ಯಥಾ ಹಂಸಿ ಮಹಾಶೂರ ಸುರಸೇನಾಂ ಮುದಾನ್ವಿತಃ। ಸ ತ್ವಂ ಪ್ರಶಂಸನೀಯಶ್ಚ ಶೂರೋಸಿ ಸುರಸಂಮತಃ
ಹಂಸಿಯೇ, ನೀನು ದೇವತೆಗಳ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಾಶಮಾಡಿದಂತೆ, ನೀನು ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಮೆಚ್ಚಿನ ವೀರನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಪ್ರಿಯಂ ಕರ್ಮ ಕೃತಂ ಯುದ್ಧೇ ತ್ವಯಾಧುನಾ। ಇದಾನೀಂ ಮಮ ಬಾಣೈಶ್ಚ ಗಚ್ಛಸ್ವ ಯಮಮಂದಿರಮ್
ನೀನು ಈಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೀಯೆ. ಈಗ ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಯಮನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು.
ತತಶ್ಚ ಕಾಲಕೇಯಸ್ತು ಸ್ಮಿತೋ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್। ಪುರೈವ ವಿಜಿತೋ ದೇವ ಗಣಃ ಸರ್ವಃ ಪ್ರಲೀಲಯಾ
ಆಗ ಕಾಲಕೇಯನು ನಗುತ್ತಾ ಹೀಗೆಂದನು: 'ನಾನು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ನಾಶಮಾಡಿದ್ದೆ.'
ಇದಾನೀಂ ತು ಸ್ಥಿತಂ ಯುದ್ಧೇ ಬಲಂ ಸರ್ವಂ ತು ಹೇಲಯಾ। ಯದಿ ತೇ ನಿಧನೇ ಪ್ರೀತಿರಸ್ತೀಹ ಸುರಪುಂಗವ
ಈಗ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಯೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ನಿಂತಿದೆ. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು ನನ್ನ ಮರಣವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಹಾಗೆ ಆಗಲಿ.
ಏಭಿಸ್ತ್ವಾಂ ನಿಶಿತೈರ್ಬಾಣೈರ್ನಯಾಮಿ ಯಮಮಂದಿರಮ್। ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪರಮಕ್ರುದ್ಧೋ ಬಾಣಮಂತಕಸನ್ನಿಭಮ್
"ಈ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಯಮನ ಮನೆಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತೇನೆ," ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅವನು ತುಂಬಾ ಕೋಪಗೊಂಡು ಯಮನು ಹೋಲುವ ಬಾಣವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.
ಜಘಾನ ಸಮರೇ ವೀರಸ್ತ್ರಿಭಿಶ್ಚಿಚ್ಛೇದ ಸೋಂಬರೇ। ಪುನರ್ಬಾಣಾಂಶ್ಚ ಸಮರೇ ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ದ್ರುತಂ ರುಷಾ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ವೀರನು ಮೂವರನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೆಡವಿದನು; ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಬಾಣಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕೋಪದಿಂದ ಹಾಕಲು ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.
ಜಘಾನ ಪ್ರಚುರಾನ್ದೈತ್ಯಾಂಸ್ತಾಂಶ್ಚಕರ್ತ್ತ ಸ ಲಾಘವಾತ್। ತತೋನ್ಯೋನ್ಯಂ ಶರೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಕಾಲಾನಲಸಮಪ್ರಭೈಃ
ಅವನು ಅನೇಕ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಹೊಡೆದು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು; ನಂತರ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದರು.
ಯುದ್ಧೇ ಧನುಷ್ಮತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಶ್ಚಿಚ್ಛೇದ ಭುವಿ ವೇಗತಃ। ತದ್ಯುದ್ಧಮಭವದ್ದೇವದೈತ್ಯಯೋರ್ಧರ್ಮತೋ ಭೃಶಮ್
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು; ಆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧ ತುಂಬಾ ಧರ್ಮಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು.
ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮಾಗತಾಃ ಪಾರ್ಶ್ವಮೃಷಿ ದೇವಾಃ ಸುರೋರಗಾಃ। ಏವಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ಬಾಣಾನಾಂ ವಿಧೃತಾನಿ ಚ
ಆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಲು ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರುಗಳು ಬಂದು ನಿಂತರು; ಹೀಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬಾಣಗಳು ಹಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ಸಮರೇ ವೀರೌ ವಿಜಯಾಯ ವಿರೇಜತುಃ। ಅಥ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಮಹಾತೇಜಾ ಗಂಧರ್ವಾಣಾಂ ಪತಿಸ್ತದಾ
ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು; ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಗಂಧರ್ವರಾಧಿಪತಿ—
ತ್ರಿಭಿರ್ಬಿಭೇದ ಬಾಣೈಶ್ಚ ಲಲಾಟೇ ಹೃದಿ ಪಂಚಭಿಃ। ಸಪ್ತಭಿರ್ಜಠರೇ ನಾಭೌ ಬಸ್ತೌ ತಸ್ಯ ಸ ಪಂಚಭಿಃ
ಅವನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ, ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಏಳು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ, ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಾಭಿ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಾಶಯದಲ್ಲಿ ಭೇದಿಸಿದನು.
