ಸ ತಾಡ್ಯಮಾನೋಽತಿಬಲೈರ್ದೈತ್ಯೈಃ ಸರ್ವಾಯುಧೋದ್ಯತೈಃ। ನ ಚಚಾಲ ತತೋ ಯುದ್ಧೇ ಕಂಪ್ಯಮಾನ ಇವಾಚಲಃ
ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ದೈತ್ಯರು ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊಡೆದರೂ, ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ; ಗಡಿಯಾರದಂತೆ ನಡುಗಿದರೂ ಅಚಲವಾಗಿದ್ದ ಪರ್ವತದಂತೆ.
ಸಂಯುಕ್ತಶ್ಚ ಸುಪರ್ಣೇನ ಕಾಲನೇಮಿರ್ಮಹಾಸುರಃ। ಸರ್ವಪ್ರಾಣೇನ ಮಹತೀಂ ಗದಾಮುದ್ಯಮ್ಯ ಬಾಹುಭಿಃ
ಮಹಾಸುರ ಕಾಲನೇಮಿ ಸುಪರ್ಣನ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಗದೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದನು.
ಘೋರಾಂ ಜ್ವಲಂತೀಂ ಮುಮುಚೇ ಸಂರಬ್ಧೋ ಗರುಡೋಪರಿ। ಕರ್ಮಣಾ ತೇನ ದೈತ್ಯಸ್ಯ ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಸ್ಮಯಮಾಗಮತ್
ಕೋಪದಿಂದ ಅವನು ಆ ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಗದೆಯನ್ನು ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು; ಆ ದೈತ್ಯನ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು.
ತದಾ ತೇನ ಸುಪರ್ಣಸ್ಯ ಪಾತಿತಾ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸಾ ಗದಾ। ಸುಪರ್ಣಂ ವ್ಯಥಿತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷತಂ ಚ ವಪುರಾತ್ಮನಃ
ಆಗ ಸುಪರ್ಣನು ಎಸೆದ ಆ ಗದೆ ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಸುಪರ್ಣನು ನೋವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, ತನ್ನದೇ ದೇಹ ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ—
ಕ್ರೋಧಸಂರಕ್ತನಯನೋ ವೈಕುಂಠಶ್ಚಕ್ರಮಾದದೇ। ವ್ಯವರ್ದ್ಧತ ಚ ವೇಗೇನ ಸುಪರ್ಣೇನ ಸಮಂ ವಿಭುಃ
ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿ ಬದಲಾದ ವೈಕುಂಠನು ಚಕ್ರವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು; ಸುಪರ್ಣನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಅವನು ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದನು.
ಭುಜಾಶ್ಚಾಸ್ಯ ವ್ಯವರ್ಧಂತ ವ್ಯಾಪ್ತವಂತೋ ದಿಶೋ ದಶ। ವಿದಿಶಶ್ಚೈವ ಖಂ ಚಾಪಿ ಗಾಂ ಚೈವ ಪ್ರತಿಪೂರಯನ್
ಅವನ ಕೈಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದವು; ಮಧ್ಯದಿಕ್ಕು, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೂಡ ತುಂಬಿದವು.
ವವೃಧೇ ಸ ಪುನರ್ಲೋಕಾನ್ಕ್ರಾಂತುಕಾಮ ಇವೌಜಸಾ। ತಂ ಜಯಾಯ ಸುರೇಂದ್ರಾಣಾಂ ವರ್ದ್ಧಮಾನಂ ನಭಸ್ತಲೇ
ಅವನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡನು, ಲೋಕಗಳನ್ನು ದಾಟಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವನಂತೆ; ದೇವೇಂದ್ರರ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋದನು.
