પપ્રચ્છ વિસ્મયાદ્દેવી પ્રોત્ફુલ્લાંબુજલોચના। પૃષ્ઠતો વો ન પશ્યામિ ભયં કિંચિદુપાગતમ્
દેવીના કમળ જેવાં વિશાળ નેત્રો આશ્ચર્યથી ફૂલ્યા હતા, અને તેણે પૂછ્યું: 'હું તમારા પાછળથી કોઈ ભય આવતું નથી જોઈ રહી.'
કથં તુ વિદ્રુતા દેવાઃ સર્વે શક્રપુરઃસરાઃ। દેવા ઊચુઃ। અયમાયાતિ દૈત્યેંદ્રો રુરુર્ભીમપરાક્રમઃ
'તો પછી બધા દેવતાઓ, ઇન્દ્રની આગેવાનીમાં, કેમ ભાગી રહ્યા છે?' દેવતાઓએ કહ્યું: 'અહીં ભયાનક શક્તિ ધરાવતો દૈત્યરાજ રુરુ આવી રહ્યો છે.'
ચતુરંગેણ સૈન્યેન મહતા પરિવારિતઃ। તસ્માદ્દીના વયં દેવીં ભવતીં શરણં ગતાઃ
'મહાન ચતુરંગી સેના સાથે ઘેરાઈને એ આગળ વધી રહ્યો છે; તેથી, દેવી, અમે દુઃખી થઈને તમારો આશરો લેવા આવ્યા છીએ.'
દેવાનામિતિ વૈ શ્રુત્વા વાક્યમુચ્ચૈર્જહાસ સા। તસ્યાં હસંત્યાં નિશ્ચેરુર્વરાંગ્યો વદનાત્તતઃ
દેવતાઓના શબ્દો સાંભળી દેવી ઉંચે અવાજે હસવા લાગી; અને જ્યારે તે હસતી હતી, ત્યારે તેના મોઢામાંથી તેજસ્વી સ્ત્રીઓ બહાર આવી.
પાશાંકુશધરાઃ સર્વાઃ પીનોન્નતપયોધરાઃ। સર્વાશ્શૂલધરા ભીમાઃ સર્વા દંષ્ટ્રાઙ્કુશાનનાઃ
બધીના હાથમાં ફાંસ અને અંકુશ હતા, તેમની છાતી ઊંચી અને ભરેલી હતી; બધીના હાથમાં ત્રિશૂલ હતા, બધી ભયાનક હતી અને દાંત તથા અંકુશવાળા મોઢા ધરાવતી હતી.
આબદ્ધમકુટાઃ સર્વાઃ સંદષ્ટદશનચ્છદાઃ। ફૂત્કારરાવૈરશિવૈસ્ત્રાસયંત્યશ્ચરાચરમ્
બધીના માથે મકૂટ બંધાયેલા હતા, દાંત ભીંસીને દેખાતા હતા; તેમની અશુભ ગર્જના અને ચીખથી ચાલતા અને અચલ બધા જીવ ડરી ગયા.
કાશ્ચિચ્છુક્લામ્બરધરાઃ કાશ્ચિચ્ચિત્રામ્બરાસ્તથા। સુનીલવસનાઃ કાશ્ચિદ્રક્તપાનાતિલાલસાઃ
કેટલાંક સફેદ વસ્ત્ર પહેરેલા, કેટલાંક રંગબેરંગી વસ્ત્રોમાં, કેટલાંક ઘેરા નીલા વસ્ત્રોમાં અને કેટલાંક લોહી પીવાની અત્યંત ઇચ્છા ધરાવતી હતી.
નાનારૂપૈર્મુખૈસ્તાસ્તુ નાનાવેષવપુર્ધરાઃ। તાભિરેવં વૃતા દેવી દેવાનામભયંકરી
તેમના ચહેરા અનેક પ્રકારના હતા, શરીર પણ વિવિધ રૂપ ધરાવતાં; આવા સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલી દેવી દેવતાઓને નિર્ભયતા આપનાર બની.
મા ભૈષ્ટ દેવા ભદ્રં વો યાવદ્વદતિ દાનવઃ। ચતુરંગબલોપેતો રુરુસ્તાવત્સમાગતઃ
'ડરો નહીં દેવતાઓ, તમારું ભલું થાય!' એમ દેવી બોલી, પણ એ બોલતી જ હતી કે ચતુરંગી સેના સાથે રુરુ આવી પહોંચ્યો.
