ತಿರ್ಯಗೂರ್ಧ್ವಂ ಚ ಗಗನೇ ವವೃಧುಸ್ತಸ್ಯ ಬಾಹವಃ। ಪರ್ವತಾದಿವ ನಿಷ್ಕ್ರಾಂತಾಃ ಪಂಚಾಸ್ಯಾ ಇವ ಪನ್ನಗಾಃ
ಆತನ ಕೈಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎಡಬಿಡದೆ ಮೇಲೂ ಅಡ್ಡವಾಗಿಯೂ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡವು, ಪರ್ವತದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಐದು ಬಾಯಿಯ ಹಾವುಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.
ಸೋಽಸ್ತ್ರಜಾಲೈರ್ಬಹುವಿಧೈರ್ಧನುರ್ಭಿಃ ಪರಿಘೈರಪಿ। ದಿವ್ಯಮಾಕಾಶಮಾವವ್ರೇ ಪರ್ವತೈರುಚ್ಛ್ರಿತೈರಿವ
ಅನು, ಅನೇಕ ವಿಧದ ಆಯುಧಗಳ ಜಾಲ, ಧನುಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ಗದೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆ ದಿವ್ಯ ಆಕಾಶವನ್ನು ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು.
ಸೋನಿಲೋದ್ಭೂತವಸನಸ್ತಸ್ಥೌ ಸಂಗ್ರಾಮಲಾಲಸಃ। ಸಂಧ್ಯಾತಪಗ್ರಸ್ತಶಿಲಃ ಸಾಕ್ಷಾನ್ಮೇರುರಿವಾಚಲಃ
ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಯುದ್ಧದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಅವನು ಸಂಧ್ಯೆಯ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳು ಕರಗುತ್ತಿರುವ ಮೆರು ಪರ್ವತದಂತೆ ನಿಂತನು.
ಊರುವೇಗಪ್ರಮಥಿತೈಃ ಶೃಂಗಶೈಲಾಗ್ರಪಾದಪೈಃ। ಅಪಾತಯದ್ದೇವಗಣಾನ್ವಜ್ರೇಣೇವ ಮಹಾಗಿರೀನ್
ಅವನ ತೊಡೆಯ ಬಲದಿಂದ ಪರ್ವತ ಶೃಂಗಗಳು, ಶಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮರಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎಸೆದು, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ವಜ್ರದಂತೆ ಬಡಿದು ಕೆಡವಿದನು.
ಬಾಹುಭಿಶ್ಚ ಸನಿಸ್ತ್ರಿಂಶೈಶ್ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಶಿರೋರುಹಾಃ। ನ ಶೇಕುಶ್ಚಲಿತುಂ ದೇವಾಃ ಕಾಲನೇಮಿಹತಾ ಯುಧಿ
ಅವನ ತ್ರಿಶೂಲ ಹಿಡಿದ ಕೈಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು, ದೇವತೆಗಳ ಕೂದಲು ಕಡಿದು, ದೇಹಗಳನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿ, ಕಾಲನೇಮಿಯಿಂದ ಸೋತು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲಾರದೆ ಬಿದ್ದರು.
ಮುಷ್ಟಿಭಿರ್ನಿಹತಾಃ ಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿಚ್ಚ ದ್ವಿದಲೀಕೃತಾಃ। ಯಕ್ಷಗಂಧರ್ವಪತಗಾಃ ಸಮಹೋರಗಕಿನ್ನರಾಃ
ಕೆಲವು ಯಕ್ಷರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ನಾಗರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರು ಅವನ ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಿದ್ದರು; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಚೀರಿ ಹೋದರು.
ತೇನ ವಿತ್ರಾಸಿತಾಃ ಪೇತುಃ ಸಮರೇ ಕಾಲನೇಮಿನಾ। ನ ಶೇಕುರ್ಯತ್ನವಂತೋಪಿ ಯತ್ನಂ ಕರ್ತುಂ ವಿಚೇತಸಃ
ಕಾಲನೇಮಿಯಿಂದ ಭಯಗೊಂಡು, ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದುಹೋದರು; ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು ಏನೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ತೇನ ಶಕ್ರಃ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷೋಽಸ್ಪಂದಿತಃ ಶರಬಂಧನೈಃ। ನಿಷ್ಪ್ರಯತ್ನಃ ಕೃತಃ ಸಂಖ್ಯೇ ಚಲಿತುಂ ನ ಶಶಾಕ ಹ
ಅವನಿಂದ, ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣುಗಳ ಇಂದ್ರನು ಬಾಣಗಳ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಹೀನನಾಗಿ, ಚಲಿಸಲಾರದೆ ಬಿದ್ದನು.
ನಿರ್ಜಲಾಂಭೋದಸದೃಶೋ ನಿರ್ಜಲಾರ್ಣವಸಪ್ರಭಃ। ನಿರ್ವ್ಯಾಪಾರಃ ಕೃತಸ್ತೇನ ವಿಪಾಶೋ ವರುಣೋ ಮೃಧೇ
ಅವನಿಂದ, ನೀರಿನ ದೇವರಾದ ವರుణನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಹೀನನಾಗಿ, ನೀರಿಲ್ಲದ ಮೋಡ ಅಥವಾ ಒಣ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಆಗಿ ಬಿದ್ದನು.
ರಣೇ ವೈಶ್ರವಣಸ್ತೇನ ಪರೀತಃ ಕಾಲರೂಪಿಣಾ। ವಿಲಪನ್ಲೋಕಪಾಲೇಶಸ್ತ್ಯಾಜಿತೋ ಧನದಃ ಕ್ರಿಯಾಂ
ಧನದ ದೇವರಾದ ವೈಶ್ರವಣನು, ಆ ಕಾಲರೂಪಿಯಾದವನಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದು, ದುಃಖದಿಂದ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟನು.
ಯಮಃ ಸರ್ವಹರಸ್ತೇನ ಮೃತ್ಯುಪ್ರಹರಣೋ ರಣೇ। ಯಾಮ್ಯಾಮವಸ್ಥಾಂ ಸಂತ್ಯಜ್ಯ ಭೀತಃ ಸ್ವಾಂ ದಿಶಮಾವಿಶತ್
ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯಮನು, ಮರಣದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಭಯದಿಂದ ತನ್ನ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗಿ, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.
ಸಲೋಕಪಾಲಾನುತ್ಸಾರ್ಯ ಹೃತ್ವಾ ತೇಷಾಂ ಚ ಕರ್ಮ ತತ್। ದಿಕ್ಷು ಸರ್ವಾಸು ದೇಹಂ ಸ್ವಂ ಚತುರ್ಧಾ ವಿದಧೇ ತದಾ
ಆತನಿಂದ ಲೋಕಪಾಲರನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು.
ಸ ನಕ್ಷತ್ರಪಥಂ ಗತ್ವಾ ದಿವ್ಯಂ ಸ್ವರ್ಭಾನುದರ್ಶಿತಂ। ಜಹಾರ ಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ಸೋಮಸ್ಯ ಯಚ್ಚಾಸ್ಯ ವಿಷಯಂ ಮಹತ್
ಅವನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹತ್ತಿ, ಸ್ವರ್ಭಾನುನು ತೋರಿಸಿದ ಆ ದಿವ್ಯ ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಚಂದ್ರನ ಧನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ದೊಡ್ಡ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡನು.
ಚಾಲಯಾಮಾಸ ದೀಪ್ತಾಂಶುಂ ಧರ್ಮದ್ವಾರಾ ಸಭಾಸ್ಕರಂ। ಶಾಸನಂ ಚಾಸ್ಯ ವಿಷಯಂ ಜಹಾರ ದಿನಕರ್ಮ ಚ
ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಧರ್ಮದ್ವಾರ ಸಮೇತ ಕದಡಿ, ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು, ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಹಗಲಿನ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಂಡನು.