ೠಷಯಃ ಸಹ ಗಂಧರ್ವಾಸ್ತುಷ್ಟುವುರ್ಮಧುಸೂದನಮ್। ಸದ್ಯಾಂ ಕಿರೀಟೇನ ಲಿಖನ್ಶಿರಸಾ ಭಾಸ್ವರೇಣ ಚ
ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು ಸೇರಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ತಲೆಯಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಧುಸೂದನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
ಪದ್ಭ್ಯಾಮಾಕ್ರಮ್ಯವಸುಧಾಂ ದಿಶಃ ಪ್ರಚ್ಛಾದ್ಯ ಬಾಹುಭಿಃ। ಸಹಸ್ರಕರತುಲ್ಯಾಭಂ ಸಹಸ್ರಾರಮರಿಕ್ಷಯಮ್
ಅವನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿ, ಕೈಗಳಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಸಾವಿರ ಕೈಗಳೂ ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ಇರುವವನಂತೆ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಅಜೇಯನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.
ದೀಪ್ತಾಗ್ನಿಸದೃಶಂ ಘೋರಂದರ್ಶನೇನ ಸುದರ್ಶನಮ್। ಸುವರ್ಣರೇಣುಪರ್ಯಂತಂ ವಜ್ರನಾಭಂ ಭಯಾವಹಂ
ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಹೊತ್ತಿರುವ, ಭಯಾನಕವಾದ ರೂಪದ, ಚಿನ್ನದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ವಜ್ರದಂತೆ ಮಧ್ಯಭಾಗವಿರುವ, ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ—
ಮೇದೋಸ್ಥಿಮಜ್ಜರುಧಿರೈಃ ಸಿಕ್ತಂ ದಾನವಸಂಭವೈಃ। ಅದ್ವಿತೀಯಂ ಪ್ರಹರಣಂ ಕ್ಷುರಪರ್ಯಂತಮಂಡಲಮ್
ದಾನವರಿಂದ ಹರಿದ ಮೂಳೆ, ಎಲುಬು, ಮೇದು ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ತೊಯ್ದಿರುವ, ಅಪೂರ್ವವಾದ, ಕತ್ತಿಯಂತೆ ತುದಿಯಿರುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆ ಆಯುಧ—
ಸ್ರಗ್ದಾಮಮಾಲಾನಿಚಿತಂ ಕಾಮಗಂ ಕಾಮರೂಪಿಣಂ। ಸ್ವಯಂ ಸ್ವಯಂಭುವಾ ಸೃಷ್ಟಂ ಭಯದಂ ಸರ್ವವಿದ್ವಿಷಾಮ್
ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಯಾವ ರೂಪವನ್ನಾದರೂ ತಾಳಬಲ್ಲವರು ಬಯಸುವ, ಸ್ವಯಂಭುವೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ, ಎಲ್ಲ ದ್ವೇಷಿಗಳಿಗೂ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವದು.
ದಧಾರ ರೋಷೇಣಾವಿಷ್ಟಂ ನಿತ್ಯಮಾಹವದರ್ಪಿತಂ। ಕ್ಷೇಪಣಾದ್ಯಸ್ಯ ಮುಹ್ಯಂತಿ ಲೋಕಾಃ ಸಸ್ಥಾಣುಜಂಗಮಾಃ
ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ಆ ಆಯುಧವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸದಾ ಯುದ್ಧದ ಆಸೆಯಿಂದ ಇದ್ದನು; ಅದನ್ನು ಎಸೆದಾಗ ಎಲ್ಲ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಕ್ರವ್ಯಾದಾನಿ ಚ ಭೂತಾನಿ ತೃಪ್ತಿಂ ಯಾಂತಿ ಮಹಾಮೃಧೇ। ತಮಪ್ರತಿಮಕರ್ಮಾಣಂ ಸಮಾನಂ ಸೂರ್ಯವರ್ಚಸಾ
ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೂಡ ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಅವನು, ಅಪೂರ್ವವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವನು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಚಕ್ರಮುದ್ಯಮ್ಯ ಸಮರೇ ಕೋಪದೀಪ್ತೋ ಗದಾಧರಃ। ಪ್ರಣಷ್ಟಂ ದಾನವಂ ತೇಜಃ ಕುರ್ವಾಣಂ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಗದಾಧಾರಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದಾನವರ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದನು.
