તતસ્તુ નૃત્યગીતાનિ કારયેત્સકલાં નિશામ્।। યામત્રયે વ્યતીતે તુ તત ઉત્થાય માનવઃ
પછી આખી રાત નૃત્ય અને ગીતોની વ્યવસ્થા કરવી; અને રાતના ત્રણ યામ પસાર થયા પછી, માનવએ ઉઠવું.
અભિગમ્ય ચ વિપ્રાણાં મિથુનાનિ ચ પૂજયેત્।। શક્તિતસ્ત્રીણિ ચૈકં વા વસ્ત્રમાલ્યાનુલેપનૈઃ
બ્રાહ્મણો અને તેમની પત્નીઓ પાસે જઈને, તેમને પૂજા કરવી; શક્તિ પ્રમાણે સ્ત્રીઓને, અથવા ઓછામાં ઓછું એકને, વસ્ત્ર, માળા અને સુગંધિત લપસી આપવી.
શયનસ્થાનિ પૂજ્યાનિ નમોસ્તુ જલશાયિને।। તતસ્તુ ગીતવાદ્યેન રાત્ર્યાં જાગરણે કૃતે
શયન પર રહેલા લોકો પૂજનીય છે—જલશાયી ભગવાનને નમન. પછી, ગીત અને વાદ્ય સાથે, રાતભર જાગરણ કરવું.
પ્રભાતે ચ તતઃ સ્નાનં કૃત્વા દાંપત્યમર્ચયેત્।। ભોજયેચ્ચ યથાશક્તિ વિત્તશાઠ્યેન વર્જિતઃ
પ્રભાતે સ્નાન કરીને, dampatિને પૂજા કરવી; અને શક્તિ પ્રમાણે, કંજુષી ટાળી, તેમને ભોજન કરાવવું.
ભક્ત્યાશ્રુત્વાપુરાણાનિતદ્દિનંચાતિવાહયેત્।। અનેન વિધિના સર્વં માસિમાસિ સમાચરેત્
ભક્તિપૂર્વક પુરાણો સાંભળીને એ દિવસ પસાર કરવો; અને આ રીતે, દર મહિને બધું કરવું.
વ્રતાંતે શયનં દદ્યાદ્ગુડધેનુસમન્વિતં।। સોપધાનં સવિશ્રામં સ્વાસ્તરાવરણં શુભં
વ્રતના અંતે, ગુડ અને ગાય સાથે શયન, તકિયું, આરામ માટે સ્થાન અને સુંદર ઓઢણ આપવું.
યથાલક્ષ્મીર્નરેશ ત્વાં ન પરિત્યજ્ય ગચ્છતિ।। તથા સુરૂપતારોગ્યમશોકં ચાસ્તુ મે સદા
જેમ લક્ષ્મી તને, રાજા, ક્યારેય છોડતી નથી, તેમ સૌંદર્ય, આરોગ્ય અને દુઃખમુક્તિ હંમેશા મને મળે.
યથા દેવેન રહિતા ન લક્ષ્મીર્જાયતે ક્વચિત્।। તથા વિશોકતા મેઽસ્તુ ભક્તિરગ્ય્રા ચ કેશવે
જેમ ભગવાન વિના લક્ષ્મી ક્યારેય જન્મતી નથી, તેમ દુઃખમુક્તિ અને અડગ ભક્તિ મને કેશવ માટે મળે.
મંત્રેણાનેન શયનં ગુડધેનુસમન્વિતં।। સૂર્યશ્ચ લક્ષ્મ્યા સહિતો દાતવ્યો ભૂતિમિચ્છતા
આ મંત્રથી, ગુડ અને ગાય સાથે શયન, લક્ષ્મી અને સૂર્ય સાથે, ભુતિ ઇચ્છનારએ આપવું.
ઉત્પલં કરવીરં વાપ્યમ્લાનં ચૈવ કુંકુમં।। કેતકં સિંધુવારં ચ મલ્લિકાગંધપાટલા
ઉત્પલ, કરવીર, તાજું કુંકુમ, કેતકી, સિંધુવાર, મલ્લિકા અને પાટલાના ફૂલો—
કદંબં કુબ્જકં જાતી શસ્તાન્યેતાનિ સર્વદા ગુડધેનુવિધાનં ચ સમાચક્ષ્વ મુનીશ્વર૫૦ 1.21.
