તદાત્મકત્વેન ચ માં પાહ્યાપન્નં નગોત્તમ।। યસ્માદન્યે રસાઃ સર્વે નોત્કટા લવણં વિના
'તેમ, તું તારી જાતે જ, મને દુ:ખી વ્યક્તિને રક્ષે, હે શ્રેષ્ઠ પર્વત; કેમ કે મીઠા વિના અન્ય બધા સ્વાદ ઉત્તમ નથી.'
પ્રિયશ્ચ શિવયોર્નિત્યં તસ્માચ્છાંતિપ્રદો ભવ।। વિષ્ણુદેહસમુદ્ભૂતો યસ્માદારોગ્યવર્ધનઃ
'અને તું શિવ અને પાર્વતીને હંમેશા પ્રિય છે, તેથી શાંતિ આપનાર બની; કેમ કે તું વિષ્ણુના શરીરથી ઉત્પન્ન થયો છે, આરોગ્ય વધારતો છે.'
તસ્માત્પર્વતરૂપેણ પાહિ સંસારસાગરાત્।। અનેન વિધિના યસ્તુ દદ્યાલ્લવણપર્વતમ્
'તેથી, પર્વતરૂપે, મને સંસારના સાગરથી બચાવ; જે કોઈ આ રીતથી મીઠાનો પર્વત આપે,'
ઉમાલોકે વસેત્કલ્પં તતો યાતિ પરાં ગતિમ્।। અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ ગુડપર્વતમુત્તમમ્
'તે ઉમા લોકમાં એક કલ્પ સુધી રહે છે, અને પછી સર્વોચ્ચ સ્થિતિ પામે છે. હવે હું શ્રેષ્ઠ ગુડના પર્વત વિશે કહું છું.'
યત્પ્રદાનાન્નરઃ સ્વર્ગં પ્રાપ્નોતિ સુરપૂજિતઃ।। ઉત્તમો દશભિર્ભારૈર્મધ્યમઃ પંચભિર્મતઃ
'જેનું દાન આપવાથી મનુષ્ય સ્વર્ગ પામે છે, દેવો દ્વારા સન્માનિત થાય છે; શ્રેષ્ઠ દસ ભારથી, મધ્યમ પાંચ ભારથી કહેવાય છે.'
ત્રિભિર્ભારૈઃ કનિષ્ઠઃ સ્યાત્તદર્ધેનાલ્પવિત્તવાન્।। તદ્વદામંત્રણં પૂજાં હૈમવૃક્ષાન્સુરાર્ચનં
'ત્રણ ભારથી સૌથી ઓછો કહેવાય, અને તેના અડધાથી ઓછા ધનવાળાને; એ જ રીતે, મંત્રોચ્ચાર, પૂજા, સોનાના વૃક્ષો અને દેવોની આરાધના.'
વિષ્કંભપર્વતાંસ્તદ્વત્સરાંસિ વનદેવતાઃ।। હોમં જાગરણં તદ્વલ્લોકપાલાધિવાસનમ્
'અને એ જ રીતે આધાર પર્વતો, તળાવો, જંગલ દેવતાઓ; હવન, જાગરણ અને લોકપાલોની સ્થાપના.'
ધાન્યપર્વતવત્કુર્યાદિમં મંત્રમુદીરયેત્।। યથા દેવેષુ વિશ્વાત્મા પ્રવરોયં જનાર્દનઃ
'ધાન્યના પર્વતની જેમ બધું કરવું, અને આ મંત્ર બોલવો: જેમ દેવોમાં જનાર્દન સર્વોત્તમ આત્મા છે,'
સામવેદસ્તુ વેદાનાં મહાદેવસ્તુ યોગિનાં।। પ્રણવઃ સર્વમંત્રાણાં નારીણાં પાર્વતી યથા
'જેમ વેદોમાં સામવેદ શ્રેષ્ઠ છે, યોગીઓમાં મહાદેવ, બધા મંત્રોમાં ઓમ, અને સ્ત્રીઓમાં પાર્વતી,'
તથા રસાનાં પ્રવરઃ સદૈવેક્ષુરસો મતઃ।। મમ તસ્માત્પરાં લક્ષ્મીં દદાતુ ગુડપર્વતઃ
'તેમ, બધા સ્વાદોમાં ઈક્ષુરસ હંમેશા શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે; તેથી ગુડના પર્વત મને સર્વોચ્ચ લક્ષ્મી આપે.'
યસ્માત્સૌભાગ્યદાયિન્યા ધામ ત્વં ગુડપર્વત।। નિર્મિતશ્ચાસિ પાર્વત્યા તસ્માન્માં પાહિ સર્વદા
'કેમ કે તું સૌભાગ્ય આપનારનું ધામ છે, હે ગુડના પર્વત, અને તું પાર્વતી દ્વારા બનાવાયો છે, તેથી હંમેશા મને રક્ષે.'
અનેન વિધિના યસ્તુ દદ્યાદ્ગુડમયં ગિરિમ્।। સંપૂજ્યમાનો ગંધર્વૈર્ગૌરીલોકે મહીયતે
'જે કોઈ આ રીતથી ગુડથી બનાવેલો પર્વત આપે, તેને ગંધર્વો દ્વારા સન્માન મળે છે અને ગૌરીના લોકમાં મહાન બને છે.'
પુનઃ કલ્પશતાંતે ચ સપ્તદ્વીપાધિપો ભવેત્।। આયુરારોગ્યસંપન્નઃ શત્રુભિશ્ચાપરાજિતઃ
'પછી, એક સદીના અંતે, તે સાત દ્વીપોના અધિપતિ બને છે, લાંબુ આયુષ્ય, આરોગ્ય અને દુશ્મનો દ્વારા અપરાજિત રહે છે.'
અથ પાપહરં વક્ષ્યે સુવર્ણાચલમુત્તમમ્।। યસ્ય પ્રદાનાદ્ભવનં વૈરિંચં યાંતિ માનવાઃ
'હવે હું પાપ નાશક શ્રેષ્ઠ સોનાનો પર્વત કહું છું, જેના દાનથી મનુષ્યો બ્રહ્માના લોકમાં પહોંચે છે.'
ઉત્તમઃ પલસાહસ્રો મધ્યમઃ પંચભિઃ શતૈઃ।। તદર્ધેનાધમસ્તદ્વદલ્પવિત્તોપિ માનવઃ
'શ્રેષ્ઠ હજાર પલાથી, મધ્યમ પાંચસો પલાથી, અને તેના અડધાથી સૌથી નીચો; એ જ રીતે, ઓછા ધનવાળો પણ પોતાની ક્ષમતા મુજબ, ઈર્ષ્યા વિના દાન આપે.'
દદ્યાદેકપલાદૂર્દ્ધ્વં યથાશક્તિ વિમત્સરઃ।। ધાન્યપર્વતવત્સર્વં વિદધ્યાદ્રાજસત્તમ
'એને ઓછામાં ઓછું એક પલા અથવા વધુ, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે અને ઈર્ષ્યા વિના દાન કરવું; અને, હે શ્રેષ્ઠ રાજા, ધાન્યના પર્વતની જેમ બધું ગોઠવવું.'
વિષ્કંભશૈલાંસ્તદ્વચ્ચ ઋત્વિગ્ભ્યઃ પ્રતિપાદયેત્।। નમસ્તે સર્વબીજાય બ્રહ્મગર્ભાય વૈ નમઃ
એ જ રીતે, વિષકંભ પર્વતો પણ ઋત્વિજોને આપવો જોઈએ. સર્વ બીજના સ્વરૂપ, બ્રહ્માના ગર્ભધારી, તમને વંદન છે; ખરેખર, તમને નમન છે.
યસ્માદનંતફલદસ્તસ્માત્પાહિ શિલોચ્ચય।। યસ્માદગ્નેરપત્યં ત્વં યસ્માત્પુત્રો જગત્પતેઃ
તમે અનંત ફળો આપો છો, તેથી આ પર્વત શિખરને રક્ષા કરો. તમે અગ્નિના સંતાન છો, અને જગતના સ્વામીના પુત્ર છો.
હેમપર્વતરૂપેણ તસ્માત્પાહિ નગોત્તમ।। અનેન વિધિના યસ્તુ દદ્યાત્કનકપર્વતમ્
તમે સોનાના પર્વતના સ્વરૂપમાં છો, તેથી, પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ, રક્ષા કરો. જે આ રીત પ્રમાણે સોનાનો પર્વત આપે—
સ યાતિ પરમં બ્રહ્મ લોકમાનંદકારકમ્।। તત્ર કલ્પશતં તિષ્ઠેત્તતો યાતિ પરાં ગતિમ્૧૫૦ 1.21.
