યોનિભક્ષો વૃષપર્વા લિંગભક્ષોથ વૈ કુરુઃ। નિઃપ્રભઃ સપ્રભઃ શ્રીમાંસ્તથૈવ ચ નિરૂદરઃ
યોનિભક્ષ, વૃષપર્વા, લિંગભક્ષ, વૈકુરુ, નિઃપ્રભા, સપ્રભા, શ્રીમંત અને નિરુદર પણ ત્યાં છે.
એકચક્રો મહાચક્રો દ્વિચક્રઃ કુલસંભવઃ। શરભઃ શલભશ્ચૈવ ક્રપથઃ ક્રાપથઃ ક્રથઃ
એકચક્ર, મહાચક્ર, દ્વિચક્ર, કુલસમભવ, શરભ, શલભ, ક્રપથ, ક્રાપથ અને ક્રથ પણ હાજર છે.
બૃહદ્વાંતિર્મહાજિહ્વઃ શંકુકર્ણો મહાધ્વનિઃ। દીર્ઘજિહ્વોર્કનયનો મૃડકાયો મૃડપ્રિયઃ
બૃહદ્વાંતિ, મહાજિહ્વા, શંકુકર્ણ, મહાધ્વનિ, દીર્ઘજિહ્વા, ઉર્કનયન, મૃદકાય અને મૃદપ્રિય પણ હાજર છે.
વાયુર્ગરિષ્ઠો નમુચિશ્શમ્બરો વિજ્વરો વિભુઃ। વિષ્વક્સેનશ્ચંદ્રહર્તા ક્રોધવર્દ્ધન એવ ચ
વાયુ, ગરિષ્ઠ, નમુચિ, શમ્બર, વિજ્વર, વિભુ, વિશ્વક્ષેન, ચંદ્રહર્તા અને ક્રોધવર્ધન પણ હાજર છે.
કાલકઃ કલકાંતશ્ચ કુંડદઃ સમરપ્રિયઃ। ગરિષ્ઠશ્ચ વરિષ્ઠશ્ચ પ્રલંબો નરકઃ પૃથુઃ
કાલક, કાલકાંતા, કુંડદ, યુદ્ધપ્રિય, ગરિષ્ઠ, વરિષ્ઠ, પ્રલંબ, નરક અને પૃથુ પણ હાજર છે.
ઇંદ્રતાપન વાતાપી કેતુમાન્બલદર્પિતઃ। અસિલોમા સુલોમા ચ બાષ્કલિ પ્રમદો મદઃ
ઇન્દ્રતાપન, વાતાપી, કેતુમાન, બળથી ગર્વિત, અસિલોમા, સુલોમા, બાષ્કલી, પ્રમદ અને મદ પણ હાજર છે.
સૃગાલવદનશ્ચૈવ કેશી ચ શરદસ્તથા। એકાક્ષશ્ચૈવ રાહુશ્ચ વૃત્રઃ ક્રોધવિમોક્ષણઃ
શૃગાળના ચહેરાવાળા, કેશી, શરદ, એક આંખવાળો, રાહુ, વૃત્ર અને ક્રોધવિમોક્ષણ પણ ત્યાં હાજર હતા.
એતે ચાન્યે ચ બહવો દાનવા બલવર્દ્ધનાઃ। બ્રહ્માણં પર્યુપાસંત વાક્યં ચેદમથોચિરે
આ અને બીજા ઘણા શક્તિશાળી દાનવોએ બ્રહ્માને ઘેરી લીધા અને આ રીતે બોલ્યા:
ત્વયા સૃષ્ટાઃ સ્મ ભગવંસ્ત્રૈલોક્યં ભવતા હિ નઃ। દત્તં સુરવરશ્રેષ્ઠ દેવેભ્યધિકાઃ કૃતાઃ
હે ભગવાન, અમને તમે પેદા કર્યા છો; પણ ત્રણેય લોક અમને આપ્યા નથી, અને દેવતાઓને શ્રેષ્ઠ વરદાન આપીને તેમને અમથી વધુ બનાવ્યા છે.
ભગવન્નિહ કિં કુર્મો યજ્ઞે તવ પિતામહ। યદ્ધિતં તદ્વદાસ્માકં સમર્થાઃ કાર્યનિર્ણયે
હે પિતામહ, તમારા યજ્ઞમાં અમારે શું કરવું? અમને જે ફાયદાનું હોય તે કહો, કેમ કે અમે કોઈ પણ કામ કરવા સક્ષમ છીએ.
