મન્વંતરે વ્યતીતે તુ યજ્ઞસ્યાવભૃથોભવત્। દક્ષિણા બ્રહ્મણે દત્તા પ્રાચી હોતુસ્તુ દક્ષિણા
મન્વંતર પૂરુ થયું ત્યારે યજ્ઞનો અવભૃથ સંસ્કાર થયો; બ્રહ્માને દક્ષિણા અપાઈ અને પૂર્વ દક્ષિણા હોતૃને અપાઈ.
અદ્ધ્વર્યવે પ્રતીચી તુ ઉદ્ગાતુશ્ચોત્તરા તથા। ત્રૈલોક્યં સકલં બ્રહ્મા દદૌ તેષાં તુ દક્ષિણામ્
પશ્ચિમ દક્ષિણા અધ્વર્યુને અને ઉત્તર દક્ષિણા ઉદગાતાને અપાઈ; બ્રહ્માએ તેમને ત્રણેય લોકની સંપત્તિ દક્ષિણા રૂપે આપી.
ધેનૂનાં ચ શતં પ્રાજ્ઞૈર્દાતવ્યં યજ્ઞસિદ્ધયે। અષ્ટૌ તુ યજ્ઞવાહાનાં ચત્વારિંશાધિકાસ્તથા
યજ્ઞ પૂર્ણ કરવા માટે વિદ્વાનોને સો ગાયો આપવી જોઈએ; અને આઠ ચાળીસ યજ્ઞ માટેના પશુઓ પણ આપવાના.
દ્વિતીયસ્થાનિનાં ચૈવ ચતુર્વિંશત્પ્રકીર્તિતાઃ। ષોડશૈવ તૃતીયાનાં દેયા વૈ ધેનવઃ શુભાઃ
બીજા ક્રમમાં રહેનારને ચોવીસ ગાયો કહેવામાં આવી છે; અને ત્રીજા ક્રમવાળાને સોળ શુભ ગાયો આપવી જોઈએ.
દ્વાદશૈવ તથા ચાન્યા આગ્નીધ્રાદિષુ દાપયેત્। અનયા સંખ્યયા ચૈવ ગ્રામાન્દાસીરજાવિકં
આગ્નીધ્ર અને બીજા માટે પણ બાર ગાયો આપવી જોઈએ; અને આ સંખ્યામાં ગામો, દાસીઓ અને પશુઓ પણ આપવાના.
સહસ્રભોજ્યં દાતવ્યં સ્નાત્વા ચાવભૃથે ક્રતૌ। યજમાનેન સર્વસ્વં દેયં સ્વાયંભુવોબ્રવીત્
અવભૃથ સ્નાન પછી હજારોને ભોજન આપવું જોઈએ; યજમાનને પોતાની બધી સંપત્તિ દાનમાં આપવી, એમ સ્વયંભૂએ કહ્યું છે.
અદ્ધ્વર્યૂણાં સદસ્યાનાં સ્વેચ્છયા દાનમિષ્યતે। વિષ્ણું ચાહૂય વૈ બ્રહ્મા વાક્યમાહ મુદાન્વિતઃ
યજ્ઞકર્મમાં જોડાયેલા પુરોહિતો અને સહાયકોએ પોતાની ઈચ્છાથી દાન આપવું જોઈએ. પછી, વિષ્ણુને બોલાવીને બ્રહ્માજીએ આનંદપૂર્વક આ શબ્દો કહ્યા.
અભિપ્રસાદ્ય સાવિત્રીં ત્વમિહાનય સુવ્રત। ત્વયિ દૃષ્ટે ન સા કોપં કરિષ્યતિ શુભાનના
સાવિત્રીને પ્રસન્ન કરીને, હે સદ્ગુણવાન, તું એને અહીં લાવ. તને જોઈને, હે શુભમુખી, એ તારા પર ગુસ્સો નહીં કરે.
સ્નિગ્ધૈઃ સાનુનયૈર્વાક્યૈર્હેતુયુક્તૈર્વિશેષતઃ। ત્વં સદા મધુરાભાષી જિહ્વા તે સ્રવતેમૃતમ્
તારાં મીઠાં અને સમજાવનારા શબ્દો હંમેશાં સૌમ્ય હોય છે, ખાસ કરીને કારણ સાથે. તું હંમેશાં મીઠું બોલે છે, તારી જીભમાંથી તો અમૃત જ વહી જાય છે.
