શોભતે તન્મુખં તસ્યાઃ શોકબાષ્પાવિલેક્ષણં। સિતં વિકસિતં તદ્વત્પદ્મં તોયકણોક્ષિતમ્
દુઃખના આંસુથી ભીંજાયેલા આંખો સાથે તેનું મુખ ચમકતું હતું, જેમ શ્વેત, ખીલી ગયેલું કમળ પાણીના ટીપાંથી ભીંજાયેલું હોય.
તત્તથાવિધમાલોક્ય પિતામહપુરસ્સરાઃ। વિબુધાઃ શોકભાવસ્ય સર્વે વશમુપાગતાઃ
તેની એવી સ્થિતિ જોઈને, પિતામહના આગેવાનીમાં બધા દેવો દુઃખની લાગણીમાં ગળી ગયા.
સંસ્તભ્ય હૃદયં તસ્યાઃ શોકસંતાપિતં તદા। પિતામહસ્તામુવાચ મા રોદીર્નાસ્તિ તે ભયમ્
પિતામહે, ત્યારે, તેનું દુઃખથી પીડાયેલું હૃદય શાંત કરી, કહ્યું: 'રડશો નહીં, તને કોઈ ભય નથી.'
માન લાભશ્ચ ભવિતા તવ દેવાનુભાવતઃ। નીત્વા ક્ષારોદમધ્યે તુ ક્ષિપસ્વ જ્વલનં સુતે
દેવોની શક્તિથી તને માન અને લાભ મળશે. પુત્રી, તું એ અગ્નિને લઈ જઈને ખારાં જળમાં નાખ.
એવમુક્તા તુ સા બાલા બાષ્પાકુલિતલોચના। પ્રણમ્ય પદ્મજન્માનં ગચ્છામ્યુક્તવતી તુ સા
એ રીતે બોલવામાં આવી, એ યુવાન, જેના આંખોમાં આંસુ હતા, કમળમાંથી જન્મેલા પિતામહને વંદન કરીને કહ્યું: 'હું જઈશ,' અને રવાના થઈ.
મા ભૈરુક્તા પુનસ્તૈસ્તુ પિત્રા ચાપિ તથૈવ સા। ત્યક્ત્વા ભયં હૃષ્ટમનાઃ પ્રયાતું સમવસ્થિતા
પિતાએ અને બીજાઓએ ફરી કહ્યું: 'ભય ન રાખ.' તેણે ભય છોડી, આનંદિત મનથી જવા તૈયાર થઈ.
તસ્યાઃ પ્રયાણસમયે શંખદુંદુભિનિસ્વનૈઃ। મંગલાનાં ચ નિર્ઘોષૈર્જગદાપૂરિતં શુભૈઃ
તેના જતા સમયે, શંખ અને દુમદુમીના શુભ અવાજો અને મંગલ ધ્વનિથી આખું જગત ગુંજી ઉઠ્યું.
સિતાંબરધરાધન્યા સિતચંદનમંડિતા। શરદંબુજસચ્છાય તારહારવિભૂષિતા
સફેદ વસ્ત્ર પહેરેલી, સફેદ ચંદનથી સજેલી, શરદના કમળ જેવી કાંતિ ધરાવતી, તારાની હારથી શોભિત હતી.
સંપૂર્ણચંદ્રવદના પદ્મપત્રાયતેક્ષણા। શુભાં કીર્તિં સુરેશસ્ય પૂરયંતી દિશો દશ
તેનું ચહેરું પૂર્ણ ચંદ્ર જેવું, આંખો કમળની પાંખડી જેવી, દેવોના સ્વામીની શુભ કીર્તિ દસ દિશામાં ફેલાવી રહી હતી.
સ્વતેજસા તદ્ધૃદયાન્નિઃસૃતા ભાસયજ્જગત્। અનુવ્રજન્તી તાં ગંગા તયોક્તા વરવર્ણિની
પોતાની તેજથી તે બધા દેવોના હૃદયમાંથી નીકળી, આખું જગત પ્રકાશિત કરતી હતી; ત્યારે ગંગાએ, એ સુંદરને, કહ્યું.
