ಏತದ್ವಾಕ್ಯಂ ತತಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಆತ್ಮಾ ವೈ ಧ್ಯಾನಮಾಗತಃ । ಧ್ಯಾನೇನ ಹಿ ಸಮಂ ಗರ್ಭೇ ಸಂಸ್ಥಿತೋ ಮೋಹವರ್ಜಿತಃ
ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಆತ್ಮನು ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಧ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು, ಮೋಹವಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದನು.
ಯದಾ ಧ್ಯಾನಂ ಗತೋ ಹ್ಯಾತ್ಮಾ ವಿಸ್ಮೃತಂ ಗರ್ಭಜಂ ಭಯಮ್ । ಸ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಸಹಿತಸ್ತತ್ರ ಆತ್ಮಾ ಮೋಹ ವಿನಾ ಕೃತಃ
ಆತ್ಮನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದಾಗ, ಗರ್ಭದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಮರೆತನು; ಅಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರ ಜೊತೆ ಆತ್ಮನು ಮೋಹವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದನು.
ಚಿಂತಯನ್ನೇವ ವೈ ನಿತ್ಯಮಾತ್ಮಕಂ ಸುಖಮೇವ ಹಿ । ಇತೋ ನಿಷ್ಕ್ರಾಂತಮಾತ್ರಸ್ತು ತ್ಯಜೇ ಪಂಚಾತ್ಮಕಂ ವಪುಃ
ತಾನೇ ಸದಾ ತನ್ನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ, ಇಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಕೂಡಲೇ ಐದು ಮೂಲಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಏವಂ ಚಿಂತಯತೇ ನಿತ್ಯಂ ಗರ್ಭವಾಸಗತಃ ಪ್ರಭುಃ । ಸೂತಿಕಾಲೇ ತು ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೇ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇ ವರಾನನೇ
ಹೀಗೆಯೇ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೂ ಆ ಪ್ರಭು ಸದಾ ಇದೇ ರೀತಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಸುಂದರಿಯೇ, ಜನನದ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ—
ವಾಯುನಾ ಚಲಿತೋ ಗರ್ಭಃ ಪ್ರಾಣೇನಾಪಿ ಬಲೀಯಸಾ । ಯೋನಿರ್ವಿಕಾಸಮಾಯಾತಿ ಚತುರ್ವಿಂಶಾಂಗುಲಂ ತದಾ
ಆ ಗರ್ಭವು ಗಾಳಿಯೂ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಚಲಿಸಿ, ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಅಂಗುಲ ಉದ್ದವಿರುವ ಗರ್ಭವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೋನಿದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಸುತ್ತದೆ.
ಪಂಚವಿಂಶಾಂಗುಲೋ ಗರ್ಭಸ್ತೇನ ಪೀಡಾ ವಿಜಾಯತೇ । ಏವಂ ಸಂಪೀಡ್ಯಮಾನಸ್ತು ಮೂರ್ಚ್ಛಯಾ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ ಪ್ರಿಯೇ
ಗರ್ಭವು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಅಂಗುಲವಾದಾಗ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಅವನು ನೋವಿನಿಂದ ಅಚೇತನನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಿಯೆಯೇ.
