પરિષ્વજ્યાભિનન્દ્યૈનં ગૃહં પ્રાવેશયત્સ્વકમ્। તસ્ય સ્વાગતમર્ઘ્યાદ્યૈઃ કૃત્વા પૂજાં પ્રયત્નતઃ
તેને હૃદયથી આવકાર્યો અને પોતાના ઘરમાં લઈ ગયો; પછી જળાદિ ઉપચારોથી શ્રદ્ધાપૂર્વક તેની પૂજા કરી.
અદ્ય મે સફલં જન્મ પૂર્ણાઃ સર્વે મનોરથાઃ। યસ્ત્વાં પશ્યામિ શક્રાદ્ય સ્વયમેવ ગૃહાગતમ્
આજે મારું જન્મ સફળ થયું, મારા બધા મનોભાવ પૂર્ણ થયા; કારણ કે હું, શક્ર, તમને મારા ઘરે પોતે આવેલા જોઈ રહ્યો છું.
ખ્યાપ્યોહં દનુમુખ્યાનાં દેવરાજ ત્વયા કૃતઃ। આગચ્છતા મમ ગૃહં પુણ્યતા તુ પરા હિ મે
દેવરાજ, તમે મારા ઘરે આવીને મને દાનવોમાં પ્રસિદ્ધ કરી દીધો; તમારા આવવાથી મને મહાન પુણ્ય મળ્યું છે.
અગ્નિષ્ટોમાદિભિર્યજ્ઞૈસ્સમ્યગિષ્ટૈસ્તુ યત્ફલમ્। તત્ફલં સમવાપ્યેત ત્વયિ દૃષ્ટે પુરંદર
અગ્નિષ્ઠોમ વગેરે યજ્ઞો યોગ્ય રીતે કરીને જે ફળ મળે છે, એ ફળ તો, પુરંદર, તમને જોઈને પણ પ્રાપ્ત થાય છે.
યત્ફલં ભૂમિદાનેન ગવાં દાનેન ઋત્વિજે। મમાદ્ય તત્ફલં ભૂતમથવા રાજસૂયકમ્
જેમ જમીન દાન કરવાથી, ગાય દાન કરવાથી અથવા રાજસૂય યજ્ઞ કરવાથી જે ફળ મળે છે, એ ફળ આજે મને મળે.
નાલ્પેન તપસા લભ્યં દર્શનં તવ વાસવ। એવં ગેહે મયા યત્તે પ્રિયં કાર્યં તદુચ્યતામ્
હે વાસવ, તારો દર્શન સામાન્ય તપથી મળતું નથી; હવે તું મારા ઘરમાં આવ્યો છે, તો મને કહો કે તારે શું મનપસંદ કામ કરાવવું છે.
વિકલ્પોઽન્યો ન ભવતા હૃદિ કાર્યઃ કથંચન। કૃતં ચ તદ્વિજાનીયા યદ્યદિ સ્યાત્સુદુષ્કરં
તારા મનમાં બીજું કોઈ વિચાર ન રહે; તારે જે ઇચ્છા હોય, ભલે એ બહુ કઠિન હોય, એ કામ મેં કરી દીધું માન.
પુણ્યોહં પુણ્યતાં પ્રાપ્તો દર્શનાત્તવ શત્રુહન્। યત્તે દેવ વરૈર્વંદ્યૌ વંદિતૌ ચરણૌ મયા
હું પુણ્યશાળી છું, તારા દર્શનથી મને પુણ્ય મળ્યું છે, હે શત્રુહન; દેવોના શ્રેષ્ઠો પણ જે પગને વંદન કરે છે, એ પગ મેં વંદન કર્યા છે.
કિમાગમનકૃત્યં તે વદ સર્વં મયિ પ્રભો। અત્યાશ્ચર્યમિદં મન્યે તવાગમન કારણં
હે પ્રભુ, તું કેમ આવ્યો છે એ બધું મને કહો; તારા આવવાનો કારણ મને બહુ અદભૂત લાગે છે.
ઇંદ્ર ઉવાચ। જાનેહં દનુમુખ્યાનાં પ્રધાનં ત્વાં તુ બાષ્કલે। નાત્યાશ્ચર્યમિદં ભાતિ ત્વયિ દૃષ્ટેઽસુરોત્તમ
ઇન્દ્ર બોલ્યા: હે બાષ્કલ, હું જાણું છું કે તું દાનવોમાં મુખ્ય છે; તને જોઈને મને આ બહુ અદભૂત નથી લાગતું.
