಮಕ್ಕಳ ಪವಿತ್ರ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಯಾರು ಸದಾ ಪುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವರು, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಆನಂದಿಸುವರು.'
ಶುದ್ಧಿವಿಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನಸ್ತಪಸ್ವೀ ವಾಗ್ವಿದಾಂ ವರಃ । ಸರ್ವಕರ್ಮಸುಸಂಧೀರೋ ವೇದಾಧ್ಯಯನತತ್ಪರಃ
'ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನು, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನು, ವೇದಪಾಠದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವನು.'
ಸ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರವೇತ್ತಾ ಚ ದೇವಬ್ರಾಹ್ಮಣಪೂಜಕಃ । ಯಾಜಕಃ ಸರ್ವಯಜ್ಞಾನಾಂ ದಾತಾ ತ್ಯಾಗೀ ಪ್ರಿಯಂವದಃ
'ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು, ದಾನಶೀಲನು, ತ್ಯಾಗಿಯು, ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವನು.'
ವಿಷ್ಣುಧ್ಯಾನಪರೋ ನಿತ್ಯಂ ಶಾಂತೋ ದಾಂತಃ ಸುಹೃತ್ಸದಾ । ಪಿತೃಮಾತೃಪರೋನಿತ್ಯಂ ಸರ್ವಸ್ವಜನವತ್ಸಲಃ
'ವಿಷ್ಣುವಿನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ತೊಡಗಿರುವನು, ಸದಾ ಶಾಂತನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು, ಸದಾ ಸ್ನೇಹಿತನು, ತಂದೆ ತಾಯಿಗೆ ಸದಾ ಭಕ್ತನು, ಎಲ್ಲ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳವನು.'
ಕುಲಸ್ಯ ತಾರಕೋ ವಿದ್ವಾನ್ಕುಲಸ್ಯ ಪರಿಪೋಷಕಃ । ಏವಂ ಗುಣೈಶ್ಚ ಸಂಯುಕ್ತಃ ಸಪುತ್ರಃ ಸುಖದಾಯಕಃ
ಒಬ್ಬ ಜ್ಞಾನಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ತನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂತಹ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನೂ, ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
ಅನ್ಯೇ ಸಂಬಂಧಸಂಯುಕ್ತಾಃ ಶೋಕಸಂತಾಪದಾಯಕಾಃ । ಏತಾದೃಶೇನ ಕಿಂ ಕಾರ್ಯಂ ಫಲಹೀನೇನ ತೇನ ಚ
ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಕೇವಲ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಫಲವಿಲ್ಲದವರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?