દ્રક્ષ્યામિ ત્વાં પુનરહં પ્રયાસિ કુત્ર મે સખિ। એવમુક્તા તુ સા ગંગા પ્રોવાચ મધુરાં ગિરમ્
'હું ફરી તને જોઈશ, તું ક્યાં જઈ રહી છે, મારી સખી?' એ રીતે પૂછતાં, ગંગાએ મધુર શબ્દો કહ્યા.
યદૈવાયાસ્યસિ પ્રાચીં દિશં માં પશ્યસે શુભે। વિબુધૈસ્ત્વં પરિવૃતા દર્શનં તવ સંશ્રયે
'જ્યારે તું પૂર્વ દિશામાં આવશે, તું મને જોઈશ, શુભે. દેવો સાથે હું તારા દર્શન માટે આવું.'
ઉદઙ્મુખી તદા ભૂત્વા ત્યજ શોકં શુચિસ્મિતે। અહં ચોદઙ્મુખી પુણ્યા ત્વં તુ પ્રાચી સરસ્વતિ
'ત્યારે, ઉત્તર તરફ મોઢું કરીને, દુઃખ છોડ, હસતી. હું પવિત્ર, ઉત્તર તરફ મોઢું કરું છું, અને તું, સરસ્વતી, પૂર્વ તરફ.'
તત્ર ક્રતુશતં પુણ્યં સ્નાનદાનેન સુવ્રતે। શ્રાદ્ધદાને તથા નિત્યં પિતૄણાં દત્તમક્ષયમ્
ત્યાં, સ્નાન અને દાનથી શત ક્રતુઓનું પુણ્ય થાય છે, સુવ્રતે; શ્રાદ્ધ અને દાનથી પિતૃઓને આપેલું દાન ત્યાં સદાય અવિનાશી રહે છે.
યે કરિષ્યંતિ મનુજા વિમુક્તાસ્ત્તે ઋણૈસ્ત્રિભિઃ। મોક્ષમાર્ગં ગમિષ્યંતિ વિચારો નાત્ર વિદ્યતે
જે મનુષ્યો ત્રણ પ્રકારના ઋણમાંથી મુક્ત થાય છે, તેઓ મુક્તિના માર્ગ પર આગળ વધે છે; આમાં કોઈ સંશય નથી.
તામુવાચ તતો ગંગા પુનર્દર્શનમસ્તુ તે। ગચ્છ સ્વમાલયં ભદ્રે સ્મર્તવ્યાહં ત્વયાનઘે
પછી ગંગાએ કહ્યું: 'તને ફરી એકવાર મળવું મળે, તું તારા ઘર જા, શુભે, અને મને યાદ રાખજે, પાપરહિતે.'
યમુનાપિ તથૈવં સા ગાયત્રી ચ મનોરમા। સાવિત્ર્યા સહિતાઃ સર્વાઃ સખીં સંપ્રૈષયંસ્તથા
એ જ રીતે, યમુના અને મનોહર ગાયત્રી, સાવિત્રી સાથે, બધા સખીઓએ પણ પોતાની સખીને મોકલી દીધી.
તતો વિસૃજ્ય તાન્દેવાન્નદી ભૂત્વા સરસ્વતી। ઉત્તંકસ્યાશ્રમપદ ઉદ્ભૂતા સા મનસ્વિની
પછી, દેવીઓને વિદાય આપી, સરસ્વતી, ઉન્નત મનવાળી, નદી બની અને ઉત્તંકના આશ્રમમાં પ્રગટ થઈ.
અધસ્તાત્પ્લક્ષવૃક્ષસ્ય અવરોપ્ય ચ તાં તનુમ્। અવતીર્ણા મહાભાગા દેવાનાં પશ્યતાં તદા
પ્લક્ષ વૃક્ષની નીચે ઉતરી, પોતાનું રૂપ ત્યાં છોડી, મહાભાગા એ સમયે દેવતાઓની સામે પ્રગટ થઈ.
વિષ્ણુરૂપસ્તરુઃ સોત્ર સર્વદેવૈસ્તુ વંદિતઃ। સંસેવ્યશ્ચ દ્વિજૈર્નિત્યં ફલહેતોર્મહોદયઃ
ત્યાં, વિષ્ણુરૂપ વૃક્ષને બધા દેવોએ પૂજ્યું, અને દ્વિજોએ ફળના લાભ માટે રોજ સેવા કરી.
