ಓದುಗರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ—ಶಿವಪೂಜೆಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪುರಾಣದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, "ಸದ್ಯೋಜಾತಂ ಪ್ರಪದ್ಯಾಮಿ" ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ಭಸ್ಮವನ್ನು ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಬೇಕು. ನಂತರ, "ಓಂ" ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಭಸ್ಮವನ್ನು ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಚೆಲ್ಲಬೇಕು. ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧಿಗಳು ಮೂರು ಉನ್ನತ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ಗುರುಗಳು ಬೋಧಿಸಿದಂತೆ, ಶೂದ್ರರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. "ಶಿವ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಭಸ್ಮವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಬೇಕು; ನಂತರ, ಆ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಏಳು ಬಾರಿ ತೆಗೆದು, "ಶಿವಾಯ" ಎಂಬ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಬೇಕು. "ಶಂಕರಾಯ" ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ಭಸ್ಮವನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಹಚ್ಚಬೇಕು; "ಸರ್ವಜ್ಞಾಯ" ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹೃದಯಕ್ಕೆ; "ಸ್ಥಾಣವೇ ನಮಃ" ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಗುಪ್ತಾಂಗಗಳಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಯಂಭುವಿಗೆ ಹಚ್ಚಬೇಕು. ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ಶುದ್ಧೀಕೃತ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಪಾದಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಬೇಕು; ನಂತರ "ನಮಃ ಶಿವಾಯ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಚೆಲ್ಲಬೇಕು. ಭಸ್ಮ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ದೂರ್ವಾ ಹುಲ್ಲು ಬಳಸಬಹುದು; ಅದು ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು; ಸಂಧ್ಯಾ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ಜಪವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು. ದೇವತಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಪೀಠದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕಮಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಲಂಕಾರಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳ ಬಣ್ಣದ ಪುಡಿಗಳಿಂದ, ಅಥವಾ ಶ್ವೇತ ಪುಡಿಯಿಂದ, ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು—ಕಮಲ, ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡಬೇಕು. ನೀಲಿ ಕಮಲ, ಗದಾ, ಶಂಖ, ತ್ರಿಶೂಲ, ಡಮರು, ಪಂಚಶಿಖರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಶಿವಲಿಂಗದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಕಾಮಧೇನು ಮರ, ಗುಚ್ಛಗಳು, ಚಿಕ್ಕ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಷಡ್ಭುಜ, ತ್ರಿಭುಜ, ಅಥವಾ ನವಭುಜ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡಬೇಕು. ದ್ವಾದಶ ಕೋನದ ದೋಣಿಗಳು, ಪಾದುಕೆಗಳು, ವಾಲುಗಳು, ಚಮರಿಗಳು, ಜೋಡಿ ಹತ್ತಿರಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ದೇವತಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಪುಡಿಗಳಿಂದ ಬಿಡಬೇಕು; ದೇವತಾ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಣ ಮಾಡಬೇಕು. ತಾನು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದವು ಮುಖ್ಯ, ಖರೀದಿಸಿದವು ಮಧ್ಯಮ, ಬೇಡಿದವು ಕನಿಷ್ಠ, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಪಡೆದವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ. ಪಾತ್ರರಿಗೆ ನೀಡಿದವು ಫಲಪ್ರದ, ಅಪಾತ್ರರಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದವು ಫಲವಿಲ್ಲ; ಕೆಂಪು ಅಕ್ಕಿ, ಜಪಾ ಹೂ, ಸ್ಥಿರ ವಸ್ತುಗಳು, ಉದ್ದಾಳ, ಕೆಂಪು ವಸ್ತುಗಳಿಂದ— ಅಕ್ಕಿ, ಜೋಳ, ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ತೊಡೆಯಿಂದ, ಉತ್ತಮ, ಮಧ್ಯಮ, ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ದರ್ಜೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಕಮಲ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ, ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ. ಈಗ ಆಸನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಕುಶ ಹುಲ್ಲು, ಚರ್ಮ, ಬಟ್ಟೆ, ಮರ, ಅಥವಾ ತಾಳೆ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಆಸನವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಮೆಕ್ಕೆ, ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ, ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಗೋಮಯದಿಂದ ಕೂಡ ಆಸನವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮ—ಹುಲಿ, ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡು ಜಿಂಕೆ, ರಸ್ತೆ ಮೇಲೆ ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಬಂಧುಕ ಚರ್ಮ—ಇವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಪದ್ಮಾಸನ ಅಥವಾ ಸ್ವಸ್ತಿಕಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ದರ್ಭ ಹುಲ್ಲು ಅಥವಾ ಭಸ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ದೇವತೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಕೇಶದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ, ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗುಳ ದೂರದಲ್ಲಿ, ಶಿವನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪವು ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ; ಆತನು ಜೀವಿಗಳೊಳಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಜಗತ್ತಿನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ, ರತ್ನ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ದೇಹವನ್ನು ಆತನ ಸಾನಿಧ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಬೇಕು. ಆತನ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪಾಪವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಹೇಗೆ ಪಾರದದಿಂದ ಚಿನ್ನ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಬಿಳಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆ. ಹನ್ನೆರಡು, ಎಂಟು, ಐದು, ಅಥವಾ ಮೂರು ದಳಗಳ ಆಕಾರದ ಶುದ್ಧ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಲಿಂಗವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು. ಕಂದರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಲಿಂಗದೊಳಗೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಶುದ್ಧ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಿತ ನೀರನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಸುಗಂಧಿತ ಹೂಗಳನ್ನು "ಓಂ" ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡಬೇಕು; ಆದರೆ "ಓಂ" ಶಬ್ದವನ್ನು ಶೂದ್ರರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ಶಿವ" ಮತ್ತು "ಓಂ" ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಪೂಜೆಗೆ ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳು—ಸುಗಂಧ, ಹೂ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಇತರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಇವುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಇಟ್ಟು, "ಶಿವನ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಶಿವಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಆವಾಹನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಸ್ನಾನವಿಧಿವರೆಗೆ, ಪೂಜೆ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸ್ನಾನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. "ನಮಸ್ತೇ" ಮಂತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತು ಶತರುದ್ರೀಯ ಕ್ರಮದಂತೆ, ನಿರಂತರ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು "ಮೋಕ್ಷದ ಪ್ರವಾಹ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ, ಒಂದು ತಿಂಗಳು ರುದ್ರ ಜಪವನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವರು—ಒಂದು, ಮೂರು, ಐದು, ಏಳು, ಅಥವಾ ಒಂಬತ್ತು ಬಾರಿ— ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ, ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ಪುನರಾವೃತಿಗಳಿಂದ, ಇದು "ಮೋಕ್ಷ ಸ್ನಾನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶೈವ ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಅಥವಾ "ಓಂ" ಧ್ವನಿಯಿಂದ, ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ, ಕಮಲದ ದಂಡ, ತುಂಡುಗಳು, ಅಥವಾ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬಹುದು. ಬ್ರಾಂಜ್ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ, ಭೋಜನ ಅರ್ಪಣೆ, ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ, ವಿಧಿಯಂತೆ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಈಗ, ಹೋನು (ಶೃಂಗ) ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಮೊದಲು ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ. ನಂತರ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚಿ, ಹಗುರವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಶೃಂಗವನ್ನು ಜಾಗ್ರತೆಗೊಳ್ಳಿ ಕತ್ತರಿಸಿ; ಅದನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತಮ ಆಕಾರದ ಪಾತ್ರೆ ಅಥವಾ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು. ಕುಶ ಹುಲ್ಲಿನ ಚೂರುಗಳಿಂದ ದೇವತೆಯ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಕಾಡು ಎತ್ತಿನ ಶೃಂಗದ ನೀರಿನ ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶೃಂಗದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಧ ಭಾಗ ಅಸಮರ್ಪಕ ಲೋಹವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು; ಜೋಡಿಸಿದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಾಗದಂಡದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ, ನಾಗದಂತೆ ಮೂಗುತುಂಬನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಫಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಚಿಕ್ಕ ಕಪ್ ಇಡಬೇಕು, ದಂಡದಿಂದ ರಂಧ್ರ ಮಾಡಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ನೀರನ್ನು ಸಾಧನದಿಂದ ಹಾಯಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ, ಪುರಾಣದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿವಪೂಜೆಯ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧಿಗಳು, ಭಸ್ಮ, ಹೂ, ಆಸನ, ಆಲಂಕಾರ, ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆ, ಸಂಕಲ್ಪ, ಧ್ಯಾನ, ಮತ್ತು ದೇವತಾ ಸ್ಥಾಪನೆ ಕುರಿತು ವಿವರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.