યઃ કરોતિ ન તે વાક્યં ત્રૈલોક્યે ન સ દૃશ્યતે। ગંધર્વૈઃ સહિતો ગત્વા પ્રિયાં મમ સમાનય
ત્રણે લોકમાં જે તારા શબ્દને ન માને, એવો કોઈ જોવા મળતો નથી. તું ગંધર્વો સાથે જઈને મારી પ્રિયાને અહીં લાવ.
ત્વયા પ્રસાદિતા સાદ્ધ્વી તુષ્ટા સા ત્વેષ્યતિ ધ્રુવમ્। વિલંબો ન ત્વયા કાર્યો વ્રજ માધવ માચિરમ્
તારે એને પ્રસન્ન કરી, એ સતી સ્ત્રી ચોક્કસ ખુશ થશે. તું વિલંબ ન કર, માધવ, તરત જ જા.
લક્ષ્મીસ્તે પુરતો યાતુ સાવિત્ર્યાઃ સદનં શુભા। તસ્યાસ્ત્વં પદવીં ગચ્છ સાંત્વયસ્વ પ્રિયાં મમ
તારી લક્ષ્મી પહેલા જઈને સાવિત્રીના પવિત્ર ઘર સુધી પહોંચે. પછી તું એના પગલે જઈ, મારી પ્રિયાને સમજાવ.
ન ચ તે વિપ્રિયં દેવિ વિવિક્તં કર્તુમીહતે। મુખં પ્રેક્ષ્ય સદા કાલં વર્તતે તવ સુંદરિ
હે દેવી, એ કદી પણ તને એકાંતમાં દુઃખ આપતું કંઈ કરવી જ ઇચ્છતી નથી. હંમેશાં, હે સુંદર, એ તારો ચહેરો જોઈને જ વર્તે છે.
એવંવિધાનિ વાક્યાનિ મધુરાણિ બહૂનિ ચ। દેવી શ્રાવયિતવ્યા સા યથાતુષ્ટાઽચિરાદ્ભવેત્
આવી મીઠી અને અનેક વાતો દેવીને કહેવી જોઈએ, જેથી એ ટૂંક સમયમાં પ્રસન્ન થાય.
એવમુક્તસ્તદા વિષ્ણુર્બ્રહ્મણા લોકકારિણા। જગામ ત્વરિતો ભૂત્વા સાવિત્રી યત્ર તિષ્ઠતિ
બ્રહ્માજીએ એમ કહ્યું ત્યારે, લોકોના સર્જનહાર વિષ્ણુ તરત જ ત્યાં ગયા, જ્યાં સાવિત્રી હતી.
દૂરાદેવાગચ્છમાનં પત્ન્યા સહ ચ કેશવમ્। ઉત્તસ્થૌ સત્વરા ભૂત્વા વિષ્ણુના ચાભિવંદિતા
દૂરથી પોતાની પત્ની સાથે કેશવને આવતાં જોઈ, એ તરત ઊભી રહી અને વિષ્ણુએ એને આદરપૂર્વક વંદન કર્યું.
નમસ્તે દેવદેવેશિ બ્રહ્મપત્નિ નમોસ્તુ તે। ત્વાં નમસ્કૃત્ય સર્વો હિ જનઃ પાપાત્પ્રમુચ્યતે
હે દેવદેવી, હે બ્રહ્માપત્ની, તને વંદન. તને નમસ્કાર કરીને બધા લોકો પાપમાંથી મુક્ત થાય છે.
પતિવ્રતા મહાભાગા બ્રહ્મણસ્ત્વં હૃદિ સ્થિતા। અહર્નિશં ચિંતયંસ્ત્વાં પ્રસાદં તેભિકાંક્ષતિ
તું પતિવ્રતા, મહાભાગ્યવતી અને બ્રહ્માના હૃદયમાં વસે છે. લોકો રાત-દિવસ તારી સ્મૃતિમાં તારી કૃપા ઇચ્છે છે.
સખીં ચૈનાં પ્રિયાં પૃચ્છ લક્ષ્મીં ભૃગુસુતાં સતીમ્। યદિ ચ શ્રદ્દધા નાસિ વાક્યાદસ્માત્સુલોચને
જો તને મારી વાત પર વિશ્વાસ ન હોય, તો તારી પ્રિય સખી, ભૃગુની પુત્રી અને સતી લક્ષ્મી પાસે પૂછ.
એવમુક્ત્વા તતઃ શૌરિઃ સાવિત્ર્યાશ્ચરણદ્વયમ્। ઉભાભ્યાં ચૈવ હસ્તાભ્યાં ક્ષમ દેવિ નમોસ્તુ તે
આ રીતે કહીને, શૌરીએ પછી સાવિત્રીના બંને પગે વંદન કર્યું અને બંને હાથ જોડીને કહ્યું: 'માફ કરજે દેવી, તને વંદન.'