કિમેભિસ્તે વરાકૈશ્ચ અદિતેર્ગર્ભસંભવૈઃ। દૈવતૈર્નિહતૈઃ સર્વૈઃ પરાભૂતૈશ્ચ સર્વદા
આ અદિતીથી જન્મેલા દેવતાઓ, જે હંમેશા અમારે હાર્યા અને માર્યા જાય છે, એનો અમને શું ફાયદો છે?
પિતામહોસિ સર્વેષામસ્માકં દૈવતૈઃ સહ। તવ યજ્ઞસમાપ્તૌ ચ પુનરસ્માસુ દૈવતૈઃ
તમે બધા અને દેવતાઓના પણ પિતામહ છો; તમારા યજ્ઞ પૂરા થયા પછી દેવતાઓ ફરીથી અમારે પાછા આવે.
શ્રિયં પ્રતિ વિરોધશ્ચ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ। ઇદાનીં પ્રેક્ષણં કુર્મઃ સહિતાઃ સર્વદાનવૈઃ
શ્રીમાં અવશ્ય જ વિવાદ થશે; હવે અમે બધા દાનવો સાથે મળીને માત્ર જોતા રહીશું.
પુલસ્ત્ય ઉવાચ। સગર્વં તુ વચસ્તેષાં શ્રુત્વા દેવો જનાર્દનઃ। શક્રેણ સહિતઃ શંભુમિદમાહ મહાયશાઃ
પુલસ્ત્યે કહ્યું: દાનવોના ઘમંડભર્યા શબ્દો સાંભળીને, મહાન યશવંત જનાર્દન દેવ શક્ર સાથે શંભુને આ રીતે બોલ્યા.
વિઘ્નં પ્રકર્તું વૈ રુદ્ર આયાતા દનુપુંગવાઃ। બ્રહ્મણામંત્રિતાશ્ચેહ વિઘ્નાર્થં પ્રયતંતિ તે
રુદ્ર સાથે દાનવો અહીં અવરોધ લાવવા આવ્યા છે; બ્રહ્માએ તેમને બોલાવ્યા છે, અને તેઓ યજ્ઞમાં વિઘ્ન લાવવા પ્રયત્ન કરે છે.
અસ્માભિસ્તુ ક્ષમાકાર્યા યાવદ્યજ્ઞઃ સમાપ્યતે। સમાપ્તે તુ ક્રતાવસ્મિન્યુદ્ધં કાર્યં દિવૌકસાં
યજ્ઞ પૂરો થાય ત્યાં સુધી અમારે ધીરજ રાખવી જોઈએ; યજ્ઞ પૂરો થયા પછી દેવતાઓએ યુદ્ધ કરવું.
યથાનિર્દાનવા ભૂમિસ્તથા કાર્યં ત્વયા વિભો। જયાર્થં ચેહ શક્રસ્ય ભવતા ચ મયા સહ
હે મહાન, તમે એ રીતે કામ કરો કે ભૂમિ દાનવોમાંથી મુક્ત થાય, અને શક્રના વિજય માટે, તમે અને હું સાથે મળીને પ્રયત્ન કરીએ.
દ્વિજાનાં પરિવેષ્ટારો મરુતઃ પરિકલ્પિતાઃ। દાનવાનાં ધનં યચ્ચ ગૃહીત્વા તદ્યજામહે
મરુતો દ્વિજોની સેવા માટે નિમાયા છે; દાનવોની સંપત્તિ લઈ, આપણે તેને યજ્ઞમાં અર્પણ કરીશું.
અત્રાગતેષુ વિપ્રેષુ દુઃખિતેષુ જનેષ્વિહ। વ્યયં તસ્ય કરિષ્યામો દાસભાવે નિવેશિતાઃ
જ્યારે બ્રાહ્મણો અહીં આવે અને લોકો દુઃખી હોય, ત્યારે અમે દાસ બનીને તેની હાનિ લાવશું.
વદંતમેવં તં વિષ્ણું બ્રહ્મા વચનમબ્રવીત્। એતે દનુસુતાઃ ક્રુદ્ધા યુષ્માકં કોપનેપ્સિતાઃ
વિષ્ણુ આ રીતે બોલતા હતા ત્યારે બ્રહ્માએ કહ્યું: દાનુના પુત્રો ગુસ્સામાં છે અને તમારો ક્રોધ ઉકેરવા ઈચ્છે છે.
