પશૂનામિહ ગૃહ્ણાનાભાગં સ્વસ્વ ચરોર્મુદા। યજ્ઞભાગાર્થિનો દેવા વિલમ્બાદ્બ્રુવતે તદા
ત્યાં, જ્યારે સૌ પોતાના ભાગના પશુ આનંદથી લઈ રહ્યા હતા, દેવતાઓ યજ્ઞના ભાગ માટે વિલંબથી બોલ્યા.
કાલહીનં ન કર્તવ્યં કૃતં ન ફલદં યતઃ। વેદેષ્વેવમધીકારો દૃષ્ટઃસર્વૈર્મનીષિભિઃ
'સમયથી વિના કરેલો યજ્ઞ કરવો જોઈએ નહીં, કારણ કે એ ફળ આપતો નથી; એ જ નિયમ બધા જ્ઞાની વૈદિકોમાં જોયો છે.'
પ્રાવર્ગ્યે ક્રિયમાણે તુ બ્રાહ્મણૈર્વેદપારગૈઃ। ક્ષીરદ્વયેન સંયુક્ત શૃતેનાધ્વર્યુણા તથા
પ્રાવર્ગ્ય વિધિ બ્રાહ્મણો દ્વારા, બે ભાગ દૂધ અને ઘી સાથે, અધ્વર્યુ દ્વારા કરવામાં આવી રહી હતી.
ઉપહૂતેનાગતે નચાહૂતેષુ દ્વિજન્મસુ। ક્રિયમાણે તથાભક્ષ્યે દૃષ્ટ્વા દેવી રુષાન્વિતા
બોલાવ્યા છતાં, દ્વિજ આવ્યા નહીં; ભોજન તૈયાર થઈ રહ્યું હતું, એ જોઈને દેવી ગુસ્સે થઈ.
ઉવાચ દેવી બ્રહ્માણં સદોમધ્યે તુ મૌનિનમ્। કિમેતદ્યુજ્યતે દેવ કર્તુમેતદ્વિચેષ્ટિતમ્
દેવી સભાની વચ્ચે મૌન બ્રહ્માને બોલી, 'દેવ, આ કામ યોગ્ય છે? તું જે કર્યું એ યોગ્ય છે?'
માં પરિત્યજ્ય યત્કામાત્કૃતવાનસિ કિલ્બિષમ્। નતુલ્યાપાદરજસા મમૈષા યા શિરઃ કૃતા
'મને ઈચ્છાથી છોડીને, તું પાપ કર્યું છે; એ, જેને તું પત્ની બનાવી, એ મારા પગની ધૂળ પણ નથી.'
યદ્વદન્તિ જનાસ્સર્વે સંગતાઃ સદસિ સ્થિતાઃ। આજ્ઞામીશ્વરભૂતાનાં તાં કુરુષ્વ યદીચ્છસિ
અહીં સભામાં બેઠેલા બધા લોકો જે કહે છે, એ જ કરો, કેમ કે એ લોકો ઈશ્વર સમાન છે; જો તમારે ઇચ્છા હોય, તો એમની આજ્ઞા પ્રમાણે ચાલો.
ભવતા રૂપલોભેન કૃતં લોકવિગર્હિતમ્। પુત્રેષુ નકૃતાલજ્જા પૌત્રેષુચન તે પ્રભો
તમારી સૌંદર્યની લાલચને કારણે, તમે એવું કામ કર્યું છે જે દુનિયાએ નાકાબેલ માન્યું છે; તમારા પુત્રો અને પૌત્રો સામે પણ તમને લાજ નથી આવી, હે પ્રભુ.
કામકારકૃતં મન્ય એતત્કર્મવિગર્હિતમ્। પિતામહોસિ દેવાનામૃષીણાં પ્રપિતામહઃ
આ કામ ઇચ્છાથી કર્યું છે, અને એ દોષારોપણ થયેલું છે; તમે દેવતાઓના પિતામહ અને ઋષિઓના પ્રપિતામહ છો.
કથં ન તે ત્રપા જાતા આત્મનઃપશ્યતસ્તનુમ્। લોકમધ્યેકૃતં હાસ્યમહં ચાપકૃતા પ્રભો
તમે પોતાનું શરીર જોઈને પણ શરમ કેમ ન આવી, જ્યારે દુનિયામાં બધાની સામે એ અપમાનજનક કામ કર્યું? હું પણ, હે પ્રભુ, અપમાનિત થઈ ગઈ છું.