ಪತಿತೋ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ತು ಜ್ಞಾನಧ್ಯಾನಸಮನ್ವಿತಃ । ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ದಿವ್ಯೇನ ವಾಯುನಾ ಸ ಪೃಥಕ್ಕೃತಃ
ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ದೈವಿಕ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅವನು ಬೇರ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಭೂಮಿಸಂಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರೇಣ ಜ್ಞಾನಧ್ಯಾನೇ ತು ವಿಸ್ಮೃತೇ । ಸಂಸಾರಬಂಧಸಂದಿಗ್ಧ ಆತ್ಮಾ ಪ್ರಿಯತಯಾ ಸ್ಥಿತಃ
ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾನೆ; ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿ ಆತ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಗುಣದೋಷಸಮಾಕ್ರಾಂತೋ ಮಹಾಮೋಹಸಮನ್ವಿತಃ । ಖಾದ್ಯಂ ಪಾನಾದಿಕಂ ಸರ್ವಮಿಚ್ಛತ್ಯೇವ ದಿನೇದಿನೇ
ಗುಣ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಹಾ ಮೋಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಆಹಾರ, ಪಾನೀಯ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
ಏವಂ ಸಂಪುಷ್ಯಮಾಣಸ್ತು ಆತ್ಮಾ ಪಂಚಾತ್ಮಕೈಃ ಸಹ । ವ್ಯಾಪಿತೋ ಹೀಂದ್ರಿಯೈಃ ಸರ್ವೈರ್ವಿಷಯೈಃ ಪಾಪಕಾರಿಭಿಃ
ಹೀಗೆ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಆತ್ಮವು ಐದು ಮೂಲಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಪಾಪಕರವಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಬಾಂಧವಾನಾಂ ಸಮೋಹೇನ ಭಾರ್ಯಾದೀನಾಂ ತಥೈವ ಚ । ಆಕುಲವ್ಯಾಕುಲೋ ದೇವಿ ಜಾಯತೇ ಚ ದಿನೇದಿನೇ
ಬಂಧುಗಳಿಗೂ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಮತ್ತಿತರರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ, ದೇವಿಯೇ, ಅವನು ದಿನೇದಿನೇ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಂದಲದಲ್ಲೂ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಮಹಾಮೋಹೇನ ಸಂದಿಗ್ಧೋ ಮೋಹಜಾಲಗತಃ ಪ್ರಭುಃ । ಕೈವರ್ತೇನ ಯಥಾ ಬದ್ಧಃ ಶಕುಲೋ ಜಾಲಬಂಧನೈಃ
ಮಹಾ ಮೋಹದಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಂಡು, ಮೋಹದ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಆ ಪ್ರಭು ಮೀನುಗಾರನಿಂದ ಬಲೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮೀನುಹಾಗೆ ಬಲೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುತ್ತಾನೆ.
ಚಲಿತುಂ ನೈವ ಶಕ್ತೋಸ್ತಿ ತಥಾತ್ಮಾಸೀತ್ಪ್ರಬಂಧಿತಃ । ಮೋಹಜಾಲೈಸ್ತು ತೈಃ ಸರ್ವೈರ್ದೃಢಬಂಧೈಸ್ತು ಬಂಧಿತಃ
ಅವನು ಚಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ಇಲ್ಲದೆ, ಆ ಆತ್ಮವು ಆ ಮೋಹದ ಬಲವಾದ ಬಂಧಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ.
ಏವಮಾದಿಪ್ರಪಂಚೇನ ವ್ಯಾಪಿತೋ ವ್ಯಾಪಕೇನ ಹಿ । ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನವಿಭ್ರಷ್ಟೋ ರಾಗದ್ವೇಷಾದಿಭಿರ್ಹತಃ
ಹೀಗೆ ಈ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಆಸೆ, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಇತರಗಳಿಂದ ಸೋಲುತ್ತಾನೆ.
ಕಾಮೇನ ಪೀಡ್ಯಮಾನಸ್ತು ಕ್ರೋಧೇನೈವ ತಥೈವ ವಾ । ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಕರ್ಮಣಾಬದ್ಧೋ ಮಹಾಮೂಢೋ ವ್ಯಜಾಯತ
ಕಾಮದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಕ್ರೋಧದಿಂದಲೂ ಕೂಡ, ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ಮಹಾ ಮೂಢನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.