ಸೋಗ್ನಿಂ ದೇವಮುಖಂ ಜಿತ್ವಾ ಚಕಾರಾತ್ಮಮುಖಾಶ್ರಯಂ। ವಾಯುಂ ಚ ತರಸಾ ಜಿತ್ವಾ ಚಕಾರಾತ್ಮವಶಾನುಗಂ
ಅವನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದನು; ವಾಯುವನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ, ಅವನನ್ನೂ ತನ್ನಿಗೆ ವಿಧೇಯನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.
ಸ ಸಮುದ್ರಾತ್ಸಮಾನೀಯ ಸಮಸ್ತಾಃ ಸರಿತೋ ಬಲಾತ್। ಚಕಾರಾಭಿಸುಖಾವೀರ್ಯಾ ದೇಹಭೂತಾಶ್ಚ ಸಿಂಧವಃ
ಅವನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು, ದೇಹದ ಮೂಲವಾದ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸುಖಕ್ಕೂ ಶಕ್ತಿಗೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿದನು.
ಅಪಃ ಸ್ವವಶಗಾಃ ಕೃತ್ವಾ ದಿವಿಜಾಯಾಶ್ಚ ಭೂಮಿಜಾಃ। ಛಾದಯಾಮಾಸ ಜಗತೀಂ ಸುಗುಪ್ತಾಂ ಧರಣೀಧರೈಃ
ಅವನು ಆಕಾಶದ ನೀರುಗಳನ್ನೂ ಭೂಮಿಯ ನೀರುಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದನು.
ಸ ಸ್ವಯಂಭೂರಿವಾಭಾತಿ ಮಹಾಭೂತಪತಿರ್ಮಹಾನ್। ಸರ್ವಲೋಕಮಯೋ ದೈತ್ಯಃ ಸರ್ವಲೋಕಭಯಾವಹಃ
ಆ ಸ್ವಯಂಭುವು ಮಹಾಭೂತಗಳ ಒಡೆಯನಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮಹಾ ದೈತ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
ಸ ಲೋಕಪಾಲೈಕವಪುಶ್ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯಗ್ರಹಾತ್ಮವಾನ್। ಪಾವಕಾನಿಲಸಂಭೂತೋ ರರಾಜ ಯುಧಿ ದಾನವಃ
ಅವನು ಲೋಕಪಾಲರು, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಾಯುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.
ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಃ ಸ್ಥಾನೇ ಲೋಕಾನಾಂ ಪ್ರಭವೋಪಮೇ। ತಂ ತುಷ್ಟುವುರ್ದೈತ್ಯಗಣಾ ದೇವಾ ಇವ ಪಿತಾಮಹಂ
ಬ್ರಹ್ಮನ ಪರಮ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಲೋಕಗಳ ಆದಿಯಂತೆ ಇದ್ದ ಅವನನ್ನು, ದೈತ್ಯರ ಗುಂಪುಗಳು ದೇವತೆಗಳು ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಹೊಗಳಿದಂತೆ ಹೊಗಳಿದವು.
ಪಂಚ ತಂ ನಾಭ್ಯವರ್ತಂತ ವಿಪರೀತೇನ ಕರ್ಮಣಾ। ವೇದೋ ಧರ್ಮಃ ಕ್ಷಮಾ ಸತ್ಯಂ ಶ್ರೀಶ್ಚ ನಾರಾಯಣಾಶ್ರಯಾ
ಆದರೆ ಐದು — ವೇದ, ಧರ್ಮ, ಸಹನೆ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ, ಎಲ್ಲವೂ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಬಂದಿಲ್ಲ; ಅವನ ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡವು.