યદ્યેષ તે સ્થિરો ભાવસ્તિષ્ઠ દેવ નમોસ્તુતે। અહંકથંસખીનાંતુ દર્શયિષ્યામિ વૈમુખમ્
જો તમારી આ ઈચ્છા અડગ છે, તો રહો, હે દેવ, હું તમને નમસ્કાર કરું છું; પણ હું મારા સખીઓને કેવી રીતે મોં બતાવું?
ભર્ત્રા મે વિધૃતા પત્ની કથમેતદહં વદે। "બ્રહ્મોવાચ। ઋત્વિગ્ભિસ્ત્વરિતશ્ચાહં દીક્ષાકાલાદનંતરમ્
મારા પતિએ મને પત્ની તરીકે રાખી છે—હું આ વાત કેવી રીતે કહી શકું?
પત્નીં વિના ન હોમોત્ર શીઘ્રં પત્નીમિહાનય। શક્રેણૈષા સમાનીતા દત્તેયં મમ વિષ્ણુના
બ્રહ્માએ કહ્યું: યજ્ઞકર્મ માટે પુજારીઓએ મને તાત્કાલિક બોલાવ્યા, અને દિક્ષા પછી હું આવ્યો; અહીં પત્ની વિના યજ્ઞ શક્ય નથી—તેથી તરત પત્ની લાવો. શક્રે એ સ્ત્રીને લાવી અને વિષ્ણુએ મને આપી.
ગૃહીતા ચ મયા સુભ્રુ ક્ષમસ્વૈતં મયા કૃતમ્। ન ચાપરાધં ભૂયોન્યં કરિષ્યે તવ સુવ્રતે
હે સુંદર ભ્રૂવાળી, મેં તેને સ્વીકારી છે; મેં જે કર્યું છે, એ માટે મને માફ કરો. હે સુવ્રતા, હવે હું તમારું બીજું અપમાન નહીં કરું.
પાદયોઃ પતિતસ્તેહં ક્ષમસ્વેહ નમોસ્તુતે। "પુલસ્ત્ય ઉવાચ। એવમુક્તા તદા ક્રુદ્ધા બ્રહ્માણં શપ્તુમુદ્યતા
હું તમારા પગ પર પડી રહ્યો છું—માફ કરો, અહીં હું તમને નમસ્કાર કરું છું.
યદિ મેસ્તિ તપસ્તપ્તં ગુરવો યદિ તોષિતાઃ। સર્વબ્રહ્મસમૂહેષુ સ્થાનેષુ વિવિધેષુ ચ
પુલસ્ત્યે કહ્યું: આમ કહેતાં, તે સ્ત્રી ગુસ્સે થઈ અને બ્રહ્માને શાપ આપવા તૈયાર થઈ.
નૈવ તે બ્રાહ્મણાઃ પૂજાં કરિષ્યંતિ કદાચન। ૠતે તુ કાર્તિકીમેકાં પૂજાં સાંવત્સરીં તવ
જો મેં તપસ્યા કરી છે, અને મારા ગુરુઓ પ્રસન્ન થયા છે, તો બધા બ્રાહ્મણોની સભામાં, વિવિધ સ્થળોએ,
કરિષ્યન્તિ દ્વિજાઃ સર્વે મર્ત્યા નાન્યત્ર ભૂતલે। એતદ્બ્રહ્માણમુક્ત્વાહ શતક્રતુમુપસ્થિતમ્
ક્યારેય બ્રાહ્મણો તમારી પૂજા નહીં કરે, સિવાય કાર્તિક મહિનામાં એક વર્ષમાં એકવાર પૂજા કરે.
ભોભોઃ! શક્ર ત્વયાનીતા આભીરી બ્રહ્મણોન્તિકમ્। યસ્માત્તે ક્ષુદ્રકંકર્મતસ્માત્વં લપ્સ્યસે ફલમ્
પૃથ્વી પર બધા દ્વિજ લોકો એ જ પૂજા કરશે, બીજું કશું નહીં. આમ બ્રહ્માને કહી, એ સ્ત્રી શતક્રતુ પાસે બોલી.
યદા સંગ્રામમધ્યે ત્વં સ્થાતા શક્ર ભવિષ્યસિ। તદા ત્વં શત્રુભિર્બદ્ધો નીતઃ પરમિકાં દશામ્
હે શક્ર! તમે એ ગાયવાળી સ્ત્રીને બ્રહ્મા પાસે લાવી; એ નાના કામના કારણે, એનું પરિણામ તમે ભોગવશો.
