ಏವಂ ಯಃ ಕುರುತೇ ಸಮ್ಯಕ್ಕಾರ್ತಿಕಸ್ಯ ವ್ರತಂ ನರಃ । ವಿಪಾಪ್ಮಾ ಸ ವಿನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ವಿಷ್ಣುಸಾನ್ನಿಧ್ಯಗೋ ಭವೇತ್
ಈ ರೀತಿ ಯಾರು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ವ್ರತವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸರ್ವವ್ರತೈಃ ಸರ್ವತೀರ್ಥೈಃಸ ರ್ವದಾನೈಶ್ಚ ಯತ್ಫಲಮ್ । ತತ್ಕೋಟಿಗುಣಿತಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಸಮ್ಯಗಸ್ಯ ವಿಧಾನತಃ
ಎಲ್ಲ ವ್ರತಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳಿಂದ ಸಿಗುವ ಫಲಕ್ಕಿಂತ, ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಹತ್ತು ಕೋಟಿ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ತೇ ಧನ್ಯಾಸ್ತೇ ಮಹಾಪುಣ್ಯಾಸ್ತೇಷಾಂ ಸರ್ವಫಲೋದಯಃ । ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿರತಾ ಯೇ ಸ್ಯುಃ ಕಾರ್ತಿಕೇ ವ್ರತಕಾರಿಣಃ
ಯಾರು ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವರೋ, ಅವರು ಧನ್ಯರು, ಮಹಾ ಪುಣ್ಯವಂತರು, ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಈಡೇರುತ್ತವೆ.
ದೇಹಸ್ಥಿತಾನಿ ಪಾಪಾನಿ ವಿತರ್ಕಂ ಯಾಂತಿ ತದ್ಭಯಾತ್ । ಕ್ವ ಯಾಸ್ಯಾಮೋ ವದಂತ್ಯೇವಂ ಯದ್ಯಯಂ ವ್ರತಕೃನ್ನರಃ
ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಾಪಗಳು ಭಯದಿಂದ 'ನಾವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು?' ಎಂದು ಆತಂಕಪಡುವವು.
ಇತ್ಯೂರ್ಜವ್ರತನಿಯಮಾನ್ಶೃಣೋತಿ ಭಕ್ತಾ ಯೇ ಚೈತತ್ಕಥಯಂತಿ ಚೈವ ವೈಷ್ಣವಾಗ್ರೇ । ತೇ ಸಮ್ಯಗ್ವ್ರತಕರಣಾತ್ಫಲಂ ಲಭೇರನ್ತತ್ಸರ್ವಂ ಕಲುಷವಿನಾಶನಂ ಲಭಂತೇ
ಯಾರು ಈ ಊರ್ಜ ವ್ರತದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ವೈಷ್ಣವರ ಮುಂದೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸರಿಯಾಗಿ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಫಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಡೆದು, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಪಾದ್ಮೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಂಚಪಂಚಾಶತ್ಸಹಸ್ರಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರಖಂಡೇ ಕಾರ್ತಿಕಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಸತ್ಯಭಾಮಾಸಂವಾದೇ ಉದ್ಯಾಪನವರ್ಣನೋನಾಮ ಪಂಚನವತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಪದ್ಮ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾಪನ ವರ್ಣನೆ ಎಂಬ ಐವತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಪೃಥುರುವಾಚ- ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕಥಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ವ್ರತಮೂರ್ಜಸ್ಯ ವಿಸ್ತರಾತ್ । ತತ್ರ ಯಾ ತುಲಸೀಮೂಲೇ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪೂಜಾ ತ್ವಯೋದಿತಾ
ಪೃಥುನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನೀನು ಊರ್ಜ ವ್ರತವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆಯಲ್ಲ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀನು ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ತುಳಸಿಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು.
ತೇನಾಹಂ ಪ್ರಷ್ಟುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ತುಲಸೀಭವಮ್ । ಕಥಂ ಸಾತಿಪ್ರಿಯಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ದೇವದೇವಸ್ಯ ಶಾರ್ಙ್ಗಿಣಃ
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ತುಳಸಿಯ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ಶಾರಂಗಧರನಿಗೆ ಅವಳು ಹೇಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳಾದಳು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸು.