ಶರೈಃ ಸಂಪಾತಿತೋ ದೈತ್ಯೋ ಮುಗ್ಧಃ ಕಶ್ಮಲತಾಂ ಗತಃ। ಶಿಥಿಲೀಕೃತಚಾಪಶ್ಚ ಲೇಭೇ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಚಿರಾದ್ಬಲೀ
ಆ ದೈತ್ಯನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದನು, ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ಶಕ್ತಿಹೀನನಾದನು; ಅವನ ಧನುಸ್ಸು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿತು, ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಅವನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪಡೆದನು.
ಮಧುಸಂಜ್ಞಂ ತ್ರಿಭಿರ್ಬಾಣೈಸ್ಸ ಬಿಭೇದ ಸುರೋತ್ತಮಮ್। ಚಕರ್ತ್ತ ಧನುರಸ್ತ್ರೈಶ್ಚ ದೈತ್ಯರಾಜಸ್ಯ ಪಶ್ಯತಃ
ಮಧುಸಂಜ್ಞನನ್ನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ, ದೈತ್ಯರಾಜನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು.
ತತೋ ಬಾಣಸಹಸ್ರೈಸ್ತು ಕಾಲಾಂತಕಸಮಪ್ರಭೈಃ। ಬಿಭೇದ ದೈತ್ಯಸಿಂಹಂ ತು ಸುರಾಣಾಮುತ್ತಮೋ ಬಲೀ
ನಂತರ ಕಾಲಾಂತದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸಾವಿರಾರು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬಲಶಾಲಿಯು ದೈತ್ಯಸಿಂಹನನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು.
ಹತಚೇತಾಃ ಸ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರೋ ಬಹುಶೋಣಿತಸಂಸ್ರವಃ। ವಿಹ್ವಲೋ ಬಹುಬಾಣಾರ್ತಃ ಶೂಲಂ ಜಗ್ರಾಹ ದಾನವಃ
ಆ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಬಹಳ ರಕ್ತ ಹರಿದು, ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ಭಯಂಕರವಾದ ಶೂಲವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.
ಶೂಲಹಸ್ತಸ್ಯ ತಸ್ಯೈವ ಚತುರ್ಭಿಸ್ತುರಗಾನ್ಶರೈಃ। ಹತ್ವಾ ಚ ಪಾತಯಾಮಾಸ ತ್ರಿಭಿರ್ಯಂತಾರಮೇವ ಚ
ಆ ಶೂಲಧಾರಿಯ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಕೊಂದನು; ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು.
ಜಘಾನ ಶೂಲಮುರ್ವೀಷ್ಠಸ್ತತೋ ಗಂಧರ್ವಸತ್ತಮಮ್। ವಿಚಕರ್ತ್ತ ತ್ರಿಭಿರ್ಬಾಣೈಃ ಶೂಲಂ ಚಿತ್ರರಥೋ ಬಲೀ
ಆಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಶೂಲದಿಂದ ಗಂಧರ್ವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಚಿತ್ರರಥನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ಶೂಲವನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು.
ಶೂಲಂ ಚ ನಷ್ಟಕಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹತಭೋಗಮಿವೋರಗಮ್। ಗೃಹೀತ್ವಾ ಮುದ್ಗರಂ ಘೋರಂ ಪ್ರದುದ್ರಾವ ಸುರಂ ಬಲೀ
ಶೂಲವು ನಾಶವಾದುದನ್ನು, ಹಾವು ತನ್ನ ಫಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ ನೋಡಿ, ಅವನು ಭಯಂಕರವಾದ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ದೇವರ ಕಡೆಗೆ ಬಲದಿಂದ ಓಡಿದನು.
ಸ ಮುದ್ಗರಂ ಸಮಾಯಾತಂ ದೈತ್ಯಸೇನಾಧಿಪಂ ತದಾ। ವಿಚಕರ್ತ್ತ ಶಿರೋ ದೇಹಾದರ್ಧಚಂದ್ರೇಣ ಸಂಭ್ರಮಾತ್
ಆಗ ಆ ದೈತ್ಯ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕನ ತಲೆಯನ್ನು, ಆತನು ಅರೆಚಂದ್ರಾಕಾರದ ಗದೆಯಿಂದ ಭಯಭ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದು ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದನು.
ಸ ಪಪಾತ ಮಹೀಪೃಷ್ಠೇ ಸಂಚಚಾಲ ವಸುಂಧರಾ। ತತೋ ದೈತ್ಯಗಣಾಃ ಸರ್ವೇ ವಿಮುಖಾ ವಿಪ್ರದುದ್ರುವುಃ
ಅವನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿತವಾಯಿತು; ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ದೈತ್ಯರು ಭಯದಿಂದ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿ ಓಡಿಹೋದರು.
ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ- ಭ್ರಾತರಂ ನಿಹತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಾಲೇಯೋ ನಾಮ ದಾನವಃ। ಚಿತ್ರರಥಂ ಪ್ರದುದ್ರಾವ ಧೃತ್ವಾ ಬಾಣಂ ಸಕಾರ್ಮುಕಮ್
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ತನ್ನ ಅಣ್ಣನನ್ನು ಬಲಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಾಲೇಯ ಎಂಬ ದಾನವನು ಬಾಣವನ್ನು ಬಿಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಹಿಡಿದು ಚಿತ್ರರಥನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾಸುರಂ ವಿಧಾವಂತಂ ಕಾಲಮೃತ್ಯುಸಮಪ್ರಭಮ್। ಅರೌತ್ಸೀತ್ತಂ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಜಯಂತಃ ಪಾಕಶಾಸನಿಃ
ಆ ದಾನವನು ಯಮಧರ್ಮನಂತೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಜಯಂತನು ಅವನಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದನು.
ಅಬ್ರವೀಚ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾ ದೈತೇಯಂ ಸುರಸತ್ತಮಃ। ತಥ್ಯಂ ಧರ್ಮಾಭಿಸಂಯುಕ್ತಂ ಲೋಕದ್ವಯಹಿತಂ ಧ್ರುವಮ್
ಅದಾಗ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಜಯಂತನು ಆ ದೈತ್ಯನಿಗೆ ಸತ್ಯವೂ ಧರ್ಮಪೂರಿತವೂ ಆಗಿ ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಶಸ್ತ್ರಾಭಿಘಾತದುಃಖಾರ್ತಂ ಕಶ್ಮಲಂ ಚಾನ್ಯಸಂಯುತಮ್। ಪ್ರಭಗ್ನಂ ಚ ನಿರಸ್ತಂ ಚ ಯೋ ಹಂತಿ ಸ ಚ ಬಾಲಿಶಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ದುಃಖದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟವನನ್ನು, ಸೋತು ಬಿದ್ದವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವನು ಮೂರ್ಖನೇ.
ಸುಚಿರಂ ರೌರವಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ತಸ್ಯ ದಾಸೋ ಭವೇಚ್ಚಿರಮ್। ತಸ್ಮಾನ್ಮಾಮುಂ ಪ್ರಯುಧ್ಯಸ್ವ ಯುದ್ಧಧರ್ಮಸ್ಥಿತೋ ಭವ
ಅವನಂತೆ ಮಾಡಿದವನು ಬಹುಕಾಲ ರೌರವ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬಾಧೆ ಅನುಭವಿಸಿ, ಆತನ ದಾಸನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡು.
ಜಯಂತಮಬ್ರವೀದ್ವಾಕ್ಯಂ ಕಾಲೇಯಃ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ। ನಿಹತ್ಯ ಭ್ರಾತೃಹಂತಾರಮಥ ತ್ವಾಂಹನ್ಮಿ ಸಾಂಪ್ರತಮ್
ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಾಲೇಯನು ಜಯಂತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ನನ್ನ ಅಣ್ಣನನ್ನು ಕೊಂದವನನ್ನು ಹೊಡೆದು, ಈಗ ನಿನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ.'
ತತಸ್ತಂ ಚಾಸುರಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಕಾಲಾನಲಸಮಪ್ರಭಮ್। ಜಯಂತೋ ನಿಶಿತೈರ್ಬಾಣೈರ್ಜಘಾನ ಸುರಸತ್ತಮಃ
ಆಮೇಲೆ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಜಯಂತನು, ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಆ ದೈತ್ಯನನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.
ನಿಚಕರ್ತ್ತ ಶರಾನ್ಸೋಪಿ ತ್ರಿಭಿರ್ವಿವ್ಯಾಧ ಚಾಸುರಃ। ಯಥಾವೃಷ್ಟಿಗಣಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನದೀ ಗೈರಿಕವಾಹಿನೀ
ಅವನು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಿದನು; ದೈತ್ಯನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಇದು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣಿನ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತ ನದಿಗೆ ಮಳೆ ಸುರಿದಂತೆ ಆಯಿತು.
ತಥಾ ತೌ ಚ ಮಹಾವೀರ್ಯೌ ನ ಕ್ಷೀಣೌ ನ ಚ ಕಾತರೌ। ನ ಶರ್ಮ ಪರಿಲೇಭಾತೇ ಪರಸ್ಪರಜಯೈಷಿಣೌ
ಹೀಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಶೂರರು, ಬಲಹೀನರಾಗದೆ ಅಥವಾ ಭಯಪಡದೆ, ಪರಸ್ಪರ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಯಾವ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
ಅಥ ತಸ್ಯ ಚ ದೈತ್ಯಸ್ಯ ಧನುಶ್ಚಿಚ್ಛೇದ ಚೇಷುಣಾ। ಯಂತಾರಂ ಪಂಚಭಿರ್ಬಾಣೈಃ ಪಾತಯಾಮಾಸ ಭೂತಲೇ
ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ ದೈತ್ಯನ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸಿದನು.