બ્રાહ્મણાનૃત્વિજઃ સર્વાન્સાવિત્રીવૈશશાપ હ। પ્રતિગ્રહાર્થાગ્નિહોત્રોવૃથાટવ્યાશ્રયાસ્તથા
સાવિત્રી એ પછી બધા બ્રાહ્મણો અને યજ્ઞકર્તા પુજારીઓને શાપ આપ્યો: ભેટ અને અગ્નિહોત્ર માટે, તેઓ વ્યર્થ જંગલમાં ભટકતા રહેશે.
સદા તીર્થાનિ ક્ષેત્રાણિ લોભાદેવ ભજિષ્યથ। પરાન્નેષુ સદાતૃપ્તા અતૃપ્તાસ્સ્વગૃહેષુ ચ
હંમેશા, લોભથી તીર્થો અને ખેતરોમાં જશો; બીજાના અન્નથી સંતુષ્ટ, પણ પોતાના ઘરમાં અતૃપ્ત રહેશો.
અયાજ્યયાજનં કૃત્વા કુત્સિતસ્ય પ્રતિગ્રહમ્। વૃથાધનાર્જનં કૃત્વા વ્યયં ચૈવ તથા વૃથા
અયોગ્ય માટે યજ્ઞ કરીને, અપમાનજનક ભેટ સ્વીકારી, વ્યર્થ ધન મેળવશો, અને તેમ જ તમારો ખર્ચ પણ વ્યર્થ રહેશે.
પ્રેતાનાં તેન પ્રેતત્વં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ। એવં શક્રં તથા વિષ્ણું રુદ્રં વૈ પાવકં તથા
આ કારણે, તું મૃતકોમાં મૃતક બની જશે—કોઈ શંકા નથી; એ રીતે તેણે ઈન્દ્ર, વિષ્ણુ, રુદ્ર અને અગ્નિને પણ શાપ આપ્યો.
બ્રહ્માણં બ્રાહ્મણાંશ્ચૈવ સર્વાંસ્તાનાશપદ્રુષા। શાપં દત્વા તથાતેષાં નિષ્ક્રાંતા સદસસ્તથા
તેણે ક્રોધથી બ્રહ્મા અને બ્રાહ્મણો, બધા ને શાપ આપ્યો; શાપ આપીને, એ સભામાંથી બહાર નીકળી ગઈ.
જ્યેષ્ઠં પુષ્કરમાસાદ્ય તદાસા ચ વ્યવસ્થિતા। લક્ષ્મીંપ્રાહ સતીં તાં ચશક્રભાર્યાં વરાનનામ્
પ્રથમ પુષ્કર પહોંચીને, એ ત્યાં સ્થિર રહી; અને લક્ષ્મી, સતી, શક્રની પત્ની, સુંદર ચહેરાવાળી, એણે તેને સંબોધન કર્યું.
યુવતીસ્તાસ્તથોવાચ નાત્ર સ્થાસ્યામિ સન્સદિ। તત્રચાહં ગમિષ્યામિ યત્રશ્રોષ્યે ન ચ ધ્વનિમ્
એ યુવાન સ્ત્રીઓને કહ્યું, ‘હું અહીં સભામાં રહીશ નહીં; હું ત્યાં જઇશ, જ્યાં કોઈ અવાજ સાંભળવો નહીં પડે.’
તતસ્તાઃ પ્રમદાઃ સર્વાઃ પ્રયાતાઃ સ્વનિકેતનમ્। સાવિત્રી કુપિતા તાસામપિ શાપાય ચોદ્યતા
પછી એ તમામ સ્ત્રીઓ પોતાના ઘરે પાછી ગઈ; સાવિત્રી ગુસ્સે થઈ, તેમને પણ શાપ આપવા તૈયાર થઈ.
યસ્માન્માં તુ પરિત્યજ્ય ગતાસ્તા દેવયોષિતઃ। તાસામપિ તથા શાપંપ્રદાસ્યેકુપિતા ભૃશમ્
કારણ કે એ દેવીઓ મને છોડીને ચાલી ગઈ, હું ખૂબ ગુસ્સે થઈને તેમને પણ શાપ આપીશ.
નૈકત્રવાસો લક્ષ્મ્યાસ્તુ ભવિષ્યતિકદાચન। ક્ષુદ્રા સા ચલચિત્તા ચમૂર્ખેષુ ચવસિષ્યતિ
લક્ષ્મી ક્યારેય એક જ જગ્યાએ રહેતી નહીં; એ ચંચળ, અસ્થિર મનવાળી અને મૂર્ખોમાં જ વસે છે.