ಕಥಮೇಷಾ ಸಮುತ್ಪನ್ನಾ ಕಸ್ಮಿಂಸ್ಥಾನೇ ಚ ನಾರದ । ಏತದ್ಬ್ರೂಹಿ ಸಮಾಸೇನ ಸರ್ವಜ್ಞೋಽಸಿ ಮತೋ ಹಿ ಮೇ
ಈ ತುಳಸಿ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದಳು, ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದಳು, ನಾರದನೇ, ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳು. ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
ನಾರದಉವಾಚ- ಪುರಾ ರುದ್ರೇಣ ದೈತ್ಯೇಂದ್ರೇ ಸಿಂಧುಸೂನೌ ನಿಪಾತಿತೇ । ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ರುದ್ರಂ ದೇವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯೋಽಬ್ರುವನ್ । ಶೃಣು ರಾಜನ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ತುಲಸೀಭವಮ್
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಹಿಂದೆ ರುದ್ರನು ದೈತ್ಯರಾಧಿಪತಿ, ಸಮುದ್ರ ಪುತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ರುದ್ರನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ರಾಜನೇ, ನಾನು ಈಗ ತುಳಸಿಯ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಹುಟ್ಟಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.
ಸೇತಿಹಾಸಂ ಪುರಾವೃತ್ತಂ ತತ್ಸರ್ವಂ ಕಥಯಾಮಿ ತೇ । ಪುರಾ ಶಕ್ರಃ ಶಿವಂ ದ್ರಷ್ಟುಮಗಾತ್ಕೈಲಾಸಪರ್ವತಮ್ । ಸರ್ವದೇವೈಃ ಪರಿವೃತಸ್ತ್ವಪ್ಸರೋಗಣಸೇವಿತಃ
ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಒಮ್ಮೆ ಇಂದ್ರನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಯರೊಂದಿಗೆ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಶಿವನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದನು.
ಯಾವದ್ಗತಃ ಶಿವಗೃಹಂ ತಾವತ್ತತ್ರಾಶು ದೃಷ್ಟವಾನ್ । ಪುರುಷಂ ಭೀಮಕರ್ಮಾಣಂ ದಂಷ್ಟ್ರಾನಯನಭೀಷಣಮ್
ಅವನು ಶಿವನ ಮನೆಗೆ ಹೋದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ, ದವಳ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಒಬ್ಬನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನೋಡಿದನು.
ಸ ಪೃಷ್ಟಸ್ತೇನ ಕಸ್ತ್ವಂ ಭೋ ಕ್ವ ಗತೋ ಜಗದೀಶ್ವರಃ । ಏವಂ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪೃಷ್ಟಃ ಸ ಯದಾ ನೋಚಿವಾನ್ನೃಪ
ಇಂದ್ರನು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಯಾರು ಸ್ವಾಮಿ? ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು?' ಎಂದು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೇಳಿದರೂ, ರಾಜನೇ, ಅವನು ಉತ್ತರ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.
ತತಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಜ್ರಪಾಣಿಸ್ತನ್ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸ್ಯ ವಚೋಽಬ್ರವೀತ್ । ರೇ ಮಯಾ ಪೃಚ್ಛಮಾನೋಽಪಿ ನೋತ್ತರಂ ದತ್ತವಾನಸಿ
ಆಗ ವಜ್ರಧಾರಿ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಗದರಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೀನು ಉತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ.'
ಅತಸ್ತ್ವಾಂ ಹನ್ಮಿ ವಜ್ರೇಣ ಕಸ್ತೇ ತ್ರಾತಾಸ್ತಿ ದುರ್ಮತೇ । ಇತ್ಯುದೀರ್ಯ ತತೋ ವಜ್ರೀ ವಜ್ರೇಣ ಚಾಹನದ್ದೃಢಮ್
'ಆದುದರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ವಜ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತೇನೆ. ದುರ್ಮತಿಗೆ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು ಯಾರು?' ಎಂದು ಹೇಳಿ ವಜ್ರಧಾರಿ ತನ್ನ ವಜ್ರದಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು.
