એવમાચરિત ભ્રષ્ટં ત્વં શિક્ષયિતુમર્હસિ । નોચેદ્રોષેણેંદ્ર ઇવ પતિષ્યતિ રણે હતઃ
આ રીતે તું ખોટું વર્તન કર્યું છે, તને શીખવાડવું જરૂરી છે; નહીં તો, ગુસ્સામાં, તું યુદ્ધમાં ઇન્દ્રની જેમ મારાઈને પડી જશે.
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય નંદી વિજ્ઞાપ્ય ચેશ્વરમ્ । ભ્રૂસંજ્ઞયૈવ સ તદા મતમાજ્ઞાય શૂલિનઃ
આ શબ્દો સાંભળી, નંદીએ ભગવાનને જાણ કરી; અને માત્ર ભમ્મરાવટથી જ, તે શૂલીધારીની ઈચ્છા સમજાઈ ગઈ.
સંપૂજ્ય પ્રેષયામાસ રાહું નંદી ગણાગ્રણીઃ । અથ જાલંધરં ગત્વા કથયામાસ વિસ્તરાત્ । સ્વર્ભાનુસ્તસ્ય વૃત્તાંતં ગૌરીરૂપં મનોહરમ્
વિનમ્રતા દર્શાવી, ગણા વડા નંદીએ રાહુને મોકલ્યો; પછી જાલંધર પાસે જઈ, સ્વર્ભાનુ અને ગૌરીના મનમોહક રૂપ વિશે બધું વિગતે કહ્યું.
નારદઉવાચ- નારાયણસ્તદા દેવો જટાવલ્કલધાર્યથ । દ્વિતીયોઽનુચરસ્તસ્ય હ્યાયયૌ ફલહસ્તવાન્
નારદે કહ્યું: ત્યારે નારાયણ ભગવાન જટાવલ્કલ પહેરીને હતા; તેમનો બીજો અનુચર ફળ હાથમાં લઈને આવ્યો.
તૌ દૃષ્ટ્વા સ્મરદૂતી સા વિલલાપ મૃગેક્ષણા । તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્યાઃ પ્રોચતુસ્તાં ચ તાવુભૌ
એ બંનેને જોઈ, કામદૂત, જેનું દૃષ્ટિ મૃગની જેમ હતું, દુ:ખી થઈ; તેના શબ્દો સાંભળી, એ બંનેએ એને કહ્યું.
ભયં મા ગચ્છ કલ્યાણિ ત્વામાવાં ત્રાતુમાગતૌ । વને ઘોરે પ્રવિષ્ટાસિ કથં દુષ્ટનિષેવિતે
કાંઈ ડર ન કર, શુભે; અમે તને બચાવવા આવ્યા છીએ. તું કેવી રીતે આ ભયાનક, દુષ્ટોથી ભરેલા વનમાં આવી?
એવમાશ્વાસ્ય તાં તન્વીં રાક્ષસં પ્રાહ માધવઃ । મુંચેમામધમાચાર મૃદ્વંગીં ચારુહાસિનીમ્
આ રીતે એ પાતળી સ્ત્રીને આશ્વાસન આપીને, માધવે રાક્ષસને કહ્યું: 'આ નમ્ર અંગવાળી, સુંદર હાસ્યવાળી સ્ત્રીને તારા ખરાબ વર્તનમાંથી મુક્ત કર.'
રેરે મૂર્ખ દુરાચાર કિં કર્તું ત્વં વ્યવસ્થિતઃ । સર્વસ્વં લોકનેત્રાણામાહારં કર્તુમુદ્યતઃ
રે મૂર્ખ, દુર્વૃત્ત, તું શું કરવા ઈચ્છે છે? શું તું દુનિયાના બધા આંખોને તારા ખોરાક બનાવવાનો ઈરાદો રાખે છે?
ભવ પુણ્યપ્રભાવેયં હંસ્યેતાં મંડનં ભુવઃ । અદ્યલોકં નિરાલોકં કંદર્પં દર્પવર્જિતમ્
પુણ્યના પ્રભાવથી, આ ધરતીનો શણગાર દૂર થવો જોઈએ; આજે વિશ્વ પ્રકાશ વિના રહે, અને કામનો અહંકાર તૂટે.
કરિષ્યસ્યધુના ત્વં ચ હત્વા વૃંદારિકાં વને । તસ્માદિમાં વિમુંચાશુ સુખપ્રાસાદદેવતામ્
હવે તું વનમાં વૃંદાને મારીને કામ કરશે; એટલે, આ સુખના મહેલની દેવીને તરત મુક્ત કર.
ઇતિ શ્રુત્વા હરેર્વાક્યં રાક્ષસઃ કુપિતોઽબ્રવીત્ । સમર્થસ્ત્વં યદિ તદા મોચયાદ્યૈવ મત્કરાત્
હરિના શબ્દો સાંભળી, રાક્ષસ ગુસ્સામાં બોલ્યો: 'જો તું સક્ષમ છે, તો આજે જ એને મારા હાથમાંથી મુક્ત કર.'
ઇત્યુક્તમાત્રે વચને માધવેન ક્રુધેક્ષિતઃ । પપાત ભસ્મસાદ્ભૂતસ્ત્યક્ત્વા વૃંદાં સુદૂરતઃ
માધવે એ શબ્દો બોલતાં જ, રાક્ષસના ક્રોધભર્યા દૃષ્ટિથી, એ બળીને રાખ થઈ ગયો અને વૃંદાને દૂર છોડી.
અથોવાચ પ્રમુગ્ધા સા માયયા જગદીશિતુઃ । કસ્ત્વં કારુણ્યજલધિર્યેનાહમિહ રક્ષિતા
પછી, જગતના સ્વામીની માયાથી અચંબિત થઈ, એ સ્ત્રીએ કહ્યું: 'તમે કોણ છો, દયાનો સાગર, જેણે મને અહીં રક્ષી?'
શારીરં માનસં દુઃખં સતાપં તપસાં નિધે । ત્વયા મધુરયા વાચા હૃતં રાક્ષસનાશનાત્
મારા શરીર અને મનના દુ:ખ, તપસ્વીઓના બળતરા, તારી મધુર વાણી અને રાક્ષસના નાશથી દૂર થઈ ગયા છે.
તવાશ્રમે તપઃ સૌમ્ય કરિષ્યામિ તપોધન
તારા આશ્રમમાં, સૌમ્ય, હું તપ કરીશ, તપનો ખજાનો.
તાપસ ઉવાચ- ભરદ્વાજાત્મજશ્ચાહં દેવશર્મેતિ વિશ્રુતઃ । વિહાય ભોગાનખિલાન્વનં ઘોરમુપાગતઃ
તપસ્વીએ કહ્યું: 'હું ભરદ્વાજનો પુત્ર, દેવશર્મન તરીકે પ્રસિદ્ધ છું; બધા ભોગો છોડીને આ ભયાનક વનમાં આવ્યો છું.'
અનેન બટુનાસાર્ધં મમ શિષ્યેણ કામગાઃ । બહુશઃ સંતિ ચાન્યેઽપિ મચ્છિષ્યાઃ કામરૂપિણઃ
'આ બટુનાસ સાથે, મારા શિષ્ય, પ્રેમીઓ અહીં છે; અને ઘણા બીજા પણ છે, મારા શિષ્યો, જે ઇચ્છા મુજબ રૂપ બદલી શકે છે.'
ત્વં ચેન્મમાશ્રમે સ્થિત્વા ચિકીર્ષસિ તપઃ શુભે । એહિ રાજ્ઞ્યપરં યામો વનં દૂરસ્થિતં યતઃ
'જો તું મારા આશ્રમમાં રહીને તપ કરવું ઈચ્છે છે, શુભે, તો આવ, આપણે બીજા વનમાં જઈએ, કારણ કે આ સ્થળ રાજાથી દૂર છે.'
ઇત્યુક્ત્વા રાજપત્નીં તાં યયૌ પ્રાચીં દિશં હરિઃ । વનં પ્રેતપિશાચાઢ્યં મંદગત્યા નરાધિપ
આ રીતે રાજપત્નીને કહીને હરિ પૂર્વ દિશામાં ચાલ્યા ગયા; રાજા ધીમે પગલે ભૂતો અને પ્રેતોથી ભરેલા જંગલમાં પ્રવેશ્યા.
વૃંદારિકાશ્રુપૂર્ણાક્ષી તસ્ય પૃષ્ઠાનુગા યયૌ । સ્મરદૂતી ચ તત્પૃષ્ઠે માં પ્રતીક્ષેતિ વાદિની
વૃંદાના આંખોમાંથી અશ્રુઓ વહેતા હતા, તે રાજાને પાછળથી અનુસરી રહી હતી; અને પ્રેમદૂત પણ પાછળથી ચાલતી હતી, કહેતી હતી: 'મારી રાહ જો.'
અત્રાંતરે દુરાચારઃ કોપિ પાપાકૃતિર્વને । જાલં પ્રસારયામાસ તદ્યદા જીવપૂરિતમ્
એ વચ્ચે જંગલમાં એક દુષ્ટ અને પાપી માણસે જાળ પાથર્યું, જે થોડા સમયમાં જીવોથી ભરાઈ ગયું.
તતઃ સંકોચયામાસ તજ્જાલં પાપનાયકઃ । જાલસ્થાંસ્તુ તદા જીવાનુપાહૃત્ય મુમોચ હ
પછી એ પાપી નેતા એ જાળ ખેંચી લાવ્યો અને તેમાં ફસાયેલા જીવોને બહાર કાઢીને મુક્ત કરી દીધા.
સ ચ વ્યાધઃ સ્ત્રિયૌ દૃષ્ટ્વા સ્મરદૂતી જગાદ તામ્ । દેવિ મામત્તુમાયાતિ કરે ગૃહ્ણાતુ માં સખી
એ શિકારી એ બે સ્ત્રીઓને જોઈને પ્રેમદૂતને કહ્યું: 'દેવી, તમારી સાથીને મારી પાસે મોકલો, મને હાથ પકડી લે.'
વૃંદા તયોક્તં શ્રુત્વૈનં વિકૃતાસ્યં વ્યલોકયત્ । વીક્ષ્યતં ભયવાતેન નિર્ધૂતા સિંધુજપ્રિયા
વૃંદાએ આ સાંભળીને એના વિકૃત ચહેરાવાળા માણસ તરફ જોયું; ભયના ઝોકથી સિંધુપ્રિય પણ તેને નિહાળી રહી હતી.
દુદ્રાવ વિકલં શુભ્રં સ્મરદૂત્યા સમં વને । વિદ્રવંતી સમં સખ્યા તાપસાશ્રમમાગતા
વૃંદા ગભરાઈને, તેજસ્વી બની, પ્રેમદૂત સાથે જંગલમાં ભાગી ગઈ; બંને સખીઓ સાથે દોડતી દોડતી તપસ્વીઓના આશ્રમમાં પહોંચી.
સા તાપસવને તસ્મિન્દદર્શાત્યંતમદ્ભુતમ્ । પક્ષિણઃ કાંચનીયાંગાન્નાનાશબ્દસમાકુલાન્
એ તપોવનમાં તેણે એક અતિ અદ્ભુત દૃશ્ય જોયું: સુવર્ણ શરીરવાળા પક્ષીઓ વિવિધ અવાજો સાથે ગુંજતા હતા.
સાપશ્યદ્ધેમપદ્માઢ્યાં વાપીં તુ સ્વર્ણભૂમિકામ્ । ક્ષીરં વહંતિ સરિતઃ સ્રવંતિ મધુ ભૂરુહઃ
તેણે ત્યાં સુવર્ણ કમળોથી ભરેલી, સુવર્ણ જમીનવાળી વાપી જોઈ; નદીઓમાંથી દૂધ વહેતું હતું અને વૃક્ષોમાંથી મધ ટપકતું હતું.
શર્કરારાશયસ્તત્ર મોદકાનાં ચ સંચયાઃ । ભક્ષ્યાણિ સ્વાદુસર્વાણિ બહૂન્યાભરણાનિ ચ
ત્યાં ખાંડના ઢગલા અને મીઠાઈઓના ઢેર હતા; દરેક પ્રકારના સ્વાદિષ્ટ ભોજન અને અનેક આભૂષણો હતા.
બહુશસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ નભસઃ સંપતંતિ ચ । ક્રીડંતિ હરયસ્તૃપ્તા ઉત્પતંતિ પતંતિ ચ
ઘણા દિવ્ય શસ્ત્રો આકાશમાં ઉડી રહ્યા હતા; સંતોષી વાનરો રમતા, ઉછળી ઉછળીને મસ્તી કરતા હતા.
મઠેતિ સુંદરં વૃંદા તં દદર્શ તપસ્વિનમ્ । વ્યાઘ્રચર્માસનગતં ભાસયંતં જગત્ત્રયમ્
વૃંદાએ સુંદર મઠમાં એક તપસ્વીને જોયા, જે વ્યાઘ્રચર્મ પર બેઠા હતા અને ત્રણેય લોકને પ્રકાશિત કરતા હતા.