કદંબ, કુબજક અને જાતી—આ ફૂલો હંમેશા યોગ્ય છે. હવે, મુનિશ્રેષ્ઠ, ગુડ-ગાયની વિધિ સમજાવો.
કિં રૂપા કેન મંત્રેણ દાતવ્યા તદિહોચ્યતાં ગુડધેનુવિધાનસ્ય યદ્રૂપમિહ યત્ફલમ્
કઈ રીતે, કયા મંત્રથી આપવી? અહીં કહો—ગુડ-ગાયની રચના અને ફળ શું છે.
તદિદાનીં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વપાપવિનાશનમ્।। કૃષ્ણાજિનં ચતુર્હસ્તં પ્રાગ્ગ્રીવં વિન્યસેદ્ભુવિ
હવે હું એ કહું છું, જે બધા પાપો નાશ કરે છે. જમીન પર, પૂર્વ તરફ ગળું રાખીને, ચાર હાથ લાંબી કૃષ્ણમૃગચર્મ પાથરવી.
ગોમયેનાનુલિપ્તાયાં દર્ભાનાસ્તીર્ય સર્વતઃ।। લઘ્વેણકાજિનં તદ્વત્વત્સં ચ પરિકલ્પયેત્
ગોમયથી લિપેલી જગ્યા પર, દર્ભા પાથરવી; તેવી જ રીતે, નાના બકરાની ચામડી અને વાછરું તૈયાર કરવું.
પ્રાઙ્મુખીં કલ્પયેદ્ધેનું મૃદા વા ગાં સવત્સકાં।। ઉત્તમા ગુડધેનુઃ સ્યાત્સદા ભારચતુષ્ટયં
પૂર્વમુખી ગાય, માટીથી કે વાછરાં સાથે બનાવવી; શ્રેષ્ઠ ગુડ-ગાય હંમેશા ચાર ભારની હોવી જોઈએ.
વત્સં ભારેણ કુર્વીત ભારાભ્યાં મધ્યમા સ્મૃતા।। અર્દ્ધભારેણ વત્સસ્સ્યાત્કનિષ્ઠા ભારકેણ તુ
વાછરું એક ભારથી બનાવવું; બે ભારથી મધ્યમ ગણાય; અડધા ભારથી નાની, અને ચોથા ભારથી સૌથી નાની ગણાય.
ચતુર્થાંશે નવત્સઃ સ્યાદ્ગૃહવિત્તાનુસારતઃ।। ધેનુવત્સૌ કૃતૌ ચોભૌ સિતસૂક્ષ્માંબરાવૃતૌ
ચોથા ભાગમાં, ઘરનાં ધન પ્રમાણે એક વાછરું હોવું જોઈએ; ગાય અને વાછરાં બંનેને બનાવવામાં આવે, અને બંનેને સફેદ, નાજુક કપડાં પહેરાવવામાં આવે.
શુક્તિકર્ણાવિક્ષુપાદૌ શુચિમુક્તાફલેક્ષણૌ।। સિતસૂત્રસિરાજાલૌ સિતકંબલકંબલૌ
શંખ જેવા કાન, શેરડી જેવા પગ, મોતી જેવી શુદ્ધ આંખો, સફેદ દોરા અને સફેદ હારથી સજ્જ, અને સફેદ ઓઢણીથી ઢંકાયેલા હોય.
તામ્રગંડકપૃષ્ઠૌ દ્વૌ સિતચામરલોમકૌ।। વિદ્રુમભ્રૂયુગાવેતૌ નવનીતસ્તનાન્વિતૌ
તામ્ર રંગનાં ગાલ અને પીઠ, સફેદ ચામર જેવા વાળ, મણિ જેવા ભ્રૂ, અને તાજા મકણથી ભરેલા સ્તન ધરાવતાં હોય.
કાઞ્ચનાક્ષિયુગોપેતાવિન્દ્રનીલકનીનિકૌ।। ક્ષૌમપુચ્છૌ કાંસ્યદોહૌ શુભ્રાતિકમનીયકૌ
સોનાં જેવી આંખો, નીલમ જેવા આંખનાં કણ, નાજુક કપડાંની પૂંછ, કાંસાં જેવા આગળનાં પગ, અને ખૂબ જ સુંદર અને તેજસ્વી હોય.
