વિતસ્તિમાત્રા યોનિઃ સ્યાત્ષટ્સપ્તાંગુલિ વિસ્તૃતા। ગર્તાશ્ચ હસ્તમાત્રાઃ સ્યુસ્ત્રિપર્વોચ્છ્રિતમેખલાઃ
યોની એક વિતastિ જેટલી, છ કે સાત આંગળ જેટલી પહોળી હોવી જોઈએ; ખાડા એક હાથ જેટલા અને ત્રણ પટ્ટા ઊંચા હોવા જોઈએ.
સર્વતસ્તુ સવર્ણાઃ સ્યુઃ પતાકાધ્વજસંયુતાઃ। અશ્વત્થોદુંબરપ્લક્ષવટશાખાકૃતાનિ તુ
બધું જ એક રંગનું, ધ્વજ અને પટાકાથી શોભિત, અને પિપળ, ઉદુંબર, પલાશ અને વટના ડાળથી બનાવેલું હોવું જોઈએ.
મંડપસ્ય પ્રતિદિશં દ્વારાણ્યેતાનિ કારયેત્। શુભાસ્તત્રાષ્ટહોતારો દ્વારપાલાસ્તથાષ્ટ વૈ
મંડપના દરેક બાજુએ પ્રવેશદ્વાર બનાવવા જોઈએ; ત્યાં આઠ શુભ યજ્ઞકર્મ કરનાર બ્રાહ્મણો અને આઠ દ્વારપાળો રાખવા.
અષ્ટૌ તુ જાપકાઃ કાર્યા બ્રાહ્મણા વેદપારગાઃ। સર્વલક્ષણસંપૂર્ણાન્મંત્રજ્ઞાન્વિજિતેંદ્રિયાન્
આઠ જાપક તરીકે એવા બ્રાહ્મણો રાખવા, જે વેદોમાં પારંગત, સર્વ ગુણોથી યુક્ત, મંત્રો જાણનારા અને ઇન્દ્રિયોને વિશ્રાંતિમાં રાખનારા હોય.
કુલશીલસમાયુક્તાન્સ્થાપયેદ્વૈ દ્વિજોત્તમાન્। પ્રતિગર્તેષુ કલશા યજ્ઞોપકરણાનિ ચ
ઉત્તમ કુળ અને સારા સ્વભાવ ધરાવતાં શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને નિયુક્ત કરવા; આસપાસની ખાડીઓમાં કળશ અને યજ્ઞના સાધનો મૂકવા.
વ્યજને ચાસનં શુભ્રં તામ્રપાત્રં સુવિસ્તરમ્। તતસ્ત્વનેકવર્ણાસ્યુર્બલયઃ પ્રતિદૈવતમ્
સ્વચ્છ આસન, પંખો અને વિશાળ તાંબાનું વાસણ ગોઠવવું; પછી દરેક દેવતા માટે વિવિધ પ્રકારની ભેટો અર્પણ કરવી.
આચાર્યઃ પ્રક્ષિપેદ્ભૂમાવનુમંત્ર્ય વિચક્ષણઃ। અરત્નિમાત્રો યૂપઃ સ્યાત્ક્ષીરવૃક્ષવિનિર્મિતઃ
વિદ્વાન આચાર્યે વિચારવિમર્શ કરીને, દૂધાળાં વૃક્ષથી બનેલો એક હાથ ઊંચો યજ્ઞસ્તંભ જમીન પર સ્થાપિત કરવો.
યજમાનપ્રમાણો વા સંસ્થાપ્યો ભૂતિમિચ્છતા। હેમાલંકારિણઃ કાર્યાઃ પંચવિંશતિ ઋત્વિજઃ
કેવા યજમાનના માપ પ્રમાણે પણ યજ્ઞસ્તંભ ગોઠવી શકાય; જે સુખ-સમૃદ્ધિ ઈચ્છે છે, તેને સોનાના આભૂષણોથી શોભતા પચ્ચીસ યજ્ઞકર્મ કરનાર રાખવા.
કુંડલાનિ ચ હૈમાનિ કેયૂરકટકાનિ ચ। તથાંગુલિપવિત્રાણિ વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ
સોનાની કાનની વાળી, કાંડા અને હાથના વળય, આંગળીના મુદ્રિકા અને વિવિધ પ્રકારના વસ્ત્રો આપવા.
દદ્યાત્સમાનિ સર્વેષામાચાર્યે દ્વિગુણં સ્મૃતમ્। દદ્યાચ્છય(પ)નસંયુક્તમાત્મનશ્ચાપિ યત્પ્રિયમ્
બધાને સમાન ભેટ આપવી, અને આચાર્યને બે ગણી આપવી કહેવાય છે; પથારી, છત્રી અને પોતાને જે પ્રિય હોય તે પણ આપવું.