વિમુખા નાર્થિનો યાંતિ ભવતો ગૃહમાગતાઃ। અર્થિનાં કલ્પવૃક્ષોસિ દાતા ચાન્યો ન વિદ્યતે
જે લોકો તારા ઘરમાં માંગવા આવે છે, તેઓ નિરાશ નથી જતા; તું માંગનારાઓ માટે કલ્પવૃક્ષ જેવો છે, અને તારા જેવા દાતા બીજું કોઈ નથી.
પ્રભાયાં સૂર્યતુલ્યોસિ ગાંભીર્યે સાગરોપમઃ। સહિષ્ણુત્વે ધરા ચૈવ શ્રિયા નારાયણોપમઃ
તારી તેજસ્વિતા સૂર્ય જેવી છે, તારી ઊંડાઈ સમુદ્ર જેવી છે; સહનશીલતા ધરા જેવી છે, અને તારી ઐશ્વર્ય નારાયણ જેવી છે.
બ્રાહ્મણઃ કશ્યપકુલે જાતોયં વામનઃ શુભે। પ્રાર્થિતોહમનેનૈવં ભૂમેર્દેહિ પદત્રયં
આ બ્રાહ્મણ વામન, કશ્યપ કુળમાં જન્મેલો છે; એણે મને કહ્યું છે: 'મને ત્રણ પગ જમીન આપો.'
મમાગ્નિશરણાર્થાય યત્ર કુર્યાં મખં ત્વહં। તદસ્ય કારણં કૃત્વા અર્થિતૈષા મમ પ્રભો
મારા અગ્નિ યજ્ઞ માટે, જ્યાં હું યજ્ઞ કરું, એ માટે હું તારી પાસે માંગું છું, હે પ્રભુ, એ જ કારણ છે.
લોકત્રયં મેઽપહૃતં ત્વયા વિક્રમ્ય બાષ્કલે। નિર્વૃત્તિકો નિર્ધનોસ્મિ યદ્દિત્સે ન તદસ્તિ મે
હે બાષ્કલ, તું તારા પગલાંથી ત્રણેય લોક લઈ લીધા છે; હવે હું નિરર્થક અને નિર્ધન છું—તારે જે આપવું હોય, એ મારી પાસે નથી.
ભવંતં યાચયિષ્યામિ પરાર્થેનાપિ ચાત્મના। અર્થિત્ત્વેન મમાપ્યસ્ય યદ્યોગ્યં તત્સમાચર
હું તને બીજાના માટે કે મારા માટે પણ માંગું છું; હું પણ માંગનાર છું, તો જે યોગ્ય હોય એ કામ કર.
જાતોસિ કાશ્યપે ચ ત્વં વંશે વંશવિવર્દ્ધનઃ। દિત્યાસ્ત્વં ગર્ભસંભૂતઃ પિતા ત્રૈલોકપૂજિતઃ
તું કશ્યપના વંશમાં જન્મેલો છે, વંશ વધારનાર છે; તું દિતીથી જન્મેલો છે, અને તારો પિતા ત્રણેય લોકમાં પૂજાય છે.
એવંભૂતમહં જ્ઞાત્વા તેન ત્વાં યાચયામ્યહમ્। અસ્યાગ્નિશરણાર્થાય દીયતાં ભૂ પદત્રયમ્
હું તને જાણીને, હવે તારી પાસે માંગું છું: આ અગ્નિ યજ્ઞ માટે ત્રણ પગ જમીન આપ.
અતીવ હ્રસ્વગાત્રસ્ય વામનસ્યાસ્ય દાનવ। ભૂમિભાગે ચ પારક્યે દાતું ન ત્વહમુત્સહે
આ વામનનું શરીર બહુ નાનું છે, હે દાનવ, હું બીજાની જમીન એને આપી શકતો નથી.
એતદેવ મયા દત્તં યદ્ભવાનર્થિતોસિ મે। ગુરવો યદિ મન્યંતે મંત્રિણો વા પદત્રયમ્
તારે જે માંગ્યું છે, એ જ હું આપું છું; જો મારા ગુરુઓ કે મંત્રીઓ મંજૂરી આપે, તો એને ત્રણ પગ જમીન આપો.
અર્થિત્વેન મદીયેન સ્વકુલે બાંધવેપિ ચ। ગૃહાયાતે મયિ તથા યદ્યોગ્યં તત્સમાચર
મારે પોતે માંગવું હોય, કે મારા કુળમાં, બાંધવમાં કે ઘરમાં કોઈ આવે, તો જે યોગ્ય હોય એ જ કરવું.
યદિ તે રુચિતં વીર દાનવેંદ્ર મહાદ્યુતે। તદસ્મૈ દીયતાં શીઘ્રં વામનાય મહાત્મને
હે દાનવોના મહાન નેતા, જો તને મન હોય, તો આ મહાન વામનને તરત ત્રણ પગ જમીન આપી દે.
બાષ્કલિરુવાચ। દેવેંદ્ર સ્વાગતં તેઽસ્તુ સ્વસ્તિ પ્રાપ્નુહિ મા ચિરમ્। ત્વં સમીક્ષસ્વધાત્માનં સર્વેષાં ચ પરાયણમ્
બાષ્કલીએ કહ્યું: દેવેન્દ્ર, તમારું સ્વાગત છે! તમારે જલદીથી સુખ-શાંતિ પ્રાપ્ત થાય એવી શુભેચ્છા. તમે તમારા સ્વરૂપનું ધ્યાન કરો, કેમ કે તમે બધા માટે અંતિમ આશ્રય છો.
ત્વયિ ભારં સમાવેશ્ય સુખમાસ્તે પિતામહઃ। ધ્યાનધારણયાયુક્તશ્ચિંતયાનઃ પરં પદમ્
પિતામહે બધું તમારે સોંપી દીધું છે, તેથી તેઓ ધ્યાનમાં લીન રહીને આરામથી રહે છે અને પરમ પદનું ચિંતન કરે છે.
સંગ્રામૈર્બહુભિઃ ખિન્નો જગચ્ચિંતામપાસ્ય તુ। ક્ષીરાબ્ધિદ્વીપમાશ્રિત્ય સુખં સ્વપિતિ કેશવઃ
ઘણા યુદ્ધોથી થાકી ગયેલા કેશવએ જગતની ચિંતાને દૂર કરી, ક્ષીરસમુદ્રના દ્વીપ પર રહીને શાંતિથી નિદ્રા લીધી છે.
અન્યે ચ દાનવાઃ સર્વે બલિનઃ સાયુધાસ્ત્વયા। અસહાયેનૈવ શક્ર સર્વેપિ વિનિપાતિતાઃ
અને અન્ય બધા શક્તિશાળી દાનવો પણ, શસ્ત્રોથી સજ્જ, હે શક્ર, તમે એકલા જ વિના કોઈની મદદે વિજયી કર્યા છે.
આદિત્યા દ્વાદશૈવેહ રુદ્રાસ્ત્વેકાદશાપિ વા। અશ્વિનૌ વસવશ્ચૈવ ધર્મશ્ચૈવ સનાતનઃ
અહીં બાર આદિત્ય, અગિયાર રુદ્ર, બે અશ્વિનીકુમાર, વસુઓ અને સનાતન ધર્મ પણ હાજર છે.
ત્વદ્બાહુબલમાશ્રિત્ય ત્રિદિવે મખભાગિનઃ। ત્વયા ક્રતુશતૈરિષ્ટં સમાપ્તવરદક્ષિણૈઃ
તમારી બાહુબળના આધાર પર, તેઓ સ્વર્ગમાં યજ્ઞમાં ભાગ લે છે; અને તમે તો અનેક યજ્ઞો પૂર્ણ કર્યા છે, દાન અને વરદાનથી સમાપ્ત કર્યા છે.
ત્વયા ચ ઘાતિતો વૃત્રો નમુચિઃ પાકશાસન। ત્વદાજ્ઞાકારિણા પૂર્વં વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના
તમારા હાથે વૃત્ર અને નમુચિનો સંહાર થયો છે, હે પાકશાસન; અગાઉ પણ વિષ્ણુના આદેશે તેમનો વિનાશ થયો હતો.
હિરણ્યકશિપોર્ભ્રાતા હિરણ્યાક્ષોપિ ઘાતિતઃ। હિરણ્યકશિપુર્યોત્ર જઙ્ઘે ચારોપ્ય ઘાતિતઃ
હિરણ્યકશિપુનો ભાઈ હિરણ્યાક્ષ પણ મારાયો હતો; અને અહીં હિરણ્યકશિપુને પણ જાંઘ પર બેસાડીને સંહારવામાં આવ્યો હતો.