ಸ ತೇಷಾಮನುಪಸ್ಥಾನಾತ್ಸಕ್ರೋಧೋ ದಾನವೇಶ್ವರಃ। ವೈಷ್ಣವಂ ಪದಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ಸ ಗತೋ ದೇವತಾಯತಃ
ಅವು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬರದಿದ್ದರಿಂದ, ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿ ಕ್ರೋಧದಿಂದ, ವೈಷ್ಣವ ಪದವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ದೇವತೆಗಳ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಸ ದದರ್ಶ ಸುಪರ್ಣಸ್ಥಂ ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಧರಂ। ದಾನವಾನಾಂ ವಿನಾಶಾಯ ಭ್ರಾಮಯಂತಂ ಗದಾಂ ಶುಭಾಂ
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಗರುಡನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ದೈತ್ಯರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಶುಭಕರವಾದ ಗದೆಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಸಜಲಾಂಭೋದಸದೃಶಂ ವಿದ್ಯುತ್ಸದೃಶವಾಸಸಂ। ಆರೂಢಂ ಸ್ವರ್ಣಪತ್ರಾಢ್ಯಂ ಖೇಚರಂ ಕಾಶ್ಯಪಂ ಖಗಂ
ಮಳೆ ತುಂಬಿದ ಮೋಡದಂತೆ ಕಾಣುವ, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ, ಕಶ್ಯಪ ವಂಶದ ಬಂಗಾರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಹಕ್ಕಿಯ ಮೇಲೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ದುಷ್ಟದೈತ್ಯವಿನಾಶಾಯ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಖಸ್ಥಮಿವಸ್ಥಿತಂ। ದಾನವೋ ವಿಷ್ಣುಮಕ್ಷೋಭ್ಯಂ ಬಭಾಷೇ ಕ್ಷುಬ್ಧಮಾನಸಃ
ದುಷ್ಟ ದೈತ್ಯರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನೋಡಿ, ದೈತ್ಯನು ಮನಸ್ಸು ಕಳವಳಗೊಂಡು, ಅಚಲವಾದ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಅಯಂ ಸ ರಿಪುರಸ್ಮಾಕಂ ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರಾಣನಾಶನಃ। ಅರ್ಣವಾವಾಸಿನಶ್ಚೈವ ಮಧೋಶ್ಚ ಕೈಟಭಸ್ಯ ಚ
ಇವನು ನಮ್ಮ ಶತ್ರು, ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದವನು, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೂ, ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಟಭನಿಗೂ ಶತ್ರುವಾಗಿದ್ದವನು.
ಅಯಂ ಸ ರಿಪುರಸ್ಮಾಕಮಸಮಃ ಕಿಲ ಕಥ್ಯತೇ। ಅನೇಕಸಂಯುಗೇನೇನ ದಾನವಾ ಬಹವೋ ಹತಾಃ
ಇವನು ನಮ್ಮ ಶತ್ರು, ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಅನನ್ಯನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವವನು; ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಕೊಂದವನು.
ಅಯಂ ಸ ನಿರ್ಘೃಣೋ ಲೋಕೇ ಸ್ತ್ರೀಬಾಲನಿರಪತ್ತ್ರಪಃ। ಯೇನ ದಾನವನಾರೀಣಾಂ ಸೀಮಂತೋದ್ವರಣಂ ಕೃತಮ್
ಇವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದಯೆ ಇಲ್ಲದವನು, ಹೆಂಗಸರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಮುಂದೆ ಕೂಡ ಲಜ್ಜೆ ಇಲ್ಲದವನು; ದೈತ್ಯಸ್ತ್ರೀಯರ ಗಡಿ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆ ಅವನಿಂದಲೇ ನಿಗದಿಯಾಯಿತು.
ಅಯಂ ಸ ವಿಷ್ಣುರ್ದೇವಾನಾಂ ವೈಕುಂಠಶ್ಚ ದಿವೌಕಸಾಮ್। ಅನಂತೋ ಭೋಗಿನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಸ್ವಯಂಭೂಶ್ಚ ಸ್ವಯಂಭುವಃ
ಇವನು ದೇವತೆಗಳ ವಿಷ್ಣು, ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳಿಗೆ ವೈಕುಂಠ, ನಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತ, ಸ್ವಯಂಭುವರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಭುವೂ ಹೌದು.
ಅಯಂ ಸ ನಾಥೋ ದೇವಾನಾಮಸ್ಮಾಭಿರ್ವಿಪ್ರಕೃಷ್ಯತೇ। ಅಸ್ಯ ಕ್ರೋಧಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುರ್ಹತಃ
ಇವನು ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ನಾವು ಅವನನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದ್ದೇವೆ; ಅವನ ಕ್ರೋಧಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದಾಗ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವೂ ಹತನಾದನು.