આશ્રમાનપિ તે વચ્મિ શૃણુષ્વૈકમના નૃપ। અગસ્ત્યેન કૃતશ્ચાત્ર આશ્રમો દેવસંમિતઃ
હું તને આશ્રમોની વાત પણ કહું છું, રાજા, એકાગ્ર ચિત્તે સાંભળ; અહીં અગસ્ત્યે દેવતુલ્ય આશ્રમ સ્થાપ્યો હતો.
સપ્તર્ષીણાં પુરા ચાત્ર આશ્રમો દેવસમ્મતઃ। બ્રહ્મર્ષીણાં તથા ચાત્ર મનૂનાં પરમસ્તથા
અત્યારે અહીં સાત ઋષિઓનો, દેવો દ્વારા માન્ય આશ્રમ હતો; તેમજ બ્રહ્મઋષિઓ અને મનુઓનો શ્રેષ્ઠ આશ્રમ પણ અહીં હતો.
નાગાનાં ચ પુરી રમ્યા યજ્ઞપર્વતરોધસિ। અગસ્ત્યસ્ય મહારાજ પ્રભાવમમિતાત્મનઃ
યજ્ઞ પર્વતની પાદરે, નાગોની સુંદર નગરી છે; મહારાજા, અને અગસ્ત્યના અપરિમિત આત્માની અદભૂત શક્તિ પણ છે.
કથયામિ સમાસેન શૃણુ ત્વં સુસમાહિતઃ। પૂર્વં કૃતયુગે ભીષ્મ દાનવા યુદ્ધદુર્મદાઃ
હું તેની વાર્તા સંક્ષેપમાં કહું છું, તું સંપૂર્ણ ધ્યાનથી સાંભળ; પહેલા કૃતયુગમાં, ભીષ્મ, દાનવો યુદ્ધમાં ઉન્મત્ત થયા હતા.
કાલેયા ઇતિ વિખ્યાતા ગણાઃ પરમદારુણાઃ। તે તુ વૃત્રં સમાશ્રિત્ય દેવાન્હંતું સમુદ્યતાઃ
કાળેયા નામે ખૂબ જ ભયાનક દાનવો હતા; તેઓ વૃત્રને આશ્રય લઈને દેવતાઓને નાશ કરવા તૈયાર થયા.
તતો દેવાઃ સમુદ્વિગ્ના બ્રહ્માણમુપતસ્થિરે। કૃતાંજલીંસ્તુ તાન્સર્વાન્પરમેષ્ઠીત્યુવાચ હ
પછી દેવતાઓ ખૂબ જ ચિંતિત થઈ, બ્રહ્માને મળવા ગયા; બધાએ હાથે જોડીને પરમેશ્વરને વંદન કર્યું, અને તેમણે વાત કરી.
વિદિતં મે સુરાઃ સર્વં યદ્વઃ કાર્યં ચિકીર્ષિતં। તમુપાયં પ્રવક્ષ્યામિ યથા વૃત્રં વધિષ્યથ
હું બધું જાણું છું, દેવો, અને તમે શું કરવા ઈચ્છો છો; હું એ રીત કહું છું, જેથી તમે વૃત્રને મારી શકો.
દધીચિરિતિ વિખ્યાતો મહાનૃષિરુદારધીઃ। તં ગત્વા સહિતાસ્સર્વે વરં ચ પ્રતિયાચત
દધીચિ નામે મહાન ઋષિ છે, જે ઉદાર મનવાળા છે; તમે બધા સાથે જઈને, તેમને વર માંગો.
સ વો દાસ્યતિ ધર્માત્મા સુપ્રીતેનાંતરાત્મના। સ વાચ્યઃ સહિતૈઃ સર્વૈર્ભવદ્ભિર્જયકાંક્ષિભિઃ
એ ધર્મમય ઋષિ આનંદથી તમારે માંગેલું વર આપશે; તમે બધા, જે વિજય ઈચ્છો છો, તેમને મળીને વિનંતી કરો.
સ્વાન્યસ્થીનિ પ્રયચ્છસ્વ ત્રૈલોક્યહિતકાંક્ષયા। સ શરીરં સમુત્સૃજ્ય સ્વાન્યસ્થીનિ પ્રદાસ્યતિ
ત્રણ લોકના કલ્યાણ માટે, તેમને પોતાના હાડકા આપવા વિનંતી કરો; તેઓ શરીર ત્યાગી પોતાના હાડકા આપશે.
તસ્યાસ્થિભિર્મહાઘોરં વજ્રં સંક્રિયતાં દૃઢં। મહચ્છત્રુહનં દિવ્યં તદસ્ત્રમશનિઃ સ્મૃતં
તેમના હાડકાંથી, એક ભયાનક અને મજબૂત વજ્ર બનાવો; એ દિવ્ય શસ્ત્ર, જે વિપક્ષીઓને નાશ કરે છે, વજ્ર તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
તેન વજ્રેણ વૈ વૃત્રં વધિષ્યતિ શતક્રતુઃ। એતદ્વઃ સર્વમાખ્યાતં તસ્માત્સર્વં વિધીયતાં
એ વજ્રથી, શતક્રતુ વૃત્રને મારે છે; આ બધું મેં તમને કહ્યું છે, તેથી બધું એ પ્રમાણે કરો.
એવમુક્તાસ્તતો દેવા અનુજ્ઞાપ્ય પિતામહં। શતક્રતું પુરસ્કૃત્ય દધીચેરાશ્રમં યયુઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, દેવોએ પિતામહને વિદાય લીધી; શતક્રતુને આગળ રાખીને, દધીચિના આશ્રમ તરફ ગયા.
સરસ્વત્યાઃ પરે પારે નાનાદ્રુમલતાવૃતં। ષટ્પદોદ્ગીતનિનદૈરુદ્ઘુષ્ટં સામગૈરિવ
સરસ્વતીના પાર, વિવિધ વૃક્ષો અને લતાથી ઢંકાયેલું, જ્યાં મધમાખીઓની ગુંજનથી, સામગાન જેવી ધ્વનિ ગુંજતી હતી.
પુંસ્કોકિલરવોન્મિશ્રં જીવં જીવકનાદિતમ્। મહિષૈશ્ચ વરાહૈશ્ચ સૃમરૈશ્ચમરૈરપિ
પુરુષ કોયલ અને જીવક પક્ષીઓની ટહુક સાથે જીવંત પ્રાણીઓના અવાજ મળીને, ભેંસ, વરાહ, હરણ અને ચમર જેવા પ્રાણીઓ પણ ત્યાં હતા.
તત્રતત્રાનુચરિતૈઃ શાર્દૂલભયવર્જિતૈઃ। કરેણુભિર્વારણૈશ્ચ પ્રભિન્નકરટામુખૈઃ
અહીં-ત્યાં, વાઘથી ડરતા નહીં એવા હાથી અને દંતાળીઓ, ખુલ્લા સુંડ અને મોઢા સાથે, નિરભય ભટકતા હતા.
સ્વરોદ્ગારૈશ્ચ ક્રીડદ્ભિઃ સમંતાદનુનાદિતં। સિંહવ્યાઘ્રૈર્મહાનાદં નદદ્ભિરનુનાદિતં
આ વિસ્તાર રમતાં પ્રાણીઓના અવાજ અને સિંહ તથા વાઘના ગર્જનાથી四દિશામાં ગુંજી ઉઠ્યો હતો.
મયૂરૈશ્ચાપિ સંલીનૈર્ગુહાકંદરવાસિભિઃ। તેષુ તેષુ ચ કુંજેષુ નાદિતં સુમનોરમં
મયૂર પણ, ગુફા અને પર્વતની ખીણોમાં છુપાયેલા, એ કુંજોમાં પોતાના મોહક અવાજથી ગુંજાવ્યા હતા.
ત્રિવિષ્ટપસમપ્રખ્યં દધીચ્યાશ્રમમાગમન્। તત્રાપશ્યન્દધીચિં તં દિવાકરસમપ્રભમ્
જેમ સ્વર્ગની સમાન તેજસ્વી દધીચિનું આશ્રમ, ત્યાં પહોંચીને તેઓએ દધીચિને સૂર્ય સમાન પ્રકાશિત જોઈયો.
જાજ્વલ્યમાનં વપુષા યથા લક્ષ્મ્યા ચતુર્ભુજમ્। તસ્ય પાદૌ સુરા રાજન્નભિવંદ્ય પ્રણમ્ય ચ। અયાચંત વરં સર્વે યથોક્તં પરમેષ્ઠિના
ચમકતા તેજથી, ચાર ભુજાવાળા અને લક્ષ્મી જેવો, દેવોએ રાજા, દધીચિના પગે વંદન કરી, પ્રણામ કર્યા અને બ્રહ્માના કહે્યા મુજબ સૌએ ઈચ્છિત વર માંગ્યા.
તતો દધીચિઃ પરમપ્રતીતઃ સુરોત્તમાંસ્તાનિદમિત્યુવાચ। કરોમિ યદ્વો હિતમદ્ય દેવાઃ સ્વં વાપિ દેહં ત્વહમુત્સૃજામિ
પછી દધીચિ, ખૂબ પ્રસન્ન થઈ, એ શ્રેષ્ઠ દેવોને કહ્યું: 'આજે, દેવો, હું તમારો કલ્યાણ કરું છું, અથવા તો પોતાનો શરીર ત્યાગી દઈશ.'
તાનેવમુક્ત્વા દ્વિપદાં વરિષ્ઠઃ પ્રાણાંસ્તતોઽસૌ સહસોત્સસર્જ। સુરાસ્તદસ્થીનિ સવાસવાસ્તે યથોપયોગં જગૃહુઃ સ્મ તસ્ય
એ રીતે બોલીને, એ શ્રેષ્ઠ મનુષ્યે તરત જ પ્રાણ ત્યાગ્યા; દેવોએ, ઈન્દ્ર સાથે, દધીચિના હાડકાં પોતાના કામ માટે લઈ લીધા.
પ્રહૃષ્ટરૂપાશ્ચ જયાય દેવાસ્ત્વષ્ટારમાસાદ્ય તમર્થમૂચુઃ। ત્વષ્ટા તુ તેષાં વચનં નિશમ્ય પ્રહૃષ્ટરૂપઃ પ્રયતઃ પ્રયત્નાત્
દેવો, આનંદથી ઝળહળતા, વિજય માટે ત્વષ્ટ્ર પાસે ગયા અને પોતાની વિનંતી કરી; ત્વષ્ટ્રે, એમના શબ્દો સાંભળી, ખુશીથી અને શ્રદ્ધાપૂર્વક—
ચકાર વજ્રં ભૃશમુગ્રવીર્યં કૃત્વા ચ શસ્ત્રં તમુવાચ હૃષ્ટઃ। અનેન શસ્ત્રપ્રવરેણ દેવ ભસ્મીકુરુષ્વાદ્ય સુરારિમુગ્રં
મોટા અને ભયાનક શક્તિવાળું વજ્ર બનાવ્યું અને ખુશ થઈને કહ્યું: 'આ શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રથી, દેવ, આજે દેવોના ભયાનક દુશ્મનને ભસ્મ કરી દેજો.'
તતો હતારિઃ સગણઃ સુખં ત્વં પ્રશાધિ કૃત્સ્નં ત્રિદિવં દિવિષ્ઠઃ। ત્વષ્ટ્રા તથોક્તસ્તુ પુરંદરશ્ચ વજ્રં પ્રહૃષ્ટઃ પ્રયતો હ્યગૃહ્ણાત્
'પછી, દુશ્મન અને એની સેના માર્યા પછી, તું સ્વર્ગમાં આનંદથી રાજ કર, ઇન્દ્ર.' ત્વષ્ટ્રે એમ કહ્યું, તો પુરંદરે આનંદપૂર્વક અને શ્રદ્ધાથી વજ્ર સ્વીકાર્યું.
તતઃ સ વજ્રેણયુતો દૈવતૈરભિપૂજિતઃ। આસસાદ તતો વૃત્રં સ્થિતમાવૃત્ય રોદસી
પછી, વજ્રથી સજ્જ અને દેવો દ્વારા પૂજિત, એ ઇન્દ્ર વૃત્ર પાસે ગયો, જે આકાશ અને પૃથ્વી રોકીને ઊભો હતો.
કાલકેયૈર્મહાકાયૈસ્સમંતાદભિરક્ષિતં। સમુદ્યત પ્રહરણૈઃ સશૃંગૈરિવ પર્વતૈઃ
મોટા શરીરવાળા કાલકેયાઓ四દિશામાં, શસ્ત્રો સાથે તૈયાર અને શૃંગવાળા પર્વત જેવા ઊભા રહીને, વૃત્રને રક્ષા કરતા હતા.
તતો યુદ્ધં સમભવદ્દેવાનાં સહ દાનવૈઃ। મુહૂર્તં ભરતશ્રેષ્ઠ લોકત્રાસકરં મહત્
પછી દેવો અને દાનવો વચ્ચે મોટું યુદ્ધ થયું, હે ભરત શ્રેષ્ઠ, જે થોડા સમય માટે દુનિયાને ભયભીત કરી દીધું.
ઉદ્યતૈઃ પ્રતિસૃષ્ટાનાં ખડ્ગાનાં વીરબાહુભિઃ। આસીત્સુતુમુલઃ શબ્દઃ શરીરૈરભિપાટિતૈઃ
વીર બાહુઓ દ્વારા ઊંચા અને ફેંકાયેલા તલવારોથી, શરીરો પર ઘા પડતાં, ભારે ગુંજ અને અવાજ થયો.
શિરોભિઃ પ્રપતદ્ભિશ્ચાપ્યંતરિક્ષાન્મહીતલં। તાલૈરિવ મહીપાલ વૃતં તૈરેવ દૃશ્યતે
મોઢા પરથી પડેલા માથાં આકાશમાંથી પૃથ્વી પર પડ્યા, હે રાજા, અને પૃથ્વી એ માથાંથી ઢંકાઈ ગયેલી દેખાઈ હતી, જેમ તાડના વૃક્ષો.