બ્રહ્મણો દક્ષિણે પાર્શ્વે ગાયત્રીં સ્થાપયેન્નૃપ। ભોજકં વામપાર્શ્વે તુપુરતઃપંઙ્કજં ન્યેસેત્
બ્રહ્માના જમણા બાજુ, રાજા, ગાયત્રીની પ્રતિમા રાખવી; ડાબી બાજુ ભોજનક અને આગળ કમળ મૂકવું જોઈએ.
એવં તૂર્યનિનાદૈસ્તુ શઙ્ખ શબ્દૈશ્ચ પુષ્કલૈઃ। ભ્રામયિત્વા રથં વીર પુરં સર્વં પ્રદક્ષિણમ્
આ રીતે, તૂરી અને શંખના પુષ્કળ અવાજ સાથે, વીર, રથને આખા શહેરમાં દક્ષિણ તરફથી ફેરવવું જોઈએ.
સ્વસ્થાને સ્થાપયેદ્દેવં દત્વા નીરાજનં બુધઃ। યએવં કુરુતે યાત્રાં યો વા ભક્ત્યાપિપશ્યતિ
બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ દેવતાને યોગ્ય સ્થાન પર રાખીને, નીરજન અર્પણ કરવું; જે આ યાત્રા કરે છે, કે ભક્તિથી જોવે છે—
રથં વા કર્ષયેદ્યસ્તુ સ ગચ્છેદ્બ્રહ્મણઃ પદં। *કાર્તિકે માસ્યમાવાસ્યાં યશ્ચ દીપપ્રદીપનં
જે રથ ખેંચે છે, તે બ્રહ્માનું સ્થાન પામે છે; અને જે કાર્તિક માસની અમાવાસ્યાએ દીપ પ્રગટાવે છે—
શાલાયાં બ્રહ્મણઃ કુર્યાત્સ ગચ્છેત્પરમં પદમ્। ગન્ધપુષ્પૈર્નવૈર્વસ્ત્રૈરાત્માનં પૂજયેત્તુ યઃ
જે કોઈ બ્રહ્માના મંડપમાં સુગંધિત ફૂલો, નવા કપડાં અને અર્પણથી પોતાનું પૂજન કરે છે, તે સર્વોચ્ચ સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે.
તસ્યાં પ્રતિપદાયાં તુ સ ગચ્છેદ્બ્રહ્મણઃ પદમ્। મહાપુણ્યાતિથિરિયં *-બલિરાજ્યપ્રવર્તિની
પ્રથમ દિવસે, તે બ્રહ્માનું સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે; આ મહાન પુણ્ય અને શુભ અતિથિદિન છે, જે બલિરાજાએ સ્થાપિત કર્યો છે.
બ્રહ્મણઃ સુપ્રિયા નિત્યં બાલેયી પરિકીર્તિતા। બ્રહ્માણં પૂજયેદ્યોઽસ્યામાત્માનં ચ વિશેષતઃ
આ દિવસ, બાલેયી તરીકે ઓળખાય છે, બ્રહ્માને હંમેશા ખૂબ જ પ્રિય છે; જે આ દિવસે બ્રહ્મા અને પોતાનું વિશેષપૂજન કરે છે, તેની પ્રશંસા થાય છે.
સ યાતિ પરમં સ્થાનં વિષ્ણોરમિતતેજસઃ। ચૈત્રે માસિ મહાબાહો પુણ્યા પ્રતિપદાં વરા
તે વિષ્ણુના અનંત તેજવાળાં સર્વોચ્ચ સ્થાનને પ્રાપ્ત કરે છે; ચૈત્ર મહિનામાં, હે મહાબાહુ, પ્રથમ દિવસ ખૂબ જ શુભ છે.
તસ્યાં યઃ શ્વપચં સ્પૃષ્ટ્વા સ્નાનં કુર્યાન્નરોત્તમઃ। ન તસ્ય દુરિતં કિંચિન્નાધયો વ્યાધયો નૃપ
તે દિવસે, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, જે કોઈ શ્વપચને સ્પર્શી પછી સ્નાન કરે છે, તેને કોઈ પાપ, દુઃખ કે રોગ રહેતા નથી, હે રાજા.
ભવન્તિ કુરુશાર્દૂલ તસ્માત્સ્નાનં સમાચરેત્। દિવ્યં નીરાજનંતદ્ધિ સર્વરોગવિનાશનં
તેથી, હે કુરુઓના સિંહ, સ્નાન કરવું જોઈએ; એ દિવ્ય નીરજન વિધિ બધા રોગોનો નાશ કરે છે.