ಚಿಚ್ಛೇದ ಬಾಹೂಂಸ್ತೇನೈವ ಸಮರೇ ಕಾಲನೇಮಿನಃ। ತಚ್ಚ ವಕ್ತ್ರಶತಂ ಘೋರಂ ಸಾಗ್ನಿಚೂರ್ಣಾಟ್ಟಹಾಸಿ ವೈ
ಅದೇ ಚಕ್ರದಿಂದ ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾಲನೇಮಿಯ ಕೈಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಆ ಭಯಾನಕವಾದ ನೂರು ಮುಖಗಳ ತಲೆ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪುಡಿಯಾಗಿ ನಗುತ್ತಿದ್ದಿತು.
ತಸ್ಯ ದೈತ್ಯಸ್ಯ ಚಕ್ರೇಣ ಪ್ರಮಮಾಥ ಬಲಾದ್ಧರಿಃ। ಸಚ್ಛಿನ್ನಬಾಹುರ್ವಿಶಿರಾನಪ್ರಾಕಂಪತ ದಾನವಃ
ಆ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಹರಿಯು ತನ್ನ ಚಕ್ರದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಕೆಡವಿದನು; ಅವನ ಕೈ ಕಡಿದು, ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಿದಾಗ, ಆ ದಾನವನು ಕಂಪಿಸಿದನು.
ಕಬಂಧಾವಸ್ಥಿತಃ ಸಂಖ್ಯೇ ವಿಶಾಖಇವ ಪಾದಪಃ। ತಂವಿತತ್ಯ ಮಹಾಪಕ್ಷೌ ವಾಯೋಃ ಕೃತ್ವಾ ಸಮಂ ಜವಮ್
ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ತಲೆ ಇಲ್ಲದ ದೇಹವಾಗಿ, ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಹೊಡೆದ ಮರದಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದನು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರುಡನು ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹರಡಿ, ಗಾಳಿಯ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ ಹಾರಿದನು.
ಉರಸಾ ತಾಡಯಾಮಾಸ ಗರುಡಃ ಕಾಲನೇಮಿನಂ। ಸ ತಸ್ಯ ದೇಹೋಭಿಮುಖೋ ವಿಬಾಹುಃ ಖಾತ್ಪರಿಭ್ರಮನ್
ಗರುಡನು ಕಾಲನೇಮಿಯನ್ನು ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು; ಆ ದೈತ್ಯನು ಕೈಗಳನ್ನು ಆಲೋಚಿಸಿ, ತನ್ನ ದೇಹದತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡಿದನು.
ನಿಪಪಾತ ದಿವಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಕ್ಷೋಭಯನ್ಧರಣೀತಲಮ್। ತಸ್ಮಿನ್ನಿಪತಿತೇ ದೈತ್ಯೇ ದೇವಾಃ ಸರ್ಷಿಗಣಾಸ್ತಥಾ
ಆ ದೈತ್ಯನು ಆಕಾಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಪಿಸಿದನು; ಆ ದೈತ್ಯನು ಬಿದ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಋಷಿಗಳು ಕೂಡಾ—
ಸಾಧುಸಾಧ್ವಿತಿ ವೈಕುಂಠಂ ಸಮೇತಾಃ ಪ್ರತ್ಯಪೂಜಯನ್। ಅಪರೇ ಯೇ ತು ದೈತ್ಯಾ ವೈ ಯುದ್ಧೇ ದೃಷ್ಟಪರಾಕ್ರಮಾಃ
ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ವೈಕುಂಠನನ್ನು 'ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ! ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ!' ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡ ಇತರ ದೈತ್ಯರು—
ತೇ ಸರ್ವೇ ಬಾಹುಭಿರ್ವ್ಯಾಪ್ತಾ ನ ಶೇಕುಶ್ಚಲಿತುಂ ರಣೇ। ಕಾಂಶ್ಚಿತ್ಕೇಶೇಷು ಜಗ್ರಾಹ ಕಾಂಶ್ಚಿತ್ಕಂಠೇಷ್ವಪೀಡಯತ್
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡು, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲಾರದೆ ನಿಂತರು; ಕೆಲವರು ಎದುರವರ ಕೂದಲನ್ನು ಹಿಡಿದರು, ಕೆಲವರು ಕಂಠವನ್ನು ಒತ್ತಿದರು.
