संमुखे ललिता देवी श्यामला वायुकोणके । उत्तरे श्रीमती धन्या ऐशान्यां श्रीहरिप्रिया
सामने ललिता देवी हैं; श्यामला वायव्य दिशा में; उत्तर में श्रीमती धान्या; और ईशान कोण में श्रीहरिप्रिया विराजमान हैं।
विशाखा च तथा पूर्वे शैब्या चाग्नौ ततः परम् । पद्मा च दक्षिणे पश्चान्नैर्ऋते क्रमशः स्थिताः
पूर्व में विशाखा, आग्नेय में शैब्या, दक्षिण में पद्मा, और पीछे नैऋत्य दिशा में वे क्रम से स्थित हैं।
योगपीठे केसराग्रे चारु चंद्रावती प्रिया । अष्टौ प्रकृतयः पुण्याः प्रधानाः कृष्णवल्लभाः
योगपीठ पर, सिंह की अयाल के अग्रभाग में, सुंदर चंद्रावती प्रिय हैं; ये आठों पवित्र प्रकृतियाँ, कृष्ण की मुख्य प्रियाएँ हैं।
प्रधानप्रकृतिस्त्वाद्या राधा चंद्रावती समा । चंद्रावली चित्ररेखा चंद्रा मदनसुंदरी
मुख्य प्रकृति राधा हैं, जो चंद्रावती के समान हैं; चंद्रावली, चित्ररेखा, चंद्रा और मदनसुंदरी।
प्रिया च श्रीमधुमती चंद्ररेखा हरिप्रिया । षोडशाद्याः प्रकृतयः प्रधानाः कृष्णवल्लभाः
प्रिय, श्री मधुमती, चंद्ररेखा और हरिप्रिया—ये सोलह मुख्य स्वरूप, जो कृष्ण को अत्यंत प्रिय हैं, सबसे आगे मानी जाती हैं।
वृंदावनेश्वरी राधा तथा चंद्रावली प्रिया । अभिन्नगुणलावण्य सौंदर्याश्चारुलोचनाः
वृंदावन की स्वामिनी राधा और चंद्रावली प्रिया, ये दोनों अविभाज्य गुण, आकर्षण, सुंदरता और मनमोहक नेत्रों वाली हैं।
मनोहरा मुग्धवेषाः किशोरीवयसोज्ज्वलाः । अग्रेतनास्तथा चान्या गोपकन्याः सहस्रशः
ये सब मन को लुभाने वाली, भोले-भाले वस्त्रों में सजी, किशोरी जैसी युवा और तेजस्वी हैं। इनके अलावा भी असंख्य गोपिकाएँ हैं।
शुद्धकांचनपुंजाभाः सुप्रसन्नाः सुलोचनाः । तद्रूपहृदयारूढास्तदाश्लेष समुत्सुकाः
ये सब शुद्ध सोने जैसी आभा वाली, प्रसन्नचित्त और सुंदर नेत्रों वाली हैं। इनका मन कृष्ण के रूप में डूबा रहता है और वे उनके आलिंगन के लिए उत्सुक रहती हैं।
श्यामामृतरसे मग्नाः स्फुरत्तद्भावमानसाः । नेत्रोत्पलार्चिते कृष्णपादाब्जेऽपितचेतसः
ये सब श्याम सुंदर के अमृत रस में मग्न हैं, उनका मन कृष्ण-भाव से भरा रहता है। इनके हृदय कृष्ण के चरणकमलों में समर्पित हैं, और ये अपने कमल जैसे नेत्रों से उनकी पूजा करती हैं।
श्रुतिकन्यास्ततो दक्षे सहस्रायुतसंयुताः । जगन्मुग्धीकृताकारा हृद्वर्तिकृष्णलालसाः
इसके बाद दक्षिण दिशा में वेदों की हजारों-हजार कन्याएँ हैं, जिनका रूप सारे जगत को मोहित कर देता है और जिनके हृदय में कृष्ण के लिए गहरा longing है।