જગદ્વંદ્યે જગન્માતરિતિ સ્પૃષ્ટ્વાઽભ્યવન્દત। સંકોચ્ય પાદૌ સા દેવી સ્વકરેણ કરૌ હરેઃ
વિશ્વમાતાને, જગતપુજ્યાને, પગે સ્પર્શ કરીને એણે વંદન કર્યું. એ દેવી પોતાના પગ ખેંચી, પોતાના હાથથી હરિના હાથ સ્પર્શ્યા.
ગૃહીત્વોવાચ તં વિષ્ણું સર્વં ક્ષાન્તં મયાચ્યુત। ઇયં લક્ષ્મીઃ સદા વત્સ હૃદયે તે નિવત્સ્યતિ
એણે વિષ્ણુના હાથ પકડીને કહ્યું: 'હું બધું માફ કરી દીધું છે, હે અચ્યૂત. આ લક્ષ્મી હંમેશાં તારા હૃદયમાં રહેશે, વત્સ.'
વિના ત્વયા ન ચાન્યત્ર રતિં યાસ્યતિ કર્હિચિત્। ભૃગોઃ પત્ન્યાં સમુત્પન્ના પત્ન્યેષા તવ સુવ્રતા
તારા વિના એ કદી પણ બીજે ક્યાંય આનંદ પામશે નહીં. ભૃગુપત્નીમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી આ સતી સ્ત્રી તારી પત્ની છે.
દેવદાનવયત્નેન સંભૂતા ચોદધૌ પુનઃ। ભગવાન્યત્ર તત્રૈષા અવતારં ચ કુર્વતી
દેવો અને દાનવોના પ્રયત્નથી એ ફરી સમુદ્રમાંથી પ્રગટ થઈ. હે ભગવાન, એ અહીં અવતાર લઈ રહી છે.
દેવત્વે દેવદેહા વૈ માનુષત્વે ચ માનુષી। ત્વત્સહાયા ન સંદેહો દાંપત્યવ્રતિની ચિરમ્
દેવલોકમાં દેવદેહ ધારણ કરીને કે માનવલોકમાં માનવી રૂપે, એ નિશ્ચયે તારી સાથી છે, દામ્પત્યના વ્રતને લાંબા સમયથી પાળતી.
યન્મયા ચાત્ર કર્ત્તવ્યં પ્રભોતન્માં વદસ્વ વૈ। વિષ્ણુરુવાચ॥ યજ્ઞાવસાનં સંજાતં પ્રેષિતોહં તવાંતિકં
હે પ્રભુ, અહીં મને શું કરવું તે કહો, મને આદેશ આપો. વિષ્ણુ બોલ્યા: યજ્ઞ પૂર્ણ થયો છે, હું તારા પાસે મોકલાયો છું.
સાવિત્રીમાનય ક્ષિપ્રં મયા સ્નાનં સમાચરેત્। આગચ્છ ત્વરિતા દેવિ યાહિ તત્ર મુદાન્વિતા
સાવિત્રીને જલદી લાવ, જેથી એ મારી સાથે સ્નાન કરી શકે. દેવી, તું તરત જ આનંદપૂર્વક ત્યાં જા.
પશ્યસ્વ સ્વપતિં ગત્વા દેવૈઃ સર્વૈસ્સમન્વિતમ્। લક્ષ્મીરુવાચ॥ આર્યે ઉત્તિષ્ઠ શીઘ્રં ત્વં યાહિ યત્ર પિતામહઃ
તારા પતિને બધા દેવતાઓ સાથે જઈને જોઈ આવ. લક્ષ્મી બોલી: આર્યે, તું જલદી ઊઠ અને જ્યાં પિતામહ છે ત્યાં જા.
વિના ત્વયા ન યાસ્યામિ સ્પૃષ્ટૌ પાદૌ મયા તવ। ઉત્થાપ્ય સાગ્રહીદ્ધસ્તં દક્ષિણા દક્ષિણે કરે
તારા વિના હું નહીં જાઉં; મેં તારા પગ સ્પર્શ્યા છે. પછી એણે ઊભી કરીને જમણા હાથમાં જમણો હાથ પકડી લીધો.
ચિરાયમાણાં સાવિત્રીં જ્ઞાત્વા દેવઃ પિતામહઃ। સમીપસ્થં મહાદેવમિદમાહ તદા વચઃ1.34.
સાવિત્રી મોડું કરે છે એ જાણીને દેવ પિતામહે, નજીક ઉભેલી મહાદેવીને એ સમયે આ વચન કહ્યાં.