सौरभं शरसंघैश्च जयंतो वशमानयत्। शक्तिहस्तं च संह्रादं यमदंडं नरांतकम्
जयन्त ने बाणों की वर्षा से सौरभ को वश में कर लिया। फिर शूल हाथ में लेकर उसने संह्राद, यमदण्ड और नरान्तक को भी जीत लिया।
हत्वा च पातयामास स भस्मीकृतविग्रहः। कालश्च खड्गपातेन पातयामास बाभ्रवम्
उन्हें मारकर वह उनकी देह को भस्म कर गिरा देता है। काल ने तलवार के प्रहार से बभ्रु को धराशायी कर दिया।
शक्त्या मृत्युर्बिभेदाश्वं तथा निर्घृणकं रणे। अग्निना दह्यमानाश्च सप्तैते च महाबलाः
मृत्यु ने युद्ध में शूल से घोड़े और निर्घृणक को बेध डाला। अग्नि से जलकर ये सातों महाबली वीर नष्ट हो गए।
भद्रबाहुर्महाबाहुः सुगंधो गंध एव च। भौरिको वल्लिको भीम एते सेनाग्रगामिनः
भद्रबाहु, महाबाहु, सुगंध, गंध, भौरिक, वल्लिक और भीम—ये सभी सेना के अग्रणी थे।
रणे संदग्धदेहाश्च पेतुरुर्व्यां गतासवः। पाशबद्धा महावीर्या वरुणस्य महात्मनः
युद्ध में जलती हुई देह लेकर वे वीर प्राणहीन होकर धरती पर गिर पड़े। वरुण के पाश से बंधे ये महाबली वीर अंत को प्राप्त हुए।
पेतुरुर्व्यां महासत्वाः शूराः शूरभयानकाः। शूरस्य रश्मिजालेन निहताः पञ्चदानवाः
महात्मा, भयानक और साहसी योद्धा धरती पर गिर पड़े। सूर्य की किरणों से पाँच दानव मारे गए।
तुरुतुंबुरुदुर्मेधस्साधका साधकाभिधाः। क्रूर क्रौंच रणेशान मोदसंमोद षण्मुखाः
तुरुतु, तुम्बुरु, दुर्मेधस, साधक, साधक नामक, क्रूर, क्रौंच, रणेश, मोद, सम्मोद और षण्मुख—
शरैर्निपातिता दैत्याः संयुगे मातरिश्वना। नैर्ऋतो गदया भीमं पातयामास भूतले
इन दैत्यों को मातरिश्वान ने युद्ध में बाणों से गिरा दिया। नैऋत ने गदा से भीम को धरती पर पटक दिया।
शूलपातैश्च रुद्राणां शतशो दैत्यदानवाः। निपेतुः संयुगे भीताः संमुखा रणपंडिताः
रुद्रों के शूल प्रहार से सैकड़ों दैत्य और दानव युद्ध में डरकर, रण के विशेषज्ञों के सामने गिर पड़े।
वसूनां शरपातैश्च शूराणां रश्मिमालिनाम्। मेघानां करकाभिश्च वज्रपातैस्सुदारुणैः
वसुओं के बाणों की वर्षा, वीरों की किरणें, बादलों के ओले और भयंकर वज्रपात से—
निपातिता रणे दैत्याः शतशो बलशालिनः। कुबेरस्य गदापातैर्निपतंति सहस्रशः
युद्ध में सैकड़ों बलवान दैत्य गिर पड़े। कुबेर की गदा के प्रहार से हजारों धराशायी हुए।
शक्रस्य भिदुरेणैव भेदिता दैत्यपुंगवाः। असंख्याताः पतंत्युर्व्यां स्कंदशक्त्या तथा हताः
इन्द्र के वज्र से दैत्य श्रेष्ठ चूर-चूर हो गए। असंख्य दैत्य स्कन्द के शूल से मारे जाकर धरती पर गिर पड़े।
गणेशपर्शुपातेन पतंति मुख्यमुख्यकाः। वैकुंठकरमुक्तेन चक्रेण तीव्रकर्मणा
गणेश के परशु के प्रहार से मुख्य सेनापति गिर पड़े। वैकुण्ठ के कर से छोड़े गए चक्र के तीव्र प्रहार से—
दैत्यानां प्रवराणां च शिरांसि निपतंति कौ। शमनो यमदंडेन कोटिकोटिसहस्रशः
दैत्य श्रेष्ठों के सिर धरती पर गिर पड़े। यम के दण्ड से करोड़ों-करोड़ों असुर वश में कर लिए गए।
अपातयत्तदा भूम्यां कालः खड्गेन दानवान्। मृत्युश्शक्त्या तथा दैत्यान्पाशी पाशेन चापरान्
उस समय काल ने अपनी तलवार से दानवों को धरती पर गिरा दिया। मृत्यु ने अपनी शक्ति से दैत्यों का संहार किया और पाशधारी ने अपने पाश से दूसरों को बाँध लिया।
पातेन तक्षकादीनां सुधांशोः शिशिरेण च। अश्वारोही खरोमन्योहनिपाशस्तथा गजान्