અકિઞ્ચનો નષ્ટસત્વઃ શત્રૂણાં નગરે સ્થિતઃ। પરાભવં મહત્પ્રાપ્ય ન ચિરાદેવ મોક્ષ્યસે
જ્યારે યુદ્ધના મથ્યમાં તમે ઊભા રહેશો, હે શક્ર, ત્યારે દુશ્મનોએ તમને બાંધીને અત્યંત દુઃખી સ્થિતિમાં લઈ જશો.
શક્રં શપ્ત્વા તદા દેવી વિષ્ણું વાક્યમથાબ્રવીત્। ભૃગુવાક્યેન તે જન્મ યદા મર્ત્યે ભવિષ્યતિ
તમે દયનિય, શક્તિ વિહોણા, દુશ્મનોના શહેરમાં રહેશો, મોટું અપમાન ભોગવીને, પણ થોડા સમયમાં મુક્ત થશો.
ભાર્યાવિયોગજં દુઃખં તદા ત્વં તત્ર ભોક્ષ્યસે। હૃતાતેશત્રુણા પત્ની પરે પારો મહોદધેઃ
શક્રને શાપ આપ્યા પછી, દેવી વિષ્ણુને બોલી: ભૃગુના વચનથી, જ્યારે તમે મનુષ્ય રૂપે જન્મ લેશો,
ન ચ ત્વં જ્ઞાસ્યસે નીતાં શોકોપહતચેતનઃ। ભ્રાત્રા સહ પરં કષ્ટામાપદં પ્રાપ્ય દુઃખિતઃ
ત્યારે પત્નીથી વિયોગનું દુઃખ ભોગવશો; તમારી પત્ની દુશ્મન દ્વારા મહાસાગર પાર લઈ જવામાં આવશે.
યદા યદુકુલે જાતઃ•★કૃષ્ણસંજ્ઞો ભવિષ્યસિ। પશૂનાં દાસતાં પ્રાપ્ય ચિરકાલં ભ્રમિષ્યસિ
જ્યારે તું યદુ કુળમાં જન્મ લેશે, ત્યારે તને કૃષ્ણ નામથી ઓળખવામાં આવશે; પશુઓમાં દાસી બનીને, લાંબા સમય સુધી તું ભટકતી રહેશે.
તદાહ રુદ્રં કુપિતા યદા દારુવને સ્થિતઃ। તદા ત ૠષયઃ ક્રુદ્ધાઃશાપં દાસ્યન્તિવૈ હર
પછી, જ્યારે રુદ્ર દારુવનમાં હાજર હતો, ત્યારે ગુસ્સામાં ઋષિઓએ પણ ગુસ્સે થઈને તેને શાપ આપ્યો.
ભોભોઃ !કાપાલિક ક્ષુદ્ર સ્ત્રીરસ્માકં જિહીર્ષસિ। તદેતદ્દર્પિતં તેદ્ય ભૂમૌ લિઙ્ગંપતિષ્યતિ
‘અરે કાપાલિક, તું નિકૃષ્ટ છે! તું અમારી સ્ત્રીઓની ઈચ્છા રાખે છે; તેથી, આજે તારો અહંકારભર્યો અંગ ધરતી પર પડી જશે.’
વિહીનઃ પૌરુષેણ ત્વં મુનિશાપાચ્ચ પીડિતઃ। ગઙ્ગાદ્વારેસ્થિતા પત્ની સા ત્વામાશ્વાસયિષ્યતિ
મુનિ શાપથી પિડીત અને પુરુષત્વથી વિહોણો થઈને, ગંગાના દ્વાર પાસે ઉભેલી તારી પત્ની તને આશ્વાસન આપશે.
અગ્ને ત્વં સર્વભક્ષોસિ પૂર્વં પુત્રેણ મે કૃતઃ। ભૃગુણા ધર્મનિત્યેન કથં દગ્ધં દહામ્યહમ્
‘અગ્નિ, તું બધું ભક્ષે છે; પહેલાં તું મારા પુત્ર ભૃગુ દ્વારા ધર્મમાં સ્થિર રહી સર્જાયો હતો. હવે હું, જે સળગાયો, કેવી રીતે સળગાવી શકું?’
જાતવેદસ્સ રુદ્રસ્ત્વાં રેતસા પ્લાવયિષ્યતિ। અમેધ્યેષુ ચ તેજિહ્વા અધિકં પ્રજ્વલિષ્યતિ
જાતવેદસ, રુદ્ર તને પોતાના વીર્યથી ભીંજવી દેશે; અને અશુદ્ધ વસ્તુઓમાં, તારી જ્વાળાની જીભ વધારે જલશે.