અનેકશાખાવિતતશ્ચતુર્મુખ ઇવાપરઃ। તત્કોટરકુટીકોટિ પ્રવિષ્ટાનાં દ્વિજન્મનામ્
ઘણી શાખાઓથી ફેલાયેલું, એ વૃક્ષ ચતુરમુખ બ્રહ્મા જેવું લાગતું; તેની મૂળની ખોળમાં અનેક દ્વિજોની કૂટીઓ હતી.
શ્રૂયંતે વિવિધા વાચઃ સુરાણાં રક્તચેતસામ્। વનસ્પતિરપુષ્પોપિ પુષ્પિતશ્ચોપલક્ષ્યતે
ત્યાં, આનંદિત હૃદયવાળા દેવોની વિવિધ વાણીઓ સાંભળાય છે; વૃક્ષે ફૂલ ન હોવા છતાં, એ ફૂલેલા જેવું દેખાય છે.
જાતીચંપકવત્પુષ્પૈઃ શાખાલગ્નૈઃ શુકૈઃ શુભૈઃ। કેતકીભિઃ સુરભિભિરશોભત સરિદ્વરા
જાતી અને ચંપકના ફૂલો, શાખા પર લટકેલા સુંદર શુકો, અને સુગંધિત કેતકીથી એ શ્રેષ્ઠ નદી શોભાયમાન હતી.
કોકિલાભિસ્સ માલેવ ફેનકૈઃ પુષ્પિતેવ સા। હરેણેવ યથા ગંગા પ્લક્ષેણૈવ હિ સા તથા
કોકિલો માળા જેવી, ફેન ફૂલો જેવી, એ નદી તેજસ્વી દેખાય છે, જેમ ગંગા હરણ અથવા પ્લક્ષ વૃક્ષ સાથે શોભાયમાન થાય છે.
તત્રાંભસ્થા તદા દેવં પ્રોવાચાથ જનાર્દનમ્। સમર્પયસ્વ તં વહ્નિં દેવાદેશં કરોમ્યહમ્
ત્યાં, પાણીમાં ઊભી રહી, એ સમયે એણે જનાર્દન દેવને કહ્યું: 'એ અગ્નિને અર્પણ કર, હું દેવોના આદેશનું પાલન કરું છું.'
એવમુક્તેન સા તેન પ્રત્યુક્તા વિષ્ણુના તદા। ન તે દાહભયં ત્યાજ્યસ્ત્વયાયં વહ્નિરાટ્સ્વયમ્
એ રીતે કહેતાં, એ સમયે વિષ્ણુએ જવાબ આપ્યો: 'તને દહનો ભય રાખવો નથી; આ અગ્નિ-રાજ તારે છોડવો નહીં.'
પશ્ચિમં સાગરં નેતું વાડવજ્વલનં શુભે। એવં ક્રમેણ ગચ્છંત્યા તદાપં પ્રાપ્સ્યતે શુભે
પશ્ચિમ સાગરમાં વાડવાગ્નિને લઈ જવા માટે, શુભે, એ રીતે આગળ વધ; તું પાણી સુધી પહોંચશે, શુભે.
તતસ્તં શાતકુંભસ્થં કૃત્વાસૌ વડવાનલં। સમર્પયત ગોવિંદઃ સરસ્વત્યા મહોદરે
પછી, ગોવિંદે વાડવાગ્નિને સોનાના કુંભમાં રાખી, એ મહાનદ સરસ્વતીને અર્પણ કર્યો.
સા તં ગૃહીત્વા સુશ્રોણી પ્રતીચ્યભિમુખી યયૌ। અંતર્દ્ધાનેન સંપ્રાપ્તા પુષ્કરં સા મહાનદી
એ સુંદર કટિવાળી, એ અગ્નિને લઈ, પશ્ચિમ તરફ ગઈ; પોતાની શક્તિથી, એ મહાનદ પુષ્કર સુધી પહોંચી.
મર્યાદાપર્વતે તસ્મિન્સંભૂતા વિમલા સરિત્। પુષ્કરારણ્યં વિપુલં સુરસિદ્ધનિષેવિતમ્
મર્યાદા પર્વત પર, એ નિર્મળ નદી પ્રગટ થઈ; પુષ્કરનું વિશાળ વન દેવો અને સિદ્ધો દ્વારા વસેલું હતું.