તં નીલપર્વતવરં દેવાનાં માર્ગમાર્ગણઃ। દેવાનામગ્રતઃ સૈન્યં દૃષ્ટ્વા દેવી સમાકુલમ્
એ નિલા મહાપર્વત, જે દેવતાઓનો માર્ગ અને આશરો હતો, ત્યાં દેવી પહોંચી; અને તેના આગળ દેવતાઓની સેના ગભરાઈને ઊભી હતી.
તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ જલ્પંતો દૈત્યાસ્તે સમુપાગતાઃ। તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં તાસાં તેષાં મહાભયમ્
દૈત્યોએ 'થેમો, થેમો' કહીને ચીસો પાડી અને આવી ગયા; પછી એ સ્ત્રીઓ અને દૈત્યોએ ભયાનક યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
નારાચૈર્ભિન્નદેહાનાં દૈત્યાનાં ભુવિ સર્પતાં। રોષાદ્દંડપ્રભગ્નાનાં સર્પાણામિવ સર્પતામ્
ભૂમિ પર તીરો વડે છિદ્ર થયેલા દૈત્યો પડેલા હતા, અને ગુસ્સામાં તોડી નાખેલા સાપો જેવી રીતે વળાંકે છે, એમ વળાંકે રહ્યા હતા.
શક્તિનિર્ભિન્નહૃદયા ગદાસંચૂર્ણિતોરસઃ। કુઠારૈર્ભિન્નશિરસો મુસલૈર્ભિન્નમસ્તકાઃ
કેટલાંય દૈત્યોના હૃદય શક્તિથી ફાટેલા, છાતી ગદા વડે ચકનાચૂર થયેલી, માથા કુહાડાથી ફાટેલા અને ડોકા મુસળથી તૂટી ગયેલા હતા.
વિદ્ધોદરાસ્ત્રિશૂલાગ્રૈશ્છિન્નગ્રીવા વરાસિભિઃ। ક્ષતાશ્વરથમાતંગપાદાતાઃ પેતુરાહવે
કેટલાંયના પેટ ત્રિશૂળથી છિદ્ર થયેલા, ગળા ઉત્તમ તલવારથી કપાઈ ગયેલા; ઘાયલ ઘોડા, રથ, હાથી અને પદાતી યુદ્ધમાં પડી ગયા.
રણભૂમિં સમાસાદ્ય દૈત્યાઃ સર્વે રુરું વિના। તતો બલં હતં દૃષ્ટ્વા રુરુર્માયાં તદાદદે
રણભૂમિમાં બધા દૈત્યો રુરુ સિવાય પ્રવેશ્યા. રુરુએ પોતાનું સૈન્ય મારાયું જોઈને તરત જ પોતાની માયા વાપરી.
તયા સંમોહિતા દેવ્યો દેવાશ્ચાપિ રણાજિરે। તામસ્યા માયયા દેવ્યા સર્વમન્ધંતમોભવત્
એ માયાથી દેવીઓ અને દેવતાઓ બંને રણમાં ભુલાઈ ગયા. એ અંધારી માયાથી બધું ઘોર અંધકારથી ઢંકાઈ ગયું.
તતો દેવી મહાશક્યા તં દૈત્યં સમતાડયત્। તયા તુ તાડિતસ્યાજૌ દૈત્યસ્ય પ્રગતં તમઃ
પછી મહાશક્તિશાળી દેવી એ દૈત્યને જોરથી માર્યો. એના મારથી રણમાં દૈત્યમાંથી અંધકાર દૂર થઈ ગયો.
માયાયામથ નષ્ટાયાં તામસ્યાં દાનવો રુરુઃ। પાતાલમાવિશત્તૂર્ણં તત્રાપિ પરમેશ્વરી
પછી જ્યારે એ અંધારી માયા નાશ પામી, ત્યારે દાનવ રુરુ ઝડપથી પાતાળમાં ગયો. ત્યાં પણ પરમેશ્વરી હાજર હતી.
દેવીભિઃ સહિતા ક્રુદ્ધા પુરતોભિમુખી સ્થિતા। રુરોસ્તુ દાનવેંદ્રસ્ય ભીતસ્યાગ્રે ગતસ્ય ચ
દેવીઓ સાથે ક્રોધિત પરમેશ્વરી, ડરીને આગળ ગયેલા દાનવરાજ રુરુ સામે સીધી ઊભી રહી.
નખાગ્રેણ શિરશ્છિત્વા ચર્મ ચાદાય વેગિતા। નિષ્પપાતાથ પાતાલાત્પુષ્કરં ચ પુનર્ગિરિમ્
દેવીએ પોતાના નખના આડે રુરુનું માથું કાપી લીધું, તેની ચામડી ઝડપી, અને ઝડપથી પાતાળમાંથી બહાર આવી, પુષ્કર પર્વત પર ફરી ગઈ.