ತೇನಾಸ್ಯ ಕಂಠೇ ನೀಲತ್ವಮಗಾದ್ವಜ್ರಂ ಚ ಭಸ್ಮತಾಂ । ತತೋ ರುದ್ರ ಪ್ರಜಜ್ವಾಲ ತೇಜಸಾ ಪ್ರದಹನ್ನಿವ
ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವನ ಕಂಠವು ನೀಲವರ್ಣವಾಗಿತು ಮತ್ತು ವಜ್ರವು ಭಸ್ಮವಾಯಿತು. ಆಗ ರುದ್ರನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬೃಹಸ್ಪತಿಸ್ತೂರ್ಣಂ ಕೃತಾಂಜಲಿಪುಟೋಽಭವತ್ । ಇಂದ್ರಶ್ಚದಂಡವದ್ಭೂಮೌ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ತೋತುಂ ಪ್ರಚಕ್ರಮೇ
ಇದು ನೋಡಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ತಕ್ಷಣ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತನು. ಇಂದ್ರನು ಭೂಮಿಗೆ ದಂಡವತಿಯಾಗಿ ಬಿದ್ದು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಬೃಹಸ್ಪತಿರುವಾಚ- ನಮೋ ದೇವಾಧಿದೇವಾಯ ತ್ರ್ಯಂಬಕಾಯ ಕಪರ್ದಿನೇ । ತ್ರಿಪುರಘ್ನಾಯ ಶರ್ವಾಯ ನಮೋಂಧಕನಿಷೂದಿನೇ
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದನು: ದೇವತೆಗಳ ದೇವತೆಗೆ, ತ್ರ್ಯಂಬಕನಿಗೆ, ಜಟಾಧಾರಿಗೆ, ತ್ರಿಪುರಾಸುರನ ಸಂಹಾರಕನಿಗೆ, ಶರ್ವನಿಗೆ, ಅಂಧಕಾಸುರನನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ವಿರೂಪಾಯಾತಿರೂಪಾಯ ಬಹುರೂಪಾಯ ಶಂಭವೇ । ಯಜ್ಞವಿಧ್ವಂಸಕರ್ತ್ರೇ ಚ ಯಜ್ಞಾನಾಂ ಫಲದಾಯಿನೇ
ರೂಪವಿಲ್ಲದವನೂ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸುವವನೂ, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನೂ, ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವನೂ ಆದ ಶಂಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಕಾಲಾಂತಕಾಯ ಕಾಲಾಯ ಕಾಲಭೋಗಧರಾಯ ಚ । ನಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಶಿರೋಹಂತ್ರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯ ನಮೋ ನಮಃ
ಮೃತ್ಯುವಿಗೂ ಮರಣವಾದವನಿಗೆ, ಕಾಲನಿಗೂ ಕಾಲನಾದವನಿಗೆ, ಕಾಲದ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊತ್ತವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಬ್ರಹ್ಮನ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದವನಿಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.
ನಾರದ ಉವಾಚ- ಏವಂ ಸ್ತುತಸ್ತದಾ ಶಂಭುಃ ದ್ವಿಜರ್ಷಭಂ ಜಗಾದ ಹ । ಸಂಹರನ್ನಯನಜ್ವಾಲಂ ತ್ರಿಲೋಕೀದಹನಕ್ಷಮಾಮ್
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಂಭುವು, ತನ್ನ ಕಣ್ಣಿನ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ವರಂ ವರಯ ಭೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಪ್ರೀತಃ ಸ್ತುತ್ಯಾನಯಾ ತವ । ಇಂದ್ರಸ್ಯಜೀವದಾನೇನ ಜೀವತಿ ತ್ವಂ ಪ್ರಥಾಂ ವ್ರಜ
ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನೀನು ಕೇಳು, ನಾನು ನಿನ್ನ ಸ್ತುತಿಯದಿಂದ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಜೀವ ನೀಡುವುದರಿಂದ ನೀನು ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
ಬೃಹಸ್ಪತಿರುವಾಚ- ಯದಿ ತುಷ್ಟೋಽಸಿ ದೇವ ತ್ವಂ ಯಾಹೀಂದ್ರಂ ಶರಣಾಗತಮ್ । ಅಗ್ನಿರೇಷ ಶಮಂ ಯಾತು ಭಾಲನೇತ್ರಸಮುದ್ಭವಃ
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳಿದನು: ದೇವಾ, ನೀನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಭಾಲನೇತ್ರದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಈ ಅಗ್ನಿ, ಇಂದ್ರನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದುದರಿಂದ, ಶಾಂತಿಯಾಗಲಿ.
ಈಶ್ವರ ಉವಾಚ- ಪುನಃ ಪ್ರವೇಶಮಾಯಾತಿ ಭಾಲನೇತ್ರೇ ಕಥಂ ತ್ವಯಮ್ । ಏನಂ ತ್ಯಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ದೂರೇ ಯಥೇಂದ್ರಂ ನೈವ ಪೀಡಯೇತ್
ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು: ನನ್ನ ಭಾಲನೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಈ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಒಳಗೆ ಹೋಗಬಹುದು? ನಾನು ಇದನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಎಸೆದುಬಿಡುತ್ತೇನೆ, ಇದರಿಂದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಆಗದು.
ನಾರದ ಉವಾಚ- ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತಂ ಕರೇ ಧೃತ್ವಾ ಪ್ರಾಕ್ಷಿಪಲ್ಲವಣಾಂಭಸಿ । ಸೋಽಪತತ್ಸಿಂಧುಗಂಗಾಯಾಃ ಸಾಗರಸ್ಯ ಚ ಸಂಗಮೇ
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಉಪ್ಪಿನ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿಗೆ ಎಸೆದನು; ಅದು ಗಂಗೆಯು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು.
ತದಾ ಸ ಬಾಲರೂಪತ್ವಮಗಾತ್ತತ್ರ ರುರೋದ ಚ । ರುದತಸ್ತಸ್ಯ ಶಬ್ದೇನ ಪ್ರಾಕಂಪದ್ಧರಣೀ ಮುಹುಃ
ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಮಗುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು; ಆ ಮಗುವಿನ ಅಳುವ ಶಬ್ದದಿಂದ ಭೂಮಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಕಂಪಿಸಿತು.
ಸ್ವರ್ಗಶ್ಚ ಸತ್ಯಲೋಕಶ್ಚ ತತ್ಸ್ವನಾದ್ಬಧಿರೀಕೃತೌ । ಶ್ರುತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಯಯೌ ತತ್ರ ಕಿಮೇತದಿತಿ ವಿಸ್ಮಿತಃ
ಆ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಲೋಕವೂ ಕಿವಿಗೋಳಾದವು; ಆ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು 'ಇದು ಏನು?' ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೋಡಿದನು.
ತಾವತ್ಸಮುದ್ರಸ್ಯೋತ್ಸಂಗೇ ತಂ ಬಾಲಂ ಸ ದದರ್ಶ ಹ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮಾಯಾಂತಂ ಸಮುದ್ರೋಽಪಿ ಕೃತಾಂಜಲಿ
ಅಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಆ ಮಗುವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಂಡನು; ಬ್ರಹ್ಮನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಮುದ್ರವೂ ಕೈಮುಗಿದು ನಿಂತನು.
ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ಬಾಲಂ ತಸ್ಯೋತ್ಸಂಗೇ ನ್ಯವೇಶಯೇತ್ । ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಬ್ರವೀದ್ವಾಕ್ಯಂ ಕಸ್ಯಾಯಂ ಶಿಶುರದ್ಭುತಃ
ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ, ಆ ಮಗುವನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಈ ಅದ್ಭುತ ಮಗು ಯಾರದು?'
ನಿಶಮ್ಯೇತಿ ವಚೋ ಧಾತುರ್ವಾಕ್ಯಂ ತು ಸಾಗರೋಽಬ್ರವೀತ್ । ಬ್ರಹ್ಮಾ ಉವಾಚ- ಸರಿತ್ಪತೇ ಕುತೋ ಲಬ್ಧೋ ಬಾಲೋ ಹ್ಯೇಷ ಮಹಾಬಲಃ
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಸಮುದ್ರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು; ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೇಳಿದನು: 'ನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ನೀನು, ಈ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಮಗುವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಪಡೆದೆ?'