સુવર્ણશૃંગાભરણૌ રાજતાઢ્ય ખુરૌ ચ તૌ।। નાનાફલસમાયુક્તૌ ઘ્રાણગંધકરંડકૌ
સોનાંના શૃંગ પર આભૂષણો, ચાંદીથી ભરેલા ખુર, વિવિધ ફળોથી સજ્જ, અને સુગંધિત નાક ધરાવતાં હોય.
ઇત્યેવં રચયિત્વા તુ ધૂપદીપૈસ્તથાર્ચયેત્।। યા લક્ષ્મીસ્સર્વભૂતાનાં યા ચ દેવેષ્વવસ્થિતા
આ રીતે બનાવ્યા પછી, ધૂપ અને દીપથી પૂજા કરવી જોઈએ; એ લક્ષ્મીનું સ્મરણ કરવું, જે સર્વ જીવોમાં અને દેવોમાં વસે છે.
ધેનુરૂપેણ સા દેવી મમ પાપં વ્યપોહતુ।। વિષ્ણોર્વક્ષસિ યા લક્ષ્મીઃ સ્વાહા યા ચ વિભાવસૌ
એ દેવીએ, ગાયના રૂપમાં, મારા પાપો દૂર કરે; જે લક્ષ્મી વિષ્ણુના છાતી પર છે, સ્વાહા, અને અગ્નિમાં વસે છે.
ચંદ્રાર્કશક્રશક્તિર્યા સા ધેનુર્વરદાસ્તુ મે।। સ્વધા ત્વં પિતૃમુખ્યાનાં સ્વાહા યજ્ઞભુજાં યતઃ
ચાંદ્ર, સૂર્ય, ઇન્દ્ર અને શક્તિની જે શક્તિ છે—એ ઈચ્છા પૂરી કરતી ગાય મને મળે; તું પિતૃઓ માટે સ્વધા છે, યજ્ઞ ભોજન કરનાર માટે સ્વાહા છે.
સર્વપાપહરા ધેનુસ્તસ્માદ્ભૂતિં પ્રયચ્છ મે।। એવમામંત્ર્ય તાં ધેનું બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્
ગાય સર્વ પાપો દૂર કરે છે, તેથી મને સુખ-સમૃદ્ધિ આપ; આવું બોલી, એ ગાય બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવી.
વિધાનમેતદ્ધેનૂનાં સર્વાસામપિ પઠ્યતે।। યાસ્તુ પાપવિનાશિન્યઃ પઠ્યંતે દશ ધેનવઃ
ગાયોની વિધિ એવી છે, જે બધાં માટે વાચવામાં આવે છે; હવે પાપ નાશ કરતી દસ ગાયોનું વર્ણન થાય છે.
તાસાં સ્વરૂપં વક્ષ્યામિ નામાનિ ચ નરાધિપ।। પ્રથમા ગુડધેનુઃ સ્યાદ્ઘૃતધેનુરથાપરા
હું એ ગાયોના રૂપ અને નામ જણાવું છું, રાજા; પ્રથમ ગાય ગુડથી બનેલી છે, બીજી ઘીથી બનેલી છે.
તિલધેનુસ્તૃતીયા ચ ચતુર્થી જલનામિકા।। ક્ષીરધેનુઃ પંચમી ચ મધુધેનુસ્તથાપરા
ત્રીજી તલથી બનેલી ગાય છે, ચોથી પાણી નામે છે; પાંચમી દૂધથી બનેલી છે, પછી મધથી બનેલી છે.
સપ્તમી શર્કરાધેનુરષ્ટમી દધિકલ્પિતા।। રસધેનુશ્ચ નવમી દશમી સ્યાત્સ્વરૂપતઃ
સાતમી શરકરા ગાય છે, આઠમી દહીંથી બનેલી છે; નવમી રસથી બનેલી છે, દસમી સ્વરૂપથી બનેલી છે.
કુંભાસ્સ્યૂ રસધેનૂનામિતરાસાં સ્વરાશયઃ।। સુવર્ણધેનું ચાપ્યત્ર કેચિદિચ્છંતિ માનવાઃ
કુંભો રસગાય માટે છે, બાકીની ગાયો પોતપોતાના પદાર્થમાંથી બનેલી છે; અહીં કેટલાક લોકો સોનાની ગાય ઈચ્છે છે.