उनके गिरने से तक्षक आदि भी मारे गए, जैसे चाँद शीत से व्याकुल होता है। घुड़सवार, क्रोधित गधा और पाशधारी ने भी हाथियों को धराशायी कर दिया।
परिघेण गजं कुंभे दैत्यानां नाशयत्ततः। एवमश्वान्गजांश्चैव लाघवात्स न्यपातयत्
लोहे की गदा से उसने हाथी के मस्तक पर प्रहार किया और दैत्यों का नाश किया। इसी प्रकार उसने घोड़ों और हाथियों को भी फुर्ती से गिरा दिया।
एवं सिद्धैश्च गंधर्वैरप्सरोभिर्महाबलैः। अन्याभिर्देवताभिश्च समातृगणनायकैः
इसी तरह सिद्ध, गंधर्व, बलशाली अप्सराएँ और अन्य देवताएँ, मातृगणों के नायक भी,
निपातिता महोघोरा ये ते प्रलयदानवाः। शरैश्च खड्गपातैश्च शूलशक्तिपरश्वधैः
उन्होंने उन भयानक और शक्तिशाली प्रलय दानवों को बाणों, तलवारों, भालों, शक्ति और फरसों से मार गिराया।
यष्टिपरिघकुंतैश्च पातयंत्यसुरान्सुराः। एवं संक्षीयमाणेषु दैत्यराट्समपद्यत
यष्टि, गदा और मुग्दर से देवताओं ने असुरों को गिराया। जब दैत्य कम होने लगे, तब दैत्यराज प्रकट हुआ।
आदित्यरथसंकाशं रथरत्नविभूषितम्। शातकुंभमयं दिव्यं घंटाचामरभूषितम्
वह दिव्य रथ पर चढ़ा, जो सूर्य के रथ के समान चमकदार था, रत्नों से सुसज्जित, शुद्ध सोने का बना हुआ और घंटियों व चँवरों से अलंकृत था।
पताकाध्वजसंपूर्णं रम्यं शक्ररथोपमम्। समारुह्य महावीरो हिरण्याक्षोऽसुराधिपः
झंडों और ध्वजाओं से भरा, सुंदर और इंद्र के रथ के समान वह रथ था। उस पर महाबली हिरण्याक्ष, असुरों का स्वामी, चढ़ा।
जघान शरजालैश्च दुर्निवार्यः सुरासुरैः। ससैन्यानि गजान्वीरो रथांश्च सह सैंधवान्
वह देवताओं और असुरों के लिए अजेय था। उसने बाणों की वर्षा से सेनाएँ, हाथी, रथ और सिंधु के योद्धाओं को घायल किया।
पातयामास भूमौ च शतशोथ सहस्रशः। एवं चरन्स वृंदेषु निखिलेषु दिवौकसाम्
उसने सैकड़ों-हजारों योद्धाओं और रथों को धरती पर गिरा दिया। इस प्रकार वह देवताओं की सारी सेनाओं के बीच घूमता रहा।
पातयामास दैत्येंद्रः शरौघान्मृत्युसन्निभान्। क्रमेण समरे चाथ देवसैन्यान्यमंथत
दैत्येंद्र ने मृत्यु के समान भयानक बाणों से सबको गिराया और फिर युद्ध में देवताओं की सेना को एक-एक कर कुचल दिया।
यथा पुष्करिणीवृंदे गजः कंजवनं शितैः। शरपातैरथो वेगात्सिंहनादैः पुनः पुनः
जैसे कमलवन में हाथी अपने दाँतों से कमलों को नष्ट करता है, वैसे ही उसने बाणों की वर्षा, तीव्र आक्रमण और बार-बार सिंहनाद से विनाश किया।
धरण्यां पतिता वेगात्तदा दैत्येश्वरस्य च। दशभिश्च सुतीक्ष्णाग्रैर्जयंतं स जघान ह
उस प्रचंड वेग से बहुत से योद्धा धरती पर गिर पड़े और दैत्यराज ने जयन्त को दस तीखे बाणों से घायल किया।
रेमंतं पंचभिर्बाणैः शक्रं पंचदशेन तु। चित्ररथं विंशतिभिःपंचविंशतिभिर्गुहम्
उसने रेमन्त को पाँच बाणों से, शक्र को पंद्रह बाणों से, चित्ररथ को बीस और गुह को पच्चीस बाणों से घायल किया।
हेरंबं त्रिशरेणैव चत्वारिंशच्छरैर्यमम्। तथैव कालं मृत्युं च पाणिना द्विगुणेन च
उसने हेरम्ब को तीन बाणों से, यम को चालीस बाणों से और काल तथा मृत्यु को हाथ से दुगने बाणों से घायल किया।
गुह्यकेशं जगत्प्राणं दशभिर्दशभिः शरैः। षडिभश्च सप्तभिश्चैव रुद्रान्सर्वान्पृथक्पृथक्
उसने गुह्यकेश, जो संसार का प्राण है, को दस बाणों से और सभी रुद्रों को अलग-अलग छह और सात बाणों से घायल किया।