ಸೂತ ಉವಾಚ- ಏವಂ ಮೂಢೋ ಯದಾತ್ಮಾಸೌ ಕಾಮಕ್ರೋಧವಶಂಗತಃ । ಲೋಭರಾಗಾದಿಭಿಃ ಸರ್ವೈರ್ವ್ಯಾಪೃತಸ್ತೈರ್ದುರಾತ್ಮಭಿಃ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ, ಆತ್ಮವು ಮೂಢನಾಗಿ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದ ವಶವಾಗಿ, ಲೋಭ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ದುಷ್ಟ ಗುಣಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಇಯಂ ಭಾರ್ಯಾ ಹ್ಯಯಂ ಪುತ್ರ ಇದಂ ಮಿತ್ರಮಿದಂ ಗೃಹಮ್ । ಏವಂ ಸಂಸಾರಜಾಲೇನ ಮಹಾಮೋಹೇನ ಬಂಧಿತಃ
‘ಇವಳು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ಅವನು ನನ್ನ ಮಗ, ಇವನು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ, ಇದು ನನ್ನ ಮನೆ’ ಎಂದುಕೊಂಡು, ಸಂಸಾರದ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಮೋಹದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ಪುತ್ರಶೋಕಾದಿಭಿರ್ದುಃಖೈರ್ವಿವಿಧೈರಾಕುಲಸ್ತದಾ । ಜರಯಾವ್ಯಾಧಿಭಿಶ್ಚೈವ ಸಂಗ್ರಸ್ತಶ್ಚಾಧಿಭಿಸ್ತಥಾ
ಮಗನ ಶೋಕ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ರೋಗ ಮತ್ತು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕೂಡ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ.
ಏವಮಾತ್ಮಾ ಸಂಪ್ರತಪ್ತೋ ದುಃಖಮೋಹೈಃ ಸುದಾರುಣೈಃ । ಅಭಿಮಾನೈರ್ಮಾನಭಂಗೈರ್ನಾನಾದುಃಖೈಶ್ಚ ಖಂಡಿತಃ
ಹೀಗೆ ಆತ್ಮವು ಭಯಾನಕವಾದ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಮೋಹಗಳಿಂದ ಬಾಡಿ, ಅಹಂಕಾರ, ಅವಮಾನ ಮತ್ತು ನಾನಾ ವಿಧದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಚೂರಾಗುತ್ತದೆ.
ವೃದ್ಧತ್ವೇನ ತಥಾ ದೇವಿ ಶಬಲತ್ವೇನ ಪೀಡಿತಃ । ದುಃಖಂ ಚಿಂತಯತೇ ನಿತ್ಯಂ ಹಾಹಾಭೂತೋ ವಿಚೇತನಃ
ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಸದಾ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ, ಹಾಯ್ದು ಕೂಗಿ, ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ.
ರಾತ್ರೌ ಸ್ವಪ್ನಾನ್ಪ್ರಪಶ್ಯೇತ ದಿವಾ ಚೈತನ್ಯವರ್ಜಿತಃ । ವೈಕಲ್ಯೇನ ತಥಾಂಗಾನಾಂ ವ್ಯಾಪ್ತೋ ದೇವಿ ದಿನೇದಿನೇ
ರಾತ್ರಿ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ಹಗಲು ಅವನು ಜಾಗೃತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ, ದೇವಿ, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತವೆ.
ಸಂಸಾರೇ ಭ್ರಮಮಾಣೇನ ವೈರಾಗ್ಯಂ ತತ್ರ ದರ್ಶಿತಮ್ । ನಿಃಶಂಕಂ ಬಂಧುಹೀನಂ ಚ ಪ್ರಶಾಂತಂ ತುಷ್ಟಮೇವ ಚ
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುವವನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ, ಬಂಧುಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಶಾಂತವಾಗಿಯೂ ತೃಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತಾನೆ.
ತಮುವಾಚ ತದಾತ್ಮಾ ವೈ ಕಾಮಕ್ರೋಧವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಕೋ ಭವಾನ್ನಗ್ನರೂಪೇಣ ಕಥಂ ಮಿತ್ರೈರ್ನ ಲಜ್ಜಸೇ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆತ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು: ನೀನು ಯಾರು, ಈ ನಗ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ? ಸ್ನೇಹಿತರ ಮಧ್ಯೆ ನಿನ್ನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಲಜ್ಜೆಯೇ ಇಲ್ಲ?