नानासत्वस्वरालापमुग्धीकृतजगत्त्रयाः । तत्र गूढरहस्यानि गायंत्यः प्रेमविह्वलाः
ये कन्याएँ अलग-अलग स्वर और राग में गाकर तीनों लोकों को मोहित कर देती हैं। वहाँ वे प्रेम से अभिभूत होकर गुप्त रहस्य गाती हैं।
देवकन्यास्ततः सव्ये दिव्यवेषारसोज्ज्वलाः । नानावैदिग्ध्यनिपुणा दिव्यभावभरान्विताः
इसके बाद बाईं ओर दिव्य वस्त्रों में सजी, दिव्य आभा से चमकती, अनेक कलाओं में निपुण और दिव्य भावों से भरी देवकन्याएँ हैं।
सौंदर्यातिशयेनाढ्याः कटाक्षातिमनोहराः । निर्लज्जास्तत्र गोविंदे तदंगस्पर्शनोद्यताः
ये सब अद्भुत सुंदरता से भरपूर, अत्यंत मनमोहक दृष्टि वाली और निर्लज्ज होकर गोविंद के पास उनके अंगों को छूने के लिए आगे बढ़ती हैं।
तद्भावमग्नमनसः स्मितसाचि निरीक्षणाः । मंदिरस्य ततो बाह्ये प्रियया विशदावृते
इनका मन कृष्ण-भाव में डूबा रहता है, वे मुस्कराती हुई तिरछी नजरों से देखती हैं। मंदिर के बाहर, प्रियाओं से घिरी हुई स्पष्टता से युक्त हैं।
समानवेषवयसः समानबलपौरुषाः । समानगुणकर्माणः समानाभरणप्रियाः
ये सब वस्त्र, उम्र, बल और पराक्रम में समान हैं। गुण, कर्म और आभूषणों के प्रति प्रेम में भी एक जैसी हैं।
समानस्वरसंगीत वेणुवादनतत्पराः । श्रीदामा पश्चिमे द्वारे वसुदामा तथोत्तरे
ये सब स्वर और गीत में समान, बांसुरी बजाने में तल्लीन हैं। पश्चिमी द्वार पर श्रीदामा, उत्तरी द्वार पर वसुदामा स्थित हैं।
सुदामा च तथा पूर्वे किंकिणी चापि दक्षिणे । तद्बाह्ये स्वर्णपीठे च सुवर्णमंदिरावृते
पूर्वी द्वार पर सुदामा और दक्षिणी द्वार पर किंकिणी हैं। बाहर, स्वर्णमय आसनों पर, चारों ओर स्वर्णमय महलों से घिरे हुए हैं।
स्वर्णवेद्यंतरस्थे तु स्वर्णाभरणभूषिते । स्तोककृष्णं सुभद्राद्यैर्गोपालैरयुतायुतैः
स्वर्णमंडप के भीतर, स्वर्णाभूषणों से सजे हुए, स्तोककृष्ण, सुभद्रा और असंख्य गोपाल बालकों के साथ हैं।
शृंगवीणावेणुवेत्रवयोवेषाकृतिस्वरैः । तद्गुणध्यानसंयुक्तैर्गायद्भिरपि विह्वलैः
शृंग, वीणा, बांसुरी, छड़ी, युवा अवस्था, वस्त्र, रूप और स्वर के साथ, कृष्ण के गुणों का ध्यान करते हुए, भाव-विभोर होकर गाते हैं।
चित्रार्पितैश्चित्ररूपैः सदानंदाश्रुवर्षिभिः । पुलकाकुलसर्वांगैर्योगींद्रैरिव विस्मितैः
विचित्र अर्पण और अद्भुत रूपों के साथ, सदा आनंद के आँसू बहाते हुए, रोमांच से भरपूर, महान योगियों की तरह विस्मित रहते हैं।