મ્લેચ્છેષુ પાર્વતીયેષુ કુત્સિતે કુત્સિતે તથા। મૂર્ખેષુ ચાવલિપ્તેષુ અભિશપ્તે દુરાત્મનિ
મ્લેચ્છો, પાર્વતીના અનુયાયીઓ, અને નીચ, નીચ, મૂર્ખ અને અશુદ્ધ, શાપિત અને દુષ્ટોમાં—
એવંવિધે નરે સ્યાત્તે વસતિઃશાપકારિતા। શાપં દત્વાતતસ્તસ્યા ઇન્દ્રાણીમશપત્તતદા
એવા માણસમાં, શાપના પ્રભાવથી, લક્ષ્મી વસે છે; એ શાપ આપીને, તેણે ઈન્દ્રાણીને પણ શાપ આપ્યો.
બ્રહ્મહત્યા ગૃહીતેંદ્રે પત્યૌ તેદુઃખભાગિનિ। નહુષાપહૃતે રાજ્યે દૃષ્ટ્વા ત્વાંયાચયિષ્યતિ
બ્રહ્મહત્યાનો પાપ લાગેલા ઇન્દ્રને પકડવામાં આવશે અને તેની પત્ની દુખમાં રહેશે. નહુષ રાજય લઈ લેશે ત્યારે, તે તને જોઈને તારી પાસે વિનંતી કરશે.
અહમિન્દ્રઃ કથં ચૈષા નોપસ્થાસ્યતિ બાલિશા। સર્વાન્દેવાન્હનિષ્યામિ ન લપ્સ્યેહં શચીં યદિ
હું તો ઇન્દ્ર છું, તો આ મૂર્ખ સ્ત્રી કેમ મારી પાસે નહીં આવે? જો મને શચી મળતી નહીં હોય, તો હું બધા દેવતાઓને નાશ કરી દઈશ.
નષ્ટા ત્વં ચ તદા ત્રસ્તા વાક્પતેર્દુઃખિતા ગૃહે। વસિષ્યસે દુરાચારે મમ શાપેન ગર્વિતે
તુ ત્યારે ડરીને, ગુમ થયેલી અને વાક્પતિના ઘરમાં દુઃખી રહીશ. મારા શાપથી, અહંકારવાળી, દુશ્મનાઈમાં રહેવી પડશે.
દેવભાર્યાસુ સર્વાસુ તદા શાપમયચ્છત। ન ચાપત્યકૃતાં પ્રીતિમેતાઃ સર્વા લભિષ્યથ
તે સમયે, દેવોની તમામ પત્નીઓ શાપગ્રસ્ત થઈ ગઈ હતી અને કોઈને પણ સંતાનથી આનંદ મળતો નહોતો.
દહ્યમાના દિવારાત્રૌ વંધ્યાશબ્દેન દૂષિતાઃ। ગૌર્ય્યપ્યેવં તદા શપ્તા સાવિત્ર્યા વરવર્ણિની
દિવસ-રાત દુઃખમાં સળગતી, વંધ્યા કહેવાઈને અપમાનિત થતી, ગૌરી પણ એ સમયે સાવિત્રી દ્વારા શાપિત થઈ હતી, જે સુંદર રંગવાળી હતી.
રુદમાના તુ સા દૃષ્ટા વિષ્ણુના ચ પ્રસાદિતા। મા રોદીસ્ત્વંવિશાલાક્ષિ એહ્યાગચ્છ સદાશુભે
તે રડતી જોઈને, વિષ્ણુએ તેને શાંત કરી કહ્યું: 'વિશાળ આંખવાળી, તું રડ નહી, હંમેશા શુભવાળી, અહીં આવી જા.'
પ્રવિશ્ય ચ સભાં દેહિ મેખલાં ક્ષૌમવાસસી। ગૃહાણ દીક્ષાં બ્રહ્માણિપાદૌ ચ પ્રણમામિ તે
સભામાં પ્રવેશ કર, કમરપટ્ટા અને કાપડ આપ, દિક્ષા સ્વીકાર, અને હું તારા માટે બ્રહ્માના પગને વંદન કરું છું.
એવમુક્તાઽબ્રવીદેનં ન કરોમિ વચસ્તવ। તત્રચાહં ગમિષ્યામિ યત્રશ્રોષ્યે ન વૈ ધ્વનિમ્
એ રીતે કહ્યું પછી, તેણે જવાબ આપ્યો: 'હું તું કહેલું કામ નહીં કરું. હું ત્યાં જઈશ જ્યાં કોઈ અવાજ સાંભળવા ન મળે.'
એતાવદુક્ત્વા સારુહ્ય તસ્માત્સ્થાનદ્ગિરૌ સ્થિતા। વિષ્ણુસ્તદગ્રતઃસ્થિત્વાબધ્વા ચ કરસમ્પુટં
એ વાત કહી, તે ત્યાંથી પર્વત પર ચડીને ઊભી રહી; વિષ્ણુ તેના સામે હાથ જોડીને ઊભો રહ્યો.
તુષ્ટાવ પ્રણતો ભૂત્વા ભક્ત્યા પરમયાસ્થિતઃ। "વિષ્ણુરુવાચ। સર્વગા સર્વભૂતેષુ દ્રષ્ટવ્યા સર્વતોદ્ભુતા
વિષ્ણુએ શ્રદ્ધાથી નમન કરીને તેની સ્તુતિ કરી: 'વિષ્ણુ બોલ્યા: જે સર્વત્ર છે, બધા જીવોમાં વસે છે, અને દરેક દિશામાં પ્રગટ છે—'
સદસચ્ચૈવ યત્કિંચિદ્દૃશ્યં તન્ન વિના ત્વયા। તથાપિયેષુ સ્થાનેષુ દ્રષ્ટવ્યા સિદ્ધિમીપ્સુભિઃ
'જે કશું છે, દેખાય છે કે અદૃશ્ય છે, તે તારા વિના દેખાતું નથી. છતાં, આ સ્થળોએ, સિદ્ધિ ઈચ્છનારોએ તેને જોવી જોઈએ.'
સ્મર્તવ્યા ભૂમિકામૈર્વા તત્પ્રવક્ષ્યામિ તેગ્રતઃ। સાવિત્રી પુષ્કરેનામ તીર્થાનાં પ્રવરે શુભે
'ભૂમિ ઈચ્છનારોએ તેને સ્મરણ કરવું જોઈએ; હું તને કહું છું: સાવિત્રી, પુષ્કર નામે, તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ છે.'
વારાણસ્યાં વિશાલાક્ષી નૈમિષે લિંગધારિણી। પ્રયાગે લલિતાદેવી કામુકા ગન્ધમાદને
'વારાણસીમાં તે વિશાળાક્ષી છે; નૈમિષમાં લિંગધારી છે; પ્રયાગમાં લલિતા દેવી છે; ગંધમાદનમાં કામુકા છે.'
માનસે કુમુદા નામ વિશ્વકાયા તથામ્બરે। ગોમન્તે ગોમતી નામ મન્દરેકામચારિણી
'માનસમાં તે કુમુદા નામે છે; આકાશમાં વિશ્વકાયા છે; ગોમંતમાં ગોમતી છે; મન્દરમાં મનમોજી છે.'
મદોત્કટા ચૈત્રરથે જયન્તી હસ્તિનાપુરે। કાન્યકુબ્જે તથા ગૌરીરમ્ભા મલયપર્વતે
'ચૈત્રરથમાં મદોત્કટા છે; જયંતી, હસ્તિનાપુરમાં; કાન્યકુભજમાં ગૌરી છે; અંબામાં, મલય પર્વત પર.'
એકામ્રકે કીર્તિમતી વિશ્વા વિશ્વેશ્વરી તથા। કર્ણિકે પુરુહસ્તેતિ કેદારે માર્ગદાયિકા
'એકામ્રમાં કીર્તિમતી છે; વિશ્વમાં વિશ્વેશ્વરી છે; કર્ણિકામાં પુરુહસ્તી કહેવાય છે; કેદારમાં માર્ગ આપનાર છે.'
નન્દા હિમવતઃ પૃષ્ટે ગોકર્ણે ભદ્રકાલિકા। સ્થાણ્વીશ્વરે ભવાની તુ બિલ્વકેબિલ્વપત્રિકા
'હિમાલયની ઢાળ પર નંદા છે; ગોકર્ણમાં ભદ્રકાળી છે; સ્થાણ્વીશ્વરમાં ભવાણી છે; બિલવકામાં બિલવપત્રિકા છે.'
શ્રીશૈલે માધવીદેવી ભદ્રાભદ્રેશ્વરી તથા। જયા વરાહશૈલે તુ કમલાકમલાલયે
'શ્રીશૈલ પર માધવી દેવી છે; ભદ્રભદ્રેશ્વરીમાં ભદ્રા છે; વારાહશૈલ પર જય છે; કમલાલયમાં કમલા છે.'