પ્રસાદયન્દૈત્યવરં મહાત્મા પુરંદરસ્તં તુ દનુપ્રધાનં। તેજોયુક્તં દાનવં તં તપંતમિવ ભાસ્કરં
મહાન આત્માવાળા પુરંદરે એ દાનવોના મુખ્યને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, જે તેજસ્વી અને તપસ્વી હતો, જાણે સૂર્ય સમાન.
ત્રૈલોક્યધારણે શક્તં વિસ્મિતઃ સોઽભવત્તદા। ઇંદ્રં પુરાગતં દૃષ્ટ્વા દાનવેંદ્રાય પાર્થિવ
ત્રણેય લોકને સંભાળવાની તેની શક્તિ જોઈને ઇન્દ્ર આશ્ચર્યચકિત થયો અને, રાજા, એ દાનવોના રાજાને જોવા માટે એ પહેલાં જ આવી ગયો.
ઇદમૂચુસ્તદાગત્વા દાનવા યુદ્ધદુર્મદાઃ। આશ્ચર્યમિતિ વૈ કૃત્વા ઇંદ્રોભ્યેતિ પુરીં તવ1.30.
પછી યુદ્ધમાં પરાક્રમી દાનવો બોલ્યા: 'આ તો અદ્ભુત છે – ઇન્દ્ર પોતે તમારી નગરી તરફ આવી રહ્યો છે.'
એકાકી દ્વિજમુખ્યેન વામનેન સહ પ્રભો। અસ્માભિર્યદનુષ્ઠેયં સાંપ્રતં નો વદસ્વ રાટ્
પ્રભુ, હવે આપ અમને કહો કે, અમે બધા, એકલા અને વામન નામના શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ સાથે, શું કરવું જોઈએ.
દાનવાનબ્રવીત્સર્વાન્પુરે તિષ્ઠત સંકુલં। પ્રવેશ્યતાં દેવરાજઃ પૂજ્યઃ સ તુ મમાદ્ય વૈ
તેણે બધા દાનવોને કહ્યું: 'તમારે નગરીમાં જ ભેગા રહીને રહેવું; દેવરાજને અંદર આવવા દો, કારણ કે આજે હું તેને સન્માન આપવાનો છું.'
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ વામનઃ સ ચ વાસવઃ। આગતૌ દનુનાથેન પ્રેમ્ણા ચૈવાવલોકિતૌ
એ જ સમયે વામન અને વાસવ ત્યાં આવ્યા અને દાનવોના રાજાએ પ્રેમપૂર્વક બંનેને જોયા.
કૃતાર્થં મન્યતાત્માનં પ્રણિપાતપુરઃસરમ્। ઉવાચ વચનં રાજા દાનવાનાં ધુરંધરઃ
પોતાને પૂર્ણ થયો એમ માની, નમ્રતાપૂર્વક દાનવોના ભારવાહક એ રાજાએ આ રીતે વચન કહ્યું.
અદ્ય વૈ ત્રિષુ લોકેષુ નાસ્તિ ધન્યતરો મયા। યોહં શ્રિયાવૃતઃ શક્રં પશ્યામિ ગૃહમાગતમ્
આજે ત્રણેય લોકમાં મારે કરતાં વધુ ધન્ય બીજું કોઈ નથી; હું, જે સૌભાગ્યથી ઘેરાયેલો છું, આજે શક્રને મારા ઘરે આવતો જોઈ રહ્યો છું.
અર્થિત્વકામ્યયા યસ્તુ મામયં યાચયિષ્યતિ। ગૃહાગતસ્ય તસ્યાહં દાસ્યે પ્રાણાનપિ ધ્રુવમ્
જે કોઈ પણ, ઈચ્છા કે જરૂરિયાતથી, મારા ઘરે આવીને કંઈક માંગશે, તેને હું નિશ્ચયે મારી જાત પણ આપી દઈશ.
દારાન્પુત્રાંસ્તથાગારં ત્રૈલોક્યે કા કથા મમ। આગત્ય સંમુખં તસ્ય અંકમાનીય સાદરમ્
ત્રણેય લોકમાં મને પત્ની, સંતાન કે ઘરથી શું કામ? જ્યારે એ મારા સામે આવીને બેઠો ત્યારે મેં તેને સન્માનપૂર્વક મારી ગોદમાં બેસાડ્યો.
પરિષ્વજ્યાભિનન્દ્યૈનં ગૃહં પ્રાવેશયત્સ્વકમ્। તસ્ય સ્વાગતમર્ઘ્યાદ્યૈઃ કૃત્વા પૂજાં પ્રયત્નતઃ
તેને હૃદયથી આવકાર્યો અને પોતાના ઘરમાં લઈ ગયો; પછી જળાદિ ઉપચારોથી શ્રદ્ધાપૂર્વક તેની પૂજા કરી.
અદ્ય મે સફલં જન્મ પૂર્ણાઃ સર્વે મનોરથાઃ। યસ્ત્વાં પશ્યામિ શક્રાદ્ય સ્વયમેવ ગૃહાગતમ્
આજે મારું જન્મ સફળ થયું, મારા બધા મનોભાવ પૂર્ણ થયા; કારણ કે હું, શક્ર, તમને મારા ઘરે પોતે આવેલા જોઈ રહ્યો છું.
ખ્યાપ્યોહં દનુમુખ્યાનાં દેવરાજ ત્વયા કૃતઃ। આગચ્છતા મમ ગૃહં પુણ્યતા તુ પરા હિ મે
દેવરાજ, તમે મારા ઘરે આવીને મને દાનવોમાં પ્રસિદ્ધ કરી દીધો; તમારા આવવાથી મને મહાન પુણ્ય મળ્યું છે.
અગ્નિષ્ટોમાદિભિર્યજ્ઞૈસ્સમ્યગિષ્ટૈસ્તુ યત્ફલમ્। તત્ફલં સમવાપ્યેત ત્વયિ દૃષ્ટે પુરંદર
અગ્નિષ્ઠોમ વગેરે યજ્ઞો યોગ્ય રીતે કરીને જે ફળ મળે છે, એ ફળ તો, પુરંદર, તમને જોઈને પણ પ્રાપ્ત થાય છે.
યત્ફલં ભૂમિદાનેન ગવાં દાનેન ઋત્વિજે। મમાદ્ય તત્ફલં ભૂતમથવા રાજસૂયકમ્
જેમ જમીન દાન કરવાથી, ગાય દાન કરવાથી અથવા રાજસૂય યજ્ઞ કરવાથી જે ફળ મળે છે, એ ફળ આજે મને મળે.
નાલ્પેન તપસા લભ્યં દર્શનં તવ વાસવ। એવં ગેહે મયા યત્તે પ્રિયં કાર્યં તદુચ્યતામ્
હે વાસવ, તારો દર્શન સામાન્ય તપથી મળતું નથી; હવે તું મારા ઘરમાં આવ્યો છે, તો મને કહો કે તારે શું મનપસંદ કામ કરાવવું છે.
વિકલ્પોઽન્યો ન ભવતા હૃદિ કાર્યઃ કથંચન। કૃતં ચ તદ્વિજાનીયા યદ્યદિ સ્યાત્સુદુષ્કરં
તારા મનમાં બીજું કોઈ વિચાર ન રહે; તારે જે ઇચ્છા હોય, ભલે એ બહુ કઠિન હોય, એ કામ મેં કરી દીધું માન.
પુણ્યોહં પુણ્યતાં પ્રાપ્તો દર્શનાત્તવ શત્રુહન્। યત્તે દેવ વરૈર્વંદ્યૌ વંદિતૌ ચરણૌ મયા
હું પુણ્યશાળી છું, તારા દર્શનથી મને પુણ્ય મળ્યું છે, હે શત્રુહન; દેવોના શ્રેષ્ઠો પણ જે પગને વંદન કરે છે, એ પગ મેં વંદન કર્યા છે.
કિમાગમનકૃત્યં તે વદ સર્વં મયિ પ્રભો। અત્યાશ્ચર્યમિદં મન્યે તવાગમન કારણં
હે પ્રભુ, તું કેમ આવ્યો છે એ બધું મને કહો; તારા આવવાનો કારણ મને બહુ અદભૂત લાગે છે.
ઇંદ્ર ઉવાચ। જાનેહં દનુમુખ્યાનાં પ્રધાનં ત્વાં તુ બાષ્કલે। નાત્યાશ્ચર્યમિદં ભાતિ ત્વયિ દૃષ્ટેઽસુરોત્તમ
ઇન્દ્ર બોલ્યા: હે બાષ્કલ, હું જાણું છું કે તું દાનવોમાં મુખ્ય છે; તને જોઈને મને આ બહુ અદભૂત નથી લાગતું.
વિમુખા નાર્થિનો યાંતિ ભવતો ગૃહમાગતાઃ। અર્થિનાં કલ્પવૃક્ષોસિ દાતા ચાન્યો ન વિદ્યતે
જે લોકો તારા ઘરમાં માંગવા આવે છે, તેઓ નિરાશ નથી જતા; તું માંગનારાઓ માટે કલ્પવૃક્ષ જેવો છે, અને તારા જેવા દાતા બીજું કોઈ નથી.
પ્રભાયાં સૂર્યતુલ્યોસિ ગાંભીર્યે સાગરોપમઃ। સહિષ્ણુત્વે ધરા ચૈવ શ્રિયા નારાયણોપમઃ
તારી તેજસ્વિતા સૂર્ય જેવી છે, તારી ઊંડાઈ સમુદ્ર જેવી છે; સહનશીલતા ધરા જેવી છે, અને તારી ઐશ્વર્ય નારાયણ જેવી છે.
બ્રાહ્મણઃ કશ્યપકુલે જાતોયં વામનઃ શુભે। પ્રાર્થિતોહમનેનૈવં ભૂમેર્દેહિ પદત્રયં
આ બ્રાહ્મણ વામન, કશ્યપ કુળમાં જન્મેલો છે; એણે મને કહ્યું છે: 'મને ત્રણ પગ જમીન આપો.'
મમાગ્નિશરણાર્થાય યત્ર કુર્યાં મખં ત્વહં। તદસ્ય કારણં કૃત્વા અર્થિતૈષા મમ પ્રભો
મારા અગ્નિ યજ્ઞ માટે, જ્યાં હું યજ્ઞ કરું, એ માટે હું તારી પાસે માંગું છું, હે પ્રભુ, એ જ કારણ છે.
લોકત્રયં મેઽપહૃતં ત્વયા વિક્રમ્ય બાષ્કલે। નિર્વૃત્તિકો નિર્ધનોસ્મિ યદ્દિત્સે ન તદસ્તિ મે
હે બાષ્કલ, તું તારા પગલાંથી ત્રણેય લોક લઈ લીધા છે; હવે હું નિરર્થક અને નિર્ધન છું—તારે જે આપવું હોય, એ મારી પાસે નથી.
ભવંતં યાચયિષ્યામિ પરાર્થેનાપિ ચાત્મના। અર્થિત્ત્વેન મમાપ્યસ્ય યદ્યોગ્યં તત્સમાચર
હું તને બીજાના માટે કે મારા માટે પણ માંગું છું; હું પણ માંગનાર છું, તો જે યોગ્ય હોય એ કામ કર.
જાતોસિ કાશ્યપે ચ ત્વં વંશે વંશવિવર્દ્ધનઃ। દિત્યાસ્ત્વં ગર્ભસંભૂતઃ પિતા ત્રૈલોકપૂજિતઃ
તું કશ્યપના વંશમાં જન્મેલો છે, વંશ વધારનાર છે; તું દિતીથી જન્મેલો છે, અને તારો પિતા ત્રણેય લોકમાં પૂજાય છે.
એવંભૂતમહં જ્ઞાત્વા તેન ત્વાં યાચયામ્યહમ્। અસ્યાગ્નિશરણાર્થાય દીયતાં ભૂ પદત્રયમ્
હું તને જાણીને, હવે તારી પાસે માંગું છું: આ અગ્નિ યજ્ઞ માટે ત્રણ પગ જમીન આપ.
અતીવ હ્રસ્વગાત્રસ્ય વામનસ્યાસ્ય દાનવ। ભૂમિભાગે ચ પારક્યે દાતું ન ત્વહમુત્સહે
આ વામનનું શરીર બહુ નાનું છે, હે દાનવ, હું બીજાની જમીન એને આપી શકતો નથી.
એતદેવ મયા દત્તં યદ્ભવાનર્થિતોસિ મે। ગુરવો યદિ મન્યંતે મંત્રિણો વા પદત્રયમ્
તારે જે માંગ્યું છે, એ જ હું આપું છું; જો મારા ગુરુઓ કે મંત્રીઓ મંજૂરી આપે, તો એને ત્રણ પગ જમીન આપો.