કન્યા સૈન્યેન મહતા બહુરૂપેણ ભાસ્વતા। દેવૈસ્તુવિસ્મિતૈર્દૃષ્ટા ચર્મમુંડધરા રુરોઃ
મહાન અને તેજસ્વી, અનેક રૂપ ધરાવતી કન્યાને astonished દેવતાઓએ જોયા, તે રુરુનું માથું અને ચામડી ધારણ કરીને ઊભી હતી.
સ્વકીયે તપસઃ સ્થાને નિવિષ્ટા પરમેશ્વરી। તતો દેવ્યો મહાભાગાઃ પરિવાર્ય વ્યવસ્થિતાઃ
પરમેશ્વરી પોતાના તપસ્થળે સ્થિર થઈ. પછી મહાભાગ્યશાળી દેવીઓએ તેમને ઘેરીને સેવા આપી.
યાચયામાસુરવ્યગ્રાસ્તાં તુ દેવીં બુભુક્ષિતાઃ। બુભુક્ષિતા વયં દેવિ દેહિ નો ભોજનં વરમ્
ભૂખી અને ઉત્સુક દેવીઓએ એ પરમેશ્વરી પાસે વિનંતી કરી: 'દેવી, અમને ભારે ભૂખ લાગી છે, કૃપા કરીને અમને ભોજન આપો.'
એવમુક્ત્વા તતો દેવી દધ્યૌ તાસાં તુ ભોજનમ્। નાધ્યગચ્છત્તદા તાસાં ભોજનં ચિન્તિતમ્મહત્
આ રીતે દેવી બોલ્યા પછી, તેમણે તેમના માટે ભોજનનું ધ્યાન કર્યું. પણ ઘણું વિચાર્યા છતાં પણ યોગ્ય ભોજન મળ્યું નહીં.
તદા દધ્યૌ મહાદેવં રુદ્રં પશુપતિં વિભુમ્। સોપિ ધ્યાનાત્સમુત્તસ્થૌ પરમાત્મા ત્રિલોચનઃ1.31.
પછી તેમણે મહાદેવ, રુદ્ર, પશુપતિ, પરમાત્માનું ધ્યાન કર્યું. ધ્યાનમાંથી ત્રિનેત્રધારી પરમાત્મા પ્રગટ થયા.
ઉવાચ રુદ્રસ્તાં દેવીં કિં તે કાર્યં વિવક્ષિતમ્। બ્રૂહિ દેવિ મહામાયે યત્તે મનસિ વર્તતે
રુદ્રે એ દેવીને પૂછ્યું: 'દેવી, તને કયું કાર્ય કરવું છે? મહામાયે, જે તારા મનમાં છે, એ મને કહો.'
શિવદૂત્યુવાચ। છાગમધ્યે તુ વૈ દેવ છાગરૂપેણ વર્તસે। એતાસ્ત્વાં ભક્ષયિષ્યન્તિ ભક્ષ્યમીપ્સિતમાદરાત્
શિવદૂતી બોલી: 'દેવ, તમે બકરાના રૂપમાં અહીં છો. આ દેવીઓ તમને ભોજનરૂપે શ્રદ્ધાથી ગ્રહણ કરશે.'
ભક્ષાર્થમાસાં દેવેશ કિંચિદ્દાતુમિહાર્હસિ। શૂલીકુર્વંતિ મામેતા ભક્ષાર્થિન્યો મહાબલાઃ
'દેવેશ, એમના ભોજન માટે તમે કશુંક આપવું જોઈએ. આ મહાબળશાળી દેવીઓ ત્રિશૂલથી મને ધમકી આપે છે.'
અન્યથા મામપિ બલાદ્ભક્ષયેયુર્બુભુક્ષિતાઃ। એવં માં તુ સમાલક્ષ્ય ભક્ષ્યં કલ્પય સત્વરમ્
'નહીંતર, આ ભૂખેલી દેવીઓ મને પણ બલપૂર્વક ભોજનરૂપે લઈ શકે. તેથી, મને જોઈને તરત જ યોગ્ય ભોજન આપો.'
રુદ્ર ઉવાચ। શિવદૂતિ બ્રવીમ્યેકં પ્રવૃત્તં યદ્યુગાંતરે। ગંગાદ્વારે દક્ષયજ્ઞો ગણૈર્વિધ્વંસિતો મમ
રુદ્ર બોલ્યા: 'શિવદૂતી, એક જૂની વાત કહું: ગંગાદ્વારે મારા ગણોએ દક્ષનું યજ્ઞ નાશ કર્યો હતો.'