એ પરમ બ્રહ્મલોકને પામે છે, જે આનંદ આપે છે. ત્યાં તે શત કલ્પ સુધી રહે છે, પછી તે પરમ સ્થિતિને પામે છે.
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ તિલશૈલં વિધાનતઃ।। યત્પ્રદાનાન્નરો યાતિ વિષ્ણુલોકમનુત્તમમ્
હવે હું તિલ પર્વતની રીત સમજાવું છું. જે તેને આપે છે, તે વિષ્ણુના શ્રેષ્ઠ લોકને પામે છે.
ઉત્તમો દશભિર્દ્રોણૈર્મધ્યમઃ પંચભિઃ સ્મૃતઃ।। ત્રિભિઃ કનિષ્ઠો રાજેંદ્ર તિલશૈલઃ પ્રકીર્તિતઃ
શ્રેષ્ઠ તિલ પર્વત દસ દ્રોણથી ગણાય છે, મધ્યમ પાંચથી, અને સૌથી નાનો ત્રણથી, રાજા; આમ તિલ પર્વતનું વર્ણન છે.
પૂર્વવચ્ચાપરં સર્વં વિષ્કંભપર્વતાદિકમ્।। દાનમંત્રં પ્રવક્ષ્યામિ યથા ચ નૃપપુંગવ
પહેલાં જે રીતે બધું, એ જ રીતે વિષકંભ પર્વત અને બીજા માટે પણ લાગુ પડે છે. હું દાન મંત્ર અને રીત કહું છું, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
યસ્માન્મધુવધે વિષ્ણોર્દેહસ્વેદસમુદ્ભવાઃ।। તિલાઃ કુશાશ્ચ માષાશ્ચ તસ્માચ્છાંતિપ્રદો ભવ
મધુના સંહાર સમયે વિષ્ણુના શરીરનાં પસીનામાંથી તિલ, કુશ અને માસ ઉત્પન્ન થયા છે, તેથી શાંતિ આપનાર બની જાવ.
હવ્યકવ્યેષુ યસ્માચ્ચ તિલા એવ હિ રક્ષણમ્।। લક્ષ્મીં ચ કુરુ શૈલેંદ્ર તિલાચલ નમોસ્તુ તે
હવન અને પિંડમાં તિલ જ રક્ષા કરે છે, તેથી, પર્વતોના સ્વામી, સમૃદ્ધિ સ્થાપિત કરો; તિલ પર્વત, તમને નમન છે.
ઇત્યામંત્ર્ય ચ યો દદ્યાત્તિલાચલમનુત્તમમ્।। સ વૈષ્ણવં પદં યાતિ પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્
આ રીતે આમંત્રિત કરીને, જે શ્રેષ્ઠ તિલ પર્વત આપે છે, તે વૈષ્ણવ સ્થાન પામે છે, જ્યાં ફરી પાછા આવવું અઘરું છે.
કાર્પાસપર્વતશ્ચૈવ વિંશદ્ભારૈરિહોત્તમઃ।। દશભિર્મધ્યમઃ પ્રોક્તઃ કનિષ્ઠઃ પંચભિર્મતઃ
કાપડના પર્વત અહીં વીસ ભારથી શ્રેષ્ઠ ગણાય છે, દસથી મધ્યમ, અને પાંચથી સૌથી નાનો માનવામાં આવે છે.
ભારેણાલ્પધનો દદ્યાદ્વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ।। ધાન્યપર્વતવત્સર્વમાસાદ્યં રાજસત્તમ
જેની પાસે ઓછું ધન હોય, તે પોતાની શક્તિ પ્રમાણે, ધનની કાવતરૂથી વિમુક્ત થઈને આપે. બધું ધાન્ય પર્વતની જેમ જ કરવું છે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ.
પ્રભાતાયાં ચ શર્વર્યાં દદ્યાદિદમુદીરયેત્।। ત્વમેવાવરણં યસ્માલ્લોકાનામિહ સર્વદા
સવારના સમયે, તે આ આપે અને કહે: 'તમે હંમેશા અહીં બધા લોક માટે આવરણ છો.'
કાર્પાસાદ્રે નમસ્તસ્માદઘૌઘ ધ્વંસનો ભવ।। ઇતિ કાર્પાસશૈલેંદ્રં યો દદ્યાચ્છર્વસંનિધૌ
કાપડ પર્વતને નમન; તેથી, પાપના સમૂહનો નાશક બની જાવ. આમ, જે સર્વની હાજરીમાં કાપડ પર્વત આપે—