क्षरत्ययोभिर्गोविंदैरसंख्यातैरुपावृतम् । तद्बाह्ये स्वर्णप्राकारे कोटिसूर्यसमुज्जवले
असंख्य गोविंदों से भरा हुआ, अनगिनत साथियों से घिरा है। बाहर, स्वर्ण की दीवार करोड़ों सूर्यों जैसी चमकती है।
चतुर्दिक्षुमहोद्यानं मंजुसौरभमोहिते । पश्चिमे संमुखे श्रीमत्पारिजातद्रुमाश्रये
चारों दिशाओं में विशाल उद्यान हैं, जो मनमोहक सुगंध से सबको आकर्षित करते हैं। पश्चिम में, सामने, श्री पारिजात वृक्ष की छाया है।
तदधस्तु स्वर्णपीठे स्वर्णमंडनमंडिते । तन्मध्ये मणिमाणिक्य दिव्यसिंहासनोज्ज्वले
उसके नीचे, सोने के सिंहासन पर, जो सोने के आभूषणों से सजा हुआ था, उसके बीचोंबीच रत्नों और माणिकों से जगमगाता दिव्य सिंहासन चमक रहा था।
तत्रोपरि परानंदं वासुदेवं जगत्प्रभुम् । त्रिगुणातीतचिद्रूपं सर्वकारणकारणम्
उस सिंहासन पर, परमानंद स्वरूप, वासुदेव, जगत के स्वामी विराजमान थे, जिनका रूप तीनों गुणों से परे, चैतन्य स्वरूप और सब कारणों का कारण था।
इंद्रनीलघनश्यामं नीलकुंचितकुंतलम् । पद्मपत्रविशालाक्षं मकराकृतिकुंडलम्
उनका रंग घने मेघ के समान गहरा नीला था, बाल घुंघराले और काले, आँखें कमल की पंखुड़ियों जैसी बड़ी, और कानों में मकर के आकार के कुंडल थे।
चतुर्भुजं तु चक्रासिगदाशंखांबुजायुधम् । आद्यंतरहितं नित्यं प्रधानं पुरुषोत्तमम्
उनकी चार भुजाएँ थीं, जिनमें चक्र, तलवार, गदा, शंख और कमल जैसे आयुध थे; वे आदि और अंत से रहित, सदा रहने वाले, प्रधान और पुरुषोत्तम थे।
ज्योतीरूपं महद्धाम पुराणं वनमालिनम् । पीतांबरधरं स्निग्धं दिव्यभूषणभूषितम्
उनका रूप ज्योतिर्मय था, महान तेज से युक्त, प्राचीन, वनमाला धारण किए हुए, पीतांबर पहने, कोमल स्वभाव वाले और दिव्य आभूषणों से सुसज्जित थे।
दिव्यानुलेपनं राजच्चित्रितांग मनोहरम् । रुक्मिणी सत्यभामा च नाग्नजिती सुलक्षणा
वे दिव्य सुगंधित लेप से अभिषिक्त, सुंदर चित्रित अंगों वाले और मन को मोह लेने वाले थे; उनके साथ रुक्मिणी, सत्यभामा, नाग्नजिती और शुभलक्षणा थीं।
मित्रविंदानुविंदा सुनंदा जांबवती प्रिया । सुशीला चाष्टमहिला वासुदेवप्रियास्ततः
मित्रविंदा, अनुविंदा, सुनंदा, प्रिय जाम्बवती और सुशीला—ये आठों महिलाएँ वासुदेव को अत्यंत प्रिय थीं।
उद्भ्राजिताः पारिषदा वृतयोर्भक्तितत्पराः । उत्तरे सुमहोद्याने हरिचंदनसंश्रये
वहाँ उनके सेवकगण, जो तेजस्वी और सेवा में लगे हुए थे, एकत्र थे; उत्तर दिशा के विशाल उद्यान में, जहाँ हरिचंदन के वृक्षों की सुगंध फैली थी।