ಚಕರ್ತ ಕಸ್ಯಚಿದ್ವಕ್ತ್ರಂ ಮಧ್ಯೇ ಗೃಹ್ಣಾತ್ತಥಾಪರಮ್। ತೇ ಗದಾಚಕ್ರನಿರ್ದಗ್ಧಾ ಗತಸತ್ವಾ ಗತಾಸವಃ
ಒಬ್ಬನ ಮುಖವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದನು; ಗದೆಯೂ ಚಕ್ರವೂ ಹೊಡೆದು, ಅವರ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಗಳು ಹಾರಿ ಹೋದವು.
ಗಗನಾದ್ಭ್ರಷ್ಟಸರ್ವಾಂಗಾ ನಿಪೇತುರ್ಧರಣೀತಲೇ। ತೇಷು ಸರ್ವೇಷು ದೈತ್ಯೇಷು ಹತೇಷು ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ
ಆ ದೈತ್ಯರ ದೇಹಗಳು ಆಕಾಶದಿಂದ ಬಿದ್ದು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದವು; ಆ ಎಲ್ಲ ದೈತ್ಯರು ಹತರಾದಾಗ, ಪರಮಾತ್ಮನು—
ಶಕ್ರಪ್ರಿಯಂ ತತಃ ಕೃತ್ವಾ ಕೃತಕರ್ಮಗದಾಧರಃ। ತಸ್ಮಿನ್ವಿಮರ್ದೇ ಸಂವೃತ್ತೇ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ತಾರಕಾಮಯೇ
ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆ ತಾರಕನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಕರವಾದ ಸಮರವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದನು.
ತಂ ಚ ದೇಶಂ ಜಗಾಮಾಶು ಬ್ರಹ್ಮಾ ಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ। ಸರ್ವೈರ್ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಗಂಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಾಂಗಣೈಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಎಲ್ಲ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಹಾಗೂ ಅಪ್ಸರೆಯರೊಂದಿಗೆ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬೇಗ ಬಂದನು.
ದೇವದೇವಂ ಹರಿಂ ದೇವಃ ಪೂಜಯನ್ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್। ಕೃತಂ ದೇವ ಮಹತ್ಕರ್ಮ ಸುರಾಣಾಂ ಶಲ್ಯಮುದ್ಧೃತಮ್
ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಪೂಜಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: 'ದೇವಾ, ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೀ; ದೇವತೆಗಳ ಕಂಟಕವನ್ನು ನೀನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ್ದೀ.'
ನಿಧನೇನ ಚ ದೈತ್ಯಾನಾಂ ವಯಂ ಚ ಪರಿತೋಷಿತಾಃ। ಯೋಽಯಂ ತ್ವಯಾ ಹತೋ ವಿಷ್ಣೋ ಕಾಲನೇಮಿರ್ಮಹಾಸುರಃ
'ದೈತ್ಯರು ನಾಶವಾದುದರಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡೆವು; ನೀನು ಕೊಂದ ಈ ಕಾಲನೇಮಿ ಮಹಾಸುರನು—'
ತ್ವಾಮೇತಸ್ಯ ೠತೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ಶಾಸ್ತಾ ಕಶ್ಚಿನ್ನ ವಿದ್ಯತೇ। ಏಷ ದೇವಾನ್ಪರಿಭವನ್ಲೋಕಾಂಶ್ಚ ಸಚರಾಚರಾನ್
'ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಜಯಿಸುವವರು ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಅವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತನ್ನು, ಚಲಿಸುವುದನ್ನೂ ಅಚಲವನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದನು.'
ೠಷೀಣಾಂ ಕದನಂ ಕೃತ್ವಾ ಮಾಮಪಿ ಪ್ರತಿಗರ್ಜತಿ। ತದನೇನ ತ್ವದೀಯೇನ ಪರಿತುಷ್ಟೋಸ್ಮಿ ಕರ್ಮಣಾ
'ಋಷಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, ನನಗೂ ಅವನು ಎದುರಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದ್ದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಈ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ನಾನು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.'