ಯತ್ರ ಲೋಕಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ವೃದ್ಧಾ ಯುವತ್ಯೋ ಮಾತರಸ್ತಥಾ । ಏತಾಸಾಂ ಹಿ ಗತೋ ಮಧ್ಯೇ ನ ಬಿಭೇಷಿ ಅನಾವೃತಃ
ಅಲ್ಲಿ ಜನರು, ಹೆಂಗಸರು, ವೃದ್ಧರು, ಯುವತಿಯರು, ತಾಯಂದಿರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನಡುವೆ ನೀನು ಬಯಲಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದರೂ, ನಿನ್ನಿಗೆ ಭಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ವೀತರಾಗ ಉವಾಚ- ಕೋ ಹ್ಯತ್ರ ನಗ್ನೋ ದೃಶ್ಯೇತ ನ ನಗ್ನೋಸ್ಮೀತಿ ವೈ ಕದಾ । ಸುಸಂಬದ್ಧಸ್ತ್ವಮೇವಾಪಿ ಪರಿಧಾನ ಸಮನ್ವಿತಃ
ವೈರಾಗ್ಯವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಗ್ನನಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ? ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನಗ್ನನಲ್ಲ. ನೀನೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವೆ.
ನ ನಗ್ನೋಸ್ಮಿ ಕದಾ ದಿವ್ಯಭವಾನ್ನಗ್ನಃ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ । ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥವಶೇವರ್ತೀ ಮರ್ಯಾದಾಪರಿವರ್ಜಿತಃ
ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನಗ್ನನಲ್ಲ; ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ನಿಯಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟವನು ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾಗಿ ನಗ್ನನೆಂದು ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆತ್ಮೋವಾಚ- ಪುರುಷಸ್ಯ ಕಾ ಹಿ ಮರ್ಯಾದಾ ತಾಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಚ ಸುವ್ರತ । ವಿಸ್ತರೇಣ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಯದಿ ಜಾನಾಸಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್
ಆತ್ಮನು ಕೇಳಿತು: ಮಾನವನಿಗೆ ಯಾವ ನಿಯಮ ಅಥವಾ ಮಿತಿ ಇದೆ? ಅದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು, ಒಳ್ಳೆಯ ಮನಸ್ಸಿನವನೆ, ನೀನು ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ.
ವೀತರಾಗೋ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ತಮುವಾಚ ಮಹಾಮತಿಃ । ಸುಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಭಜತೇ ಚಿತ್ತಂ ಸುಖದುಃಖೇಷು ನಿತ್ಯದಾ
ವೈರಾಗ್ಯವಂತ, ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕು.
ಕ್ಲೇಶಿತಂ ಸರ್ವಭಾವೈಶ್ಚ ತೇಷುತೇಷು ಪರಿತ್ಯಜೇತ್ । ಅಥ ಲಜ್ಜಾಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮನೋ ಯಾ ನಿರ್ವಿಶತ್ಯಲಮ್
ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಕಲೆತಾಗಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು; ಈಗ ನಾನು ಲಜ್ಜೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು.
ಮಯಾದ್ಯೈವಂ ನ ಕರ್ತವ್ಯಂ ನಗ್ನಃ ಸ್ಥಾನವಿವರ್ಜಿತಃ । ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪೇ ಸುಸಂಲೀನಃ ಸಾ ಲಜ್ಜಾ ಪರಿಕಥ್ಯತೇ
ಈ ರೀತಿ ನಾನು ಇಂದು ಮಾಡಬಾರದು, ನಗ್ನವಾಗಿ ಎಲ್ಲೂ ನಿಲ್ಲಬಾರದು ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ಭಾವಿಸಿದಾಗ, ನಂತರ ಆಳವಾದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಉಂಟಾದರೆ, ಅದನ್ನೇ ಲಜ್ಜೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.