ભવતા ચ ક્ષમા કાર્યા રુદ્રેણ સહ દૈવતૈઃ। કૃતે યુગાવસાને તુ સમાપ્તિં ચક્રતૌ ગતે
તમે રુદ્ર અને દેવતાઓ સાથે ધીરજ રાખો; યજ્ઞ અને યુગના અંતે, પછી કાર્ય કરો.
મયા ચ પ્રેષિતા યૂયમેતે ચ દનુપુંગવાઃ। સંધિર્વા વિગ્રહો વાપિ સર્વૈઃ કાર્યસ્તદૈવ હિ
હું તમને અને દાનવોને મોકલ્યા છે; શાંતિ કે વિવાદ, જે પણ હોય, ત્યારે બધા એ પ્રમાણે કામ કરે.
પુલસ્ત્ય ઉવાચ। પુનસ્તાન્દાનવાન્બ્રહ્મા વાક્યમાહ સ્વયંપ્રભુઃ। દાનવૈર્ન વિરોધોત્ર યજ્ઞે મમ કથંચન
પુલસ્ત્યે કહ્યું: પછી બ્રહ્માએ દાનવોને કહ્યું: 'મારા યજ્ઞમાં દેવતાઓ સાથે કોઈ વિવાદ ન હોવો જોઈએ.'
મૈત્રભાવસ્થિતા યૂયમસ્મત્કાર્યે ચ નિત્યશઃ। દાનવા ઊચુઃ। સર્વમેતત્કરિષ્યામઃ શાસનં તે પિતામહ
'તમે હંમેશા મિત્રભાવથી રહો અને મારા કામમાં સહાય કરો.' દાનવો બોલ્યા: 'પિતામહ, તમે જે કહો તે બધું અમે કરીશું.'
અસ્માકમનુજા દેવા ભયં તેષાં ન વિદ્યતે। પુલસ્ત્ય ઉવાચ। એતચ્છુત્વા તદા તેષાં પરિતુષ્ટઃ પિતામહઃ
દેવતાઓ અમારાં વંશજ છે, તેઓને કોઈ ભય નથી. પુલસ્ત્યે કહ્યું: આ સાંભળીને તેમના પિતામહ ખૂબ પ્રસન્ન થયા.
મુહૂર્તં તિષ્ઠતાં તેષામૃષિકોટિરુપાગતા। શ્રુત્વા પૈતામહં યજ્ઞં તેષાં પૂજાં તુ કેશવઃ
જ્યારે તેઓ થોડા સમય માટે ઊભા રહ્યા, ત્યારે ઘણા ઋષિઓ ત્યાં આવી પહોંચ્યા. પિતામહના યજ્ઞ અને તેમની પૂજાની વાત સાંભળીને, કેશવએ તેમની પૂજા સ્વીકારી.
આસનાનિ દદૌ તેષાં તદા દેવઃ પિનાકધૃત્। વસિષ્ઠોર્ઘં દદૌ તેષાં બ્રહ્મણા પરિચોદિતઃ
પિનાકધારી દેવએ તેમને બેઠાડા આપ્યા. બ્રહ્માએ સૂચન કર્યાથી વસિષ્ઠે તેમને અર્ઘ્ય આપ્યું.
ગામર્ઘં ચ તતો દત્વા પૃષ્ટ્વા કુશલમવ્યયમ્। નિવેશં પુષ્કરે દત્વા સ્થીયતામિતિ ચાબ્રવીત્
પછી ગાયનું અર્ઘ્ય આપી, તેમનો કાયમ સુખ-સમાચાર પૂછ્યો અને પુષ્કર ખાતે નિવાસ આપીને કહ્યું, 'અહીં જ રહો.'
તતસ્તે ઋષયઃ સર્વે જટાજિનધરાસ્તથા। શોભયંતઃ સરઃશ્રેષ્ઠં ગઙ્ગામિવ દિવૌકસઃ
પછી બધા ઋષિઓ, જટાવાળા અને કાંજલાં પહેરેલા, સરોવરનું સૌંદર્ય વધારતા, જાણે દેવતાઓ ગંગાને શોભા આપે છે.
મુંડાઃ કાષાયિણશ્ચૈકે દીર્ઘશ્મશ્રુધરાઃ પરે। વિરલૈર્દશનૈઃ કેચિચ્ચિપિટાક્ષાસ્તથા પરે
કેટલાંક મુંડા હતા અને કાંસાં રંગના વસ્ત્રોમાં હતા; કેટલાક લાંબા દાઢીવાળા હતા. કેટલાકના દાંત ઓછી હતા અને કેટલાકના આંખો ફૂલી ગયેલી હતી.