ಪದ್ಮಪುರಾಣಮ್

ಮುಕುಂದನು ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಇದು ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವೇ ಹೊರತು, ಯಾರೂ ಯಾರಿಗೂ ಸುಖವನ್ನಾಗಲಿ ದುಃಖವನ್ನಾಗಲಿ ನೀಡುವವರಲ್ಲ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮ ಎರಡೂ ಪೂರ್ವಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ." ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಮುಕುಂದನು, ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು. ಅವನ ಪ್ರಾಣಬಿಡುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮೆಯಾದ ಅವನ ತಾಯಿ, ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅವನ ಕಿವಿಯೋಲಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, "ಅಯ್ಯೋ, ನನ್ನ ಮಗನೇ, ನೀನು ಹೀಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಿರುವೆ, ನಾನೇ ನಾಶವಾಗಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು. "ಹಗಲಿನ ಸೌಂದರ್ಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಪರ್ವತದ ಹಿಂದೆ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಮಿಸುವಾಗ ಹೋದಂತೆ, ನಿನ್ನ ದೇಹವೂ ಈಗ ಚಂದನದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನಾನು ದುಃಖದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೇನೆ," ಎಂದು ತಾಯಿ ದುಃಖವನ್ನಿತ್ತಳು. "ನೀನು ಹುಲ್ಲುಪಾಕು ತಿನ್ನುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಲೇ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಮಿಶ್ರಿತ ವಾಂತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರುವೆ. ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕಮಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದವು, ಈಗ ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕತ್ತಲೆ ಆವರಿಸಿದೆ. ಏಳು, ಏಳು ಮಗನೇ, ನಿನ್ನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ನೀನೇ ಬೋಧಿಸಬೇಕು," ಎಂದು ತಾಯಿ ಆಕ್ರಂದಿಸಿದಳು. "ವೈಶ್ವದೇವ ವಿಧಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವಂತೆ, ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನಿನ್ನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾದನ್ನು ಕೊಡು, ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನನಗೆ ಉತ್ತರಿಸು, ನಾನು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ," ಎಂದು ತಾಯಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಳು. "ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನೂ ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಣಬಿಡುತ್ತೇನೆ," ಎಂದಳು. ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ, ಮುಕುಂದನ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನಳಾದಳು. ಅವಳೂ ತನ್ನ ಗಂಡನ ತಲೆಯನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, "ಓ ಸಾಗರಸಮಾನವಾದವನೇ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು. ನೀನು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ನನಗೆ ಹೇಳು. ನೀನು ಈ ರೀತಿ ಮೌನವಾಗಿರುವದು ಎಂದಿಗೂ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದ್ದಾರೆ? ನಿನ್ನ ಪಂಜರದಲ್ಲಿರುವ ಗಿಳಿ ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಂದ ಅನ್ನವನ್ನೂ, ಮಧುರಸ್ವರದ ಮೈನಾಕಿಗೂ ಆಹಾರವನ್ನೂ ನೀಡು. ಇವರಿಗೆ 'ರಾಮ, ರಾಮ, ಹರೆ ಕೃಷ್ಣ, ವಿಷ್ಣು' ಎಂಬ ನಾಮಾವಳಿಯನ್ನು ಪಠಿಸು, ನೀನೇ ಅವುಗಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸಬೇಕು," ಎಂದಳು. "ನಾನು ನಿನಗೆ ಯಾವ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ? ನೀನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಧನವನ್ನು ನಾನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ನನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು, ನನ್ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವಾಗ, ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡದೆ ನಿನ್ನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ," ಎಂದು ಪತ್ನಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕದಿಂದ ಅಳಲು ಮಾಡಿದಳು. ಆಗ ನರದನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ, ಮುಕುಂದನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ, ಗಂಡನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ, ಅಳದೆ ತಡೆಯಿತು. ಇತ್ತ, ಮುಕುಂದನ ಗುರು ವೇದಾಯನ ಎಂಬ ಪರಿವ್ರಾಜಕ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಮನೆಗೆ ಬಂದು, "ಮುಗುಂದನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಅವನ ತಾಯಿ, ಪತ್ನಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಾಸಿಯು ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: "ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿ ರಾತ್ರಿ ಕಳ್ಳನಿಂದ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದರು. ವಧುವಿನ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕಳ್ಳನು ಕದ್ದೊಯ್ದನು. ಅವರು ಮಳಿಗೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಪತನಗೊಂಡು ಮೃತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ತಾಯಿ, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮಂದಿರು ಅವರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ದುಃಖ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಆಳವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ." ಆ ದಾಸಿಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ವೇದಾಯನ ಪರಿವ್ರಾಜಕನು ಆ ಮನೆಗೆ ಹತ್ತಿ, ಮೃತ ಮುಕುಂದನನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಬಂಧುಗಳು ಆತನ ಸುತ್ತ ಅಳುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಅವರ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ವೇದಾಯನನು ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು: "ಈ ದುಃಖವು ಆತ್ಮಕ್ಕಾಗಿ, ದೇಹವನ್ನು ನೆನೆದು ಬರುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ, ನನಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು; ಇದು ಯಾರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ದೇಹವು ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದುದು, ಪೂರ್ವಕರ್ಮದ ಫಲ. ಅವುಗಳ ಕ್ಷಯವಾದಾಗ, ಅವು ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಗವೇ ಜನನ, ವಿಭಜನೆಯೇ ಮರಣ. ಇದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ ಸತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಜಡವಾದ, ಪರಾಧೀನವಾದ ದೇಹಕ್ಕಾಗಿ ಶೋಕಿಸುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಅನಾದಿಕಾಲದ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜೀವಾತ್ಮನು ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ." "ನಾನು ಈ ದೇಹವೇ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ದೇಹವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅದು ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವಲ್ಲ. ಆ ಭಾವನೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಶುದ್ಧ, ನಿರಾಕಾರ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅದು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಜಗತ್ತಿನ ಕಾರಣ, ಕಾರಣಾತೀತ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ನಿತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಆನಂದಸ್ವರೂಪ, ತನ್ನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ನಾಲಿಗೆ ರುಚಿಸದು, ಕಣ್ಣು ಕಾಣದು, ಕಿವಿ ಕೇಳದು, ಮೂಗು ವಾಸನೆ ಪಡೆಯದು, ಚರ್ಮ ಸ್ಪರ್ಶಿಸದು. ಅದು ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶ, ಆತ್ಮದ ದೃಷ್ಟ, ವಸ್ತುವಲ್ಲ, ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಬುದ್ಧಿಗೂ ಅಪ್ರಾಪ್ಯ. ಅದರ ಅವತಾರಗಳು ಶುದ್ಧಸ್ವಭಾವದ ದೇವತೆಗಳು; ಅವು ಅದನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ." "ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಮೂಲ ಮತ್ತು ನಾಶವಿಲ್ಲದ ಆ ನಿಜವಾದ ಆತ್ಮವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ, ಯಾರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ? ಈ ರೀತಿ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವರು ಮಾತ್ರ ದುಃಖಪಡುತ್ತಾರೆ." ಇಂತಿ, ಕಾಲಿಂದಿಯ ಮಹಿಮೆ ವರ್ಣಿಸುವ ಉತ್ತರಖಂಡದ ಪವಿತ್ರ ಪದ್ಮ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು. ನರದನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಪರಮಸತ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಆ ಹಂಸಸ್ವರೂಪಿಯು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆತ್ಮಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವಳಿಸಿದನು. ಮುಕುಂದನ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದ ಪತ್ನಿ ಗಂಡನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಆ ಜ್ಞಾನಿಯು ಅವಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ನಂತರ, ಅವಳ ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆ ಪರಿವ್ರಾಜಕನೊಂದಿಗೆ ಅವಳ ತಮ್ಮನು ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ಗಂಗೆಯ ಜಲದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲು ಹೊರಟರು. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಪರಿವ್ರಾಜಕ, ವಿಧಿಯ ವಿಧಾನದಿಂದ, ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು.