અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિસાવિત્ર્યા બ્રહ્મણા સહ। વાદો યથાનુભૂતસ્તુ પરિહાસકૃતો મહાન્
હવે હું સાવિત્રી અને બ્રહ્મા વચ્ચે થયેલી ચર્ચા, જે મજાકમાં થઈ હતી અને જેમ અનુભવાઈ હતી, એ આગળ જણાવું છું.
સાવિત્રીગમને સર્વા-આગતા દેવયોષિતઃ। ભૃગોઃખ્યાત્યાં સમુત્પન્નાવિષ્ણુપત્ની યશસ્વિની
જ્યારે સાવિત્રી ત્યાંથી ગઈ, ત્યારે બધા દેવીઓ એકત્ર થઈ; ભૃગુની કીર્તિમાંથી જન્મેલી, વિષ્ણુની પ્રસિદ્ધ પત્ની પણ એમાં હતી.
આમન્ત્રિતા સદા લક્ષ્મીસ્તત્રાયાતા ત્વરાન્વિતા। મદિરાચ મહાભાગા યોગનિદ્રા વિભૂતિદા
લક્ષ્મી હંમેશા આમંત્રિત હતી અને ઝડપથી આવી; મદિરા, ખૂબ ભાગ્યશાળી, અને યોગનિદ્રા, સમૃદ્ધિ આપનાર, પણ ત્યાં આવી.
શ્રીઃ કમલાલયાભૂતિઃ કીર્તિઃ શ્રદ્ધા મનસ્વિની। પુષ્ટિતુષ્ટિપ્રદા યા તુ દેવ્યા એતાઃ સમાગતાઃ
શ્રી, કમળમાં વસતી, ભૂતિ, કીર્તિ, બુદ્ધિશાળી શ્રદ્ધા, પુષ્ટિ અને તૃષ્ટિ, જે પોષણ આપતી—આ બધાં દેવીઓ એકત્ર થઈ.
સતી યા દક્ષતનયા ઉમેતિ પાર્વતી શુભા। ત્રૈલોક્યસુન્દરી દેવી સ્ત્રીણાં સૌભાગ્યદાયિની
સતી, દક્ષની પુત્રી, જે ઉમા અને પાર્વતી તરીકે ઓળખાય છે, શુભ અને ત્રણેય લોકમાં સુંદરતા માટે પ્રસિદ્ધ, સ્ત્રીઓના સૌભાગ્યની દાતા.
જયા ચ વિજયા ચૈવ મધુચ્છન્દામરાવતી। સુપ્રિયા જનકાન્તા ચ સાવિત્ર્યા મંદિરે શુભે
જયા અને વિજયા, મધુછંદા, અમરાવતી, સુપ્રિયા, જનકાંતા—આ બધા સાવિત્રીના શુભ મંડિરમાં પ્રવેશ્યા.
ગૌર્યા સહ સમાયાતાસ્સુવેષા ભરણાન્વિતાઃ। પુલોમદુહિતા ચૈવ શક્રાણી ચ સહાપ્સરાઃ
ગૌરી સાથે, સુંદર વસ્ત્રોમાં સજ્જ, પુલોમાની પુત્રી અને શક્રની પત્ની પણ અપ્સરાઓ સાથે આવી.
સ્વાહા ચાપિ સ્વધાઽઽયાતા ધૂમોર્ણા ચ વરાનના। યક્ષી તુ રાક્ષસી ચૈવ ગૌરી ચૈવ મહાધના
સ્વાહા અને સ્વધા આવી, ધૂમોર્ણા સુંદર મુખવાળી, યક્ષી અને રાક્ષસી, અને ગૌરી, મોટી સંપત્તિ ધરાવતી.
મનોજવા વાયુપત્ની ઋદ્ધિશ્ચ ધનદપ્રિયા। દેવકન્યાસ્તથાઽઽયાતા દાનવ્યો દનુવલ્લભાઃ
મનોજવા, વાયુની પત્ની, ઋદ્ધિ, ધનદની પ્રિય, અને દેવકન્યાઓ, દાનવીઓ અને તેમના પ્રિય પણ આવી.
સપ્તર્ષીણાં મહાપત્ન્ય ઋષીણાં ચ વરાંગનાઃ। એવં ભગિન્યો દુહિતા વિદ્યાધરીગણાસ્તથા
સપ્તર્ષિઓની મહાન પત્નીઓ, ઋષિઓની શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ, બહેનો અને દીકરીઓ, અને વિદ્યાધરીઓના સમૂહ પણ આવી.
રાક્ષસ્યઃ પિતૃકન્યાશ્ચ તથાન્યા લોકમાતરઃ। વધૂભિઃ સસ્નુષાભિશ્ચ સાવિત્રી ગન્તુમિચ્છતિ
રાક્ષસી સ્ત્રીઓ, પિતૃઓની દીકરીઓ અને અન્ય લોકમાતાઓ, વધૂઓ અને સ્નુષાઓ સાથે, સાવિત્રીને સાથે જવું ઈચ્છતી હતી.
અદિત્યાદ્યાસ્તથા સર્વા દક્ષકન્યાસ્સમાગતાઃ। તાભિઃ પરિવૃતા સાધ્વી બ્રહ