ગોમહિષ્યાદિ યત્કિંચિત્તત્સર્વં કર્ષયેન્નૃપ। તેન વસ્ત્રાદિભિઃ સર્વૈસ્તોરણંબાહ્યતો ન્યસેત્
ગાય, મહિષ વગેરેમાંથી જે કંઈ મળે, એ બધું એકત્ર કરવું જોઈએ, હે રાજા; એ કપડાં અને અન્ય વસ્તુઓથી દ્વાર પર તોરણ બાંધવું જોઈએ.
******* બ્રાહ્મણાનાં તથા ભોજ્યં કુર્યાત્કુરુકુલોદ્વહ। તિસ્રો હ્યેતાઃ પુરા પ્રોક્તાસ્તિથયઃ કુરુનન્દન
બ્રાહ્મણો માટે પણ ભોજન તૈયાર કરવું જોઈએ, હે કુરુ કુળના શ્રેષ્ઠ; આ ત્રણ અતિથિદિન પ્રાચીન સમયમાં જાહેર કરાયા હતા, હે કુરુનંદન.
કાર્તિકાશ્વયુજે માસિ ચૈત્રેમાસિ તથા નૃપ। સ્નાનં દાનં શતગુણં કાર્ત્તિકે યા તિથિર્નૃપ
કાર્તિક, આશ્વયુજ અને ચૈત્ર મહિનામાં, હે રાજા, સ્નાન અને દાન કાર્તિકના દિવસે શતગણું ફળ આપે છે, હે રાજા.
બલિરાજ્ઞસ્તુ શુભદા પશૂનાં હિતકારિણી। "ગાયત્ર્યુવાચ। યદુક્તં તુ તયા વાક્યં સાવિત્ર્યા કમલોદ્ભવં
બલિરાજાનો દિવસ શુભ અને પશુઓ માટે હિતકારક છે; ગાયત્રી બોલી: જે વાત સાવિત્રીએ કમલજને કહી હતી.
ન તુ તે બ્રાહ્મણાઃ પૂજાં કરિષ્યન્તિ કદાચન। મદીયં તુ વચઃશ્રુત્વા યે કરિષ્યન્તિ ચાર્ચનં
એ બ્રાહ્મણો ક્યારેય પૂજા કરશે નહીં; પણ જે મારા વચન સાંભળે અને અર્ચન કરે છે.
ઇહ ભુક્ત્વા તુ ભોગાંસ્તે પરત્ર મોક્ષભાગિનઃ। એતાં જ્ઞાત્વા પરાં દૃષ્ટિં વરં તુષ્ટઃ પ્રયચ્છતિ
અહીં ભોગ ભોગવીને, તે પછી મુક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે; આ સર્વોચ્ચ દૃષ્ટિ જાણીને, તૃપ્ત થયેલો વ્યક્તિ વર આપે છે.
શક્રાહં તે વરં દાસ્યે સંગ્રામે શત્રુનિગ્રહે। તદા બ્રહ્મા મોચયિતા ગત્વા શત્રુનિકેતનમ્
ઇન્દ્રે કહ્યું: હું તને યુદ્ધમાં શત્રુઓના વિજય માટે વર આપું છું; પછી બ્રહ્મા તને શત્રુના ગૃહમાં જઈને મુક્ત કરશે.
સ્વપુરં લપ્સ્યસે નષ્ટં શત્રુનાશાત્પરાં મુદં। અકંટકં મહદ્રાજ્યં ત્રૈલોક્યે તે ભવિષ્યતિ
શત્રુનો નાશ કર્યા પછી, તું તું ગુમાવેલું શહેર ફરી મેળવશે અને સર્વોચ્ચ આનંદ પામશે; તું ત્રણેય લોકમાં કાંટાવિહીન મહાન રાજ્ય પામશે.
મર્ત્યલોકે યદા વિષ્ણો અવતારં કરિષ્યસિ। ભ્રાત્રા સહ પરં દુઃખં સ્વભાર્યાહરણાદિજં
જ્યારે તું મર્ત્યલોકમાં વિષ્ણુ રૂપે અવતાર લેશે, ત્યારે તારા ભાઈ સાથે તું તારી પત્નીના અપહરણથી મોટું દુઃખ સહન કરવું પડશે.
હત્વા શત્રું પુનર્ભાર્યાં લપ્સ્યસે સુરસન્નિધૌ। ગૃહીત્વાતાં પુનારાજ્યં કૃત્વા સ્વર્ગંગમિષ્યસિ
શત્રુને માર્યા પછી, તું દેવોની હાજરીમાં તારી પત્નીને પાછી મેળવશે; તેને લઈને ફરી રાજય કરશે અને પછી સ્વર્ગમાં જશે.
એકાદશસહસ્રાણિ વર્ષાણાં ચ પુનર્દિવં। ખ્યાતિસ્તે વિપુલા લોકે અનુરાગં જનૈસ્સહ
એકાદશ હજાર વર્ષ સુધી, તું ફરી સ્વર્ગમાં વસશે; તારી ખ્યાતિ દુનિયામાં વિશાળ રહેશે અને લોકોનો પ્રેમ પણ મળશે.
સાન્તાનિકાનામ તેષાં લોકા સ્થાસ્યન્તિ ભાવિતાઃ। ત્વયા તે તારિતા દેવ રામરૂપેણ માનવાઃ
તેમના લોક, સંતાનિક નામે, સ્થિર રહેશે; તારા રામરૂપે, હે દેવ, માનવોને તું તારી શક્તિથી મુક્ત કરશે.
ગાયત્રી તુ તદા રુદ્રંવરદા પ્રત્યભાષત। પતિતેપિચ તે લિંગે પૂજાં કુર્વંતિ યે નરાઃ
પછી ગાયત્રીએ, જે બક્ષિસ આપનાર રુદ્ર છે, એમ કહ્યું: 'તારા લિંગ પતન થયાં હોવા છતાં, જે પુરુષો તેની પૂજા કરે છે—'
તે પૂતાઃ પુણ્યકર્માણઃ સ્વર્ગલોકસ્ય ભાગિનઃ। ન તાં ગતિં ચાગ્નિહોત્રે ન ક્રતૌ હુતપાવકે
એ લોકો પવિત્ર બને છે, સારા કર્મો કરે છે અને સ્વર્ગના ફળમાં ભાગીદાર બને છે; એ સ્થિતિ અગ્નિહોત્ર કે યજ્ઞથી પ્રાપ્ત થતી નથી.
યાં ગતિં મનુજા યાંતિ તવ લિંગસ્ય પૂજનાત્। ગંગાતીરે સદા લિંગં બિલ્બપત્રેણ યે તવ
તારા લિંગની પૂજા કરીને જે અવસ્થાને લોકો પામે છે, એ બીજે ક્યાંયથી મળતી નથી; જે ગંગાના કિનારે તારા લિંગને બિલ્વ પત્રથી હમેશા પૂજે છે—
પૂજયિષ્યંતિ સુપ્રાતા રુદ્રલોકસ્ય ભાગિનઃ। પ્રાપ્યાપિ શર્વભક્તત્વમગ્ને ત્વં ભવ પાવનઃ
સવારના સમયે પૂજા કરનાર લોકો રુદ્રલોકમાં ભાગીદાર બને છે; અને શર્વની ભક્તિ પ્રાપ્ત કરીને, હે અગ્નિ, તું પણ પવિત્ર થાય છે.
ત્વયિ પ્રીતે સુરાઃ સર્વે પ્રીતા વૈ નાત્ર સંશયઃ। ત્વન્મુખેન હવિર્દેવૈઃ પ્રીતાઃ પ્રીતે ત્વયિધ્રુવમ્
તારી પ્રસન્નતા થાય ત્યારે બધા દેવતાઓ પણ પ્રસન્ન થાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી; તારા દ્વારા દેવતાઓ હવિથી સંતોષ પામે છે, અને તું પ્રસન્ન થાય ત્યારે તેઓ ચોક્કસ પ્રસન્ન થાય છે.
ભુઞ્જતે નાત્ર સન્દેહો વેદોક્તં વચનં યથા। ગાયત્રી બ્રાહ્મણાંસ્તાંશ્ચ સર્વાંશ્ચૈવાબ્રવીદિદં
તેઓ હવિનો ભોગ લે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી—જેમ વેદમાં કહેવાયું છે; ગાયત્રીએ આ વાત બ્રાહ્મણો અને બધા લોકોને કહી.
યુષ્માકં પ્રીણનં કૃત્વા સર્વતીર્થેષુ માનવાઃ। પદં સર્વે ગમિષ્યંતિ વૈરાજાખ્યં ન સંશયઃ
તમને પ્રસન્ન કરીને, બધા તીર્થોમાં માનવોએ એ 'વૈરાજ' નામના સ્થાનને પ્રાપ્ત કરશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
અન્નપ્રકારાન્વિવિધાન્દત્વા દાનાન્યનેકશઃ। શ્રાદ્ધેષુ પ્રીણનં કૃત્વા દેવદેવા ભવન્તિ તે
વિભિન્ન પ્રકારના અન્ન અને અનેક દાન આપીને, અને શ્રાદ્ધમાં તમને પ્રસન્ન કરીને, તેઓ દેવોમાં પણ શ્રેષ્ઠ બની જાય છે.