સર્વદુષ્ટોપશમની સદા કલ્યાણસપ્તમી।। ઇમામનંતફલદાં યસ્તુ કલ્યાણસપ્તમીં
કલ્યાણ સપ્તમી હંમેશા બધા દુષ્ટોનું શમન કરે છે; જે આ અનંત ફળ આપતી સપ્તમીનું પાલન કરે,
શૃણોતિ યઃ પઠેદ્વાપિ સ ચ પાપૈઃ પ્રમુચ્યતે।। વિશોકસપ્તમીં તદ્વદ્વક્ષ્યામિ નૃપસત્તમ
જે સાંભળે કે વાંચે, તે પાપોથી મુક્ત થાય; એ જ રીતે, રાજા, હું વિશોક સપ્તમીનું વર્ણન કરું છું.
યામુપોષ્ય નરઃ શોકં ન કદાચિદિહાશ્નુતે।। માઘે કૃષ્ણતિલૈ સ્નાતઃ પંચમ્યાં શુક્લપક્ષતઃ
જેનું પાલન કરીને, મનુષ્ય અહીં ક્યારેય શોક અનુભવતો નથી; માઘ માસમાં, શુક્લ પક્ષની પાંચમી તિથિએ કાળા તિલથી સ્નાન કરે.
કૃતાહારઃ કૃસરયા દંતધાવનપૂર્વકમ્।। ઉપવાસવ્રતં કૃત્વા બ્રહ્મચારી નિશિ સ્વપેત્
ભોજન કરીને, ખીચડી અને દાંત સાફ કર્યા પછી, ઉપવાસ વ્રત રાખી, બ્રહ્મચારી રાત્રે ઊંઘે.
તતઃ પ્રભાત ઉત્થાય કૃતસ્નાનજપઃ શુચિઃ।। કૃત્વા તુ કાંચનં પદ્મમર્કાયેતિ પ્રપૂજયેત્
પછી, પ્રભાતે ઉઠી, સ્નાન અને જપ કર્યા પછી, શુદ્ધ થઈ, સોનાનું કમળ બનાવી, સૂર્યનું પૂજન કરે.
કરવીરેણ રક્તેન રક્તવસ્ત્રયુગેન ચ।। યથા વિશોકં ભુવનં ત્વયૈવાદિત્ય સર્વદા
લાલ કરવીર અને લાલ વસ્ત્રોની જોડીથી; જેમ તમે, હે આદિત્ય, હંમેશા જગતને શોકમુક્ત કરો.
તથા વિશોકતા મે સ્યાત્ત્વદ્ભક્તિઃ પ્રતિજન્મ ચ।। એવં સપૂજ્ય ષષ્ઠ્યાં તુ ભક્ત્યા સંપૂજયેદ્દ્વિજાન્
આ રીતે, મારા દરેક જન્મમાં તવ ભક્તિ રહે અને હું દુઃખથી મુક્ત રહું. છઠ્ઠા દિવસે ભક્તિપૂર્વક બ્રાહ્મણોનું પૂજન કરવું.
સ્વયં સંપ્રાશ્ય ગોમૂત્રમુત્થાય કૃતનૈત્યકઃ।। સંપૂજ્ય વિપ્રાન્યત્નેન ગુડપાત્રસમન્વિતમ્
પોતે ગાયનું મૂત્ર પીધા પછી, ઉઠી ને રોજના કર્મો કર્યા પછી, બ્રાહ્મણોને ગુડથી ભરેલી પાત્ર આપીને કાળજીપૂર્વક પૂજન કરવું.
સદ્વસ્ત્રયુગ્મં પદ્મં ચ બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્।। અતૈલલવણં ભુક્ત્વા સપ્તમ્યાં મૌનસંયુતઃ
સારા કપડાંની જોડી અને કમળ બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવી; સાતમીએ તેલ અને મીઠા વગરનું ખોરાક ખાઈ, મૌન રાખવું.
તતઃ પુરાણશ્રવણં કર્ત્તવ્યં ભૂતિમિચ્છતા।। અનેન વિધિના સર્વમુભયોરપિ પક્ષયોઃ
પછી, જે સુખ ઈચ્છે તે પુરાણોનું શ્રવણ કરવું; આ રીત બંને પક્ષમાં અનુસરી શકાય.