સૌવર્ણૌ કૂર્મમકરૌ રાજતૌ મત્સ્યડુણ્ડુભૌ। તામ્રૌ કુંભીરમંડૂકા વાયસઃ શિંશુમારકઃ
સોનાનો કાચબો અને મગર, ચાંદીનો માછલી અને ઢોલ, તાંબાનું કુંભ, દેડકો, કાગડો અને શિશુમાર પણ આપવાના.
એવમાસાદ્ય તત્સર્વમાદાવેવ વિશાંપતે। શુક્લમાલ્યામ્બરધરઃ શુક્લંગંધાનુલેપનઃ
આ બધું શરૂઆતમાં જ મેળવી, યજમાને સફેદ ફૂલમાળા અને વસ્ત્ર પહેરી, સફેદ ચંદન લગાવી તૈયાર થવું.
સર્વૌષધ્યુદકૈઃ સર્વૈઃ સ્નાપિતો વેદપારગૈઃ। યજમાનઃ સપત્નીકઃ પુત્રપૌત્રસમન્વિતઃ
વેદપારંગત બ્રાહ્મણો દ્વારા સર્વ ઔષધિય જળોથી સ્નાન કરાવવું; યજમાન પત્ની, પુત્ર અને પૌત્રો સાથે હોવો.
પશ્ચિમદ્વારમાસાદ્ય પ્રવિશેદ્યાગમંડપમ્। તતો મંગલશબ્દેન ભેરીણાં નિઃસ્વનેન ચ
પશ્ચિમ દ્વારેથી યજ્ઞમંડપમાં પ્રવેશ કરવો; ત્યારબાદ મંગળધ્વનિ અને ઢોલના ગર્જન સાથે પ્રવેશ કરવો.
રજસા મંડલં કુર્યાત્પંચવર્ણેન તત્ત્વવિત્। ષોડશારં તતશ્ચક્રં પદ્મગર્ભં ચતુર્મુખમ્
જ્ઞાની પુરુષે પાંચ રંગની રંગોળીથી મંડળ બનાવવું; પછી સોળ આરેનું ચક્ર, કમળમધ્ય અને ચાર મુખવાળું ગોઠવવું.
ચતુરશ્રં તુ પરિતો વૃત્તં મધ્યે સુશોભનમ્। વેદ્યાશ્ચોપરિતઃ કૃત્વા ગ્રહાન્લોકપતીંસ્તતઃ
આસપાસ ચોરસ અને મધ્યમાં સુંદર વર્તુળ બનાવવું; વેદી ઉપર ગ્રહો અને લોકપાલો સ્થાપિત કરવા.
સંન્યસેન્મંત્રતઃ સર્વાન્પ્રતિદિક્ષુ વિચક્ષણઃ। કલશં સ્થાપયેન્મધ્યે વારુણં મંત્રમાશ્રિતમ્
વિદ્વાને સર્વ દિશામાં મંત્રોચ્ચારથી સ્થાપના કરવી; મધ્યમાં વારુણ મંત્રથી સંસ્કારિત કળશ મૂકવો.
બ્રહ્માણં ચ શિવં વિષ્ણું તત્રૈવ સ્થાપયેદ્બુધઃ। વિનાયકં ચ વિન્યસ્ય કમલામંબિકાં તથા
ત્યાં જ બુદ્ધિમાન પુરુષે બ્રહ્મા, શિવ, વિષ્ણુ, વિનાયક, કમલા અને અંબિકા સ્થાપિત કરવા.
શાંત્યર્થં સર્વલોકાનાં ભૂતગ્રામં ન્યસેત્તતઃ। પુષ્પભક્ષ્યફલૈર્યુક્તમેવં કૃત્વાધિવાસનમ્
સર્વ લોકની શાંતિ માટે પછી ભૂતગણો સ્થાપિત કરવા; ફૂલો, ભોજન અને ફળોથી યુક્ત કરીને અધિવાસ પૂર્ણ કરવું.
કુંભાંશ્ચ રત્નગર્ભાંસ્તાન્વાસોભિઃ પરિવેષ્ટયેત્। પુષ્પગંધૈરલંકૃત્ય દ્વારપાલાન્સમંતતઃ
રત્નોથી ભરેલા કળશોને વસ્ત્રોથી ઢાંકી દેવા; દ્વારપાળોને સર્વત્ર ફૂલો અને સુગંધથી શોભાવા.
યજદ્ધ્વમિતિ તાન્બ્રૂયાદાચાર્યમભિપૂજયેત્। બહ્વૃચૌ પૂર્વતઃ સ્થાપ્યૌ દક્ષિણેન યજુર્વિદૌ
પછી તે તેમને કહેવું જોઈએ કે, 'યજ્ઞ કરો,' અને ગુરુનું સન્માન કરવું જોઈએ. પૂર્વ દિશામાં ઋગ્વેદના પાઠકને અને દક્ષિણ તરફ યજુર્વેદના પાઠકને બેસાડવા જોઈએ.
સામગૌ પશ્ચિમે સ્થાપ્યાવુત્તરેણ અથર્વણૌ। ઉદઙ્મુખો દક્ષિણતો યજમાન ઉપાવિશેત્
પશ્ચિમ તરફ સામવેદના પાઠકને અને ઉત્તર તરફ અથર્વવેદના પાઠકને બેસાડવા જોઈએ. યજમાનને અગ્નિદેવના દક્ષિણ ભાગે, ઉત્તર દિશા તરફ મોઢું કરીને બેસવું જોઈએ.
યજધ્વમિતિ તાન્બ્રૂયાદ્યાજકાન્પુનરેવ તાન્। ઉત્કૃષ્ટમંત્રજાપ્યેન તિષ્ઠધ્વમિતિ જાપકાન્
પછી તે યજ્ઞકર્તાઓને ફરીથી કહેવું જોઈએ, 'યજ્ઞ કરો,' અને જાપકને શ્રેષ્ઠ મંત્રના જાપ સાથે કહેવું જોઈએ, 'તમે ઊભા રહો.'
એવમાદિશ્ય તાન્સર્વાન્સંધુક્ષ્યાગ્નિં સમંત્રવિત્। જુહુયાદાહુતીર્મંત્રૈરાજ્યં ચ સમિધસ્તથા
આ રીતે બધાને સૂચના આપ્યા પછી, મંત્રોમાં નિપુણ વ્યક્તિએ અગ્નિ પ્રગટાવવી જોઈએ. પછી તે મંત્રોચ્ચાર સાથે ઘી અને લાકડાની આહુતિ અર્પણ કરવી જોઈએ.
ઋત્વિગ્ભિશ્ચૈવ હોતવ્યં વારુણૈરેવ સર્વતઃ। ગ્રહેભ્યો વિધિવદ્ધુત્વા તથેંદ્રાયેશ્વરાય ચ
ઋત્વિજ અને વરુણના પૂજારી દરેક દિશામાં યોગ્ય રીતે આહુતિ આપે. પછી ગ્રહોને નિયમ પ્રમાણે, અને ત્યારબાદ ઇન્દ્ર અને ઈશ્વરને પણ આહુતિ અર્પણ કરે.
મરુદ્ભ્યો લોકપાલેભ્યો વિધિવદ્વિશ્વકર્મણે। શાન્તિસૂક્તં ચ રૌદ્રં ચ પાવમાનં ચ મંગલમ્
પછી નિયમ પ્રમાણે મરુદગણ, લોકપાલ અને વિશ્વકર્માને પણ આહુતિ આપે. શાંતિ સૂક્ત, રૌદ્ર સૂક્ત, પાવમાન સૂક્ત અને શુભ સૂક્તનું પાઠ પણ કરે.
જપેચ્ચ પૌરુષં સૂક્તં પૂર્વતો બહ્વૃચઃ પૃથક્। શાક્રં રૌદ્રં ચ સૌમ્યં ચ કૌશ્માંડં જાતવેદસમ્
પૂર્વ દિશામાં બેઠેલા ઋગ્વેદના પાઠક વ્યક્તિએ અલગથી પુરુષ સૂક્ત, શાક્ર, રૌદ્ર, સૌમ્ય, કૌસ્માંડ અને જાતવેદસ સૂક્તનો જાપ કરવો.
સૌરં સૂક્તં જપેયુસ્તે દક્ષિણેન યજુર્વિદઃ। વૈરાજં પૌરુષં સૂક્તં સૌપર્ણં રુદ્રસંહિતમ્
દક્ષિણ તરફ બેઠેલા યજુર્વેદના પાઠક સૌર સૂક્ત, વૈરાજ, પુરુષ સૂક્ત, સૌપર્ણ અને રુદ્ર સંહિતાનો જાપ કરે.
શૈશવં પંચનિધનં ગાયત્રં જ્યેષ્ઠસામ ચ। વામદેવ્યં બૃહત્સામ રૌરવં ચ રથંતરમ્
શૈશવ, પંચનિધન, ગાયત્ર, જ્યેષ્ઠ સામ, વામદેવ્ય, બૃહત્સામ, રૌરવ અને રથંતર સૂક્તોનું પણ પાઠ થાય.
ગવાં વ્રતં વિકીર્ણં ચ રક્ષોઘ્નં ચ યમં તથા। ગાયેયુઃ સામગા રાજન્પશ્ચિમદ્વારમાશ્રિતાઃ
ગાય, વિકર્ણ, રક્ષોઘ્ન અને યમ સૂક્તોનું પણ સામવેદના પાઠકોએ, રાજન, પશ્ચિમ દ્વાર પાસે ગાવું જોઈએ.