કુર્યાદ્યાવત્પુનર્માઘશુક્લપક્ષસ્ય સપ્તમી।। વ્રતાંતે કલશં દદ્યાત્સુવર્ણકમલાન્વિતમ્
માઘના શુક્લપક્ષની સાતમી સુધી આ વ્રત ચાલુ રાખવું; વ્રત પૂર્ણ થાય ત્યારે સુવર્ણ કમળથી સજેલું કળશ દાન કરવું.
શય્યાં સોપસ્કરાં દદ્યાત્કપિલાં ચ પયસ્વિનીં।। અનેન વિધિના યસ્તુ વિત્તશાઠ્યેન વર્જિતઃ
સજાવટવાળી શય્યા અને દૂધ આપતી કાપીલા ગાય પણ દાન કરવી; જે આ વિધિ સંપત્તિમાં કંજૂસી વગર કરે,
વિશોકસપ્તમીં કુર્યાત્સ યાતિ પરમાં ગતિમ્।। યાવજ્જન્મસહસ્રાણાં સાગ્રં કોટિશતં ભવેત્
વિશોક સાતમીનું વ્રત કરે, તે સર્વોચ્ચ સ્થિતિને પામે છે; લાખો જન્મ સુધી,
તાવન્ન શોકમાપ્નોતિ રોગદૌર્ગત્યવર્જિતઃ।। યં યં કામયતે કામં તં તં પ્રાપ્નોતિ પુષ્કલમ્
તે દુઃખ, રોગ અને ગરીબીથી મુક્ત રહે છે; જે ઈચ્છા કરે, તે પુષ્કળ મળે છે.
નિષ્કામં કુરુતે યસ્તુ સ પરં બ્રહ્મ ગચ્છતિ।। યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ વિશોકાખ્યાં તુ સપ્તમીમ્
જે નિષ્કામ વ્રત કરે, તે પરમ બ્રહ્મને પામે છે; અને જે વિશોકા સાતમીનું પઠન કે શ્રવણ કરે,
સોપીંદ્રલોકમાસાદ્ય ન દુઃખી જાયતે ક્વચિત્।। અન્યામપિ પ્રવક્ષ્યામિ નામ્ના તુ ફલસપ્તમીમ્
તે પણ ઈન્દ્રલોકમાં પહોંચે છે અને કદી દુઃખમાં જન્મે નહીં; હવે હું ફળ સાતમી નામનું બીજું વ્રત કહું છું.
યામુપોષ્ય નરઃ પાપૈર્વિમુક્તઃ સ્વર્ગભાગ્ભવેત્।। માર્ગશીર્ષે શુભે માસિ પંચમ્યાં નિયતવ્રતઃ
જે વ્રત પાળે, તે પાપોથી મુક્ત થઈ સ્વર્ગમાં જાય છે; શુભ માર્ગશીર્ષ મહિનાની પાંચમી તિથિએ, નિશ્ચયપૂર્વક વ્રત રાખવું.
ષષ્ઠીમુપોષ્ય કમલં કારયિત્વા તુ કાંચનમ્।। શર્કરાસંયુતં દદ્યાદ્બ્રાહ્મણાય કુટુંબિને
છઠ્ઠા દિવસે ઉપવાસ કરીને, સોનાનું કમળ બનાવડાવવું; અને તેને શક્કર સાથે કુટુંબવાળા બ્રાહ્મણને આપવું.
રૂપં ચ કાંચનં કૃત્વા ફલસ્યૈકસ્ય ધર્મવિત્।। દદ્યાદ્દ્વિકાલવેલાયાં ભાનુર્મે પ્રીયતામિતિ
ધર્મ જાણનાર વ્યક્તિ એક ફળનું સોનાનું રૂપ બનાવી, બંને સમયે દાન આપે અને કહે, 'સૂર્યદેવ મને પ્રસન્ન થાય.'
શક્ત્યા તુ વિપ્રાન્સંપૂજ્ય સપ્તમ્યાં ક્ષીરભોજનમ્।। કૃત્વા કુર્યાત્ફલત્યાગં યાવત્સ્યાત્કૃષ્ણસપ્તમી૨૫૦ 1.21.
શક્તિ પ્રમાણે બ્રાહ્મણોનું પૂજન કરીને, સાતમીના દિવસે દૂધનું ભોજન કરવું; પછી ફળનું દાન કરવું, જ્યાં સુધી કૃષ્ણ સાતમી આવે.
તામુપોષ્યાથ વિધિવદનેનૈવ ક્રમેણ તુ।। તદ્વદ્ધેમફલં દત્વા સુવર્ણકમલાન્વિતમ્
તે દિવસે વિધિ પ્રમાણે ઉપવાસ કરીને, એ જ ક્રમમાં, સુવર્ણ કમળથી સજેલું સોનાનું ફળ દાન કરવું.
શર્કરાપાત્રસંયુક્તં વસ્ત્રમાલાસમન્વિતમ્।। સંવત્સરમનેનૈવ વિધિનોભયસપ્તમીમ્
શક્કરથી ભરેલી પાત્ર અને માળાવાળું વસ્ત્ર સાથે; એક વર્ષ સુધી આ રીતે બંને સાતમીનું વ્રત કરવું.
ઉપોષ્ય દદ્યાત્ક્રમશઃ સૂર્યમંત્રમુદીરયેત્।। ભાનુરર્કો રવિર્બ્રહ્મા સૂર્યઃ શુક્રો હરિઃ શિવઃ
ઉપવાસ કર્યા પછી, ક્રમશઃ દાન આપવું અને સૂર્યમંત્ર બોલવું: 'ભાનુ, અર્ક, રવિ, બ્રહ્મા, સૂર્ય, શુક્ર, હરિ, શિવ,'
શ્રીમાન્વિભાવસુસ્ત્વષ્ટા વરુણઃ પ્રીયતામિતિ।। પ્રતિમાસં ચ સપ્તમ્યામેકૈકં નામ કીર્ત્તયેત્
'શ્રીમાન, વિભાવસુ, ત્વષ્ટા, વરુણ—મને પ્રસન્ન થાય.' દરેક મહિનાની સાતમીના દિવસે, દરેક નામને ક્રમથી બોલવું.
પ્રતિપક્ષં ફલત્યાગમેતત્કુર્વન્સમાચરેત્।। વ્રતાંતે વિપ્રમિથુનં પૂજયેદ્વસ્ત્રભૂષણૈઃ
વ્રત પૂર્ણ થયા પછી, વિરોધી પક્ષને આ દાન આપવું જોઈએ; વ્રતના અંતે, બે બ્રાહ્મણ દંપતીને વસ્ત્ર અને આભૂષણથી સન્માન કરવું જોઈએ.
શર્કરાકલશં દદ્યાદ્ધેમપદ્મફલાન્વિતમ્।। યથા ન વિફલઃ કામસ્ત્વદ્ભક્તાનાં સદા ભવેત્
કોઈએ ખાંડથી ભરેલો કળશ અને સોનાના કમળ ફળરૂપે આપવું જોઈએ, જેથી તમારા ભક્તોની ઇચ્છા કદી નિષ્ફળ ન થાય.
તથાનંતફલાવાપ્તિરસ્તુ મે જન્મજન્મનિ।। ઇમામનંતફલદાં યઃ કુર્યાત્ફલસપ્તમીમ્
મારે જન્મ પછી જન્મે અનંત ફળ મળે; જે કોઈ આ સાતમું ફળદાન કરે છે, જે અનંત ફળ આપે છે—
ભૂતભવ્યાંશ્ચ પુરુષાંસ્તારયેદેકવિંશતિમ્।। યઃ શૃણોતિ પઠેદ્વાપિ સોપિ કલ્યાણભાગ્ભવેત્
—તે ભૂત અને ભવિષ્યના એકવીસ વ્યક્તિઓને તારી શકે છે; જે આ સાંભળે કે પઠે, તે પણ શુભ ફળ પામે છે.
સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા સૂર્યલોકે મહીયતે।। સુરાપાનાદિકં કિંઞ્ચિદત્રામુત્ર ચ વા કૃતમ્
બધા પાપોથી શુદ્ધ થઈ, તે સૂર્યલોકમાં સન્માન પામે છે; દારૂ પીવું જેવા જે પણ પાપ અહીં કે અન્યત્ર કરેલા હોય—
તત્સર્વં નાશમાયાતિ યઃ કુર્યાત્ફલસપ્તમીમ્।। શર્કરાસપ્તમીં વક્ષ્યે તદ્વત્કલ્મષનાશિનીમ્
—આ સાતમું ફળદાન કરનાર માટે તે બધું નાશ પામે છે; હવે હું ખાંડ સાતમી સમજાવું છું, જે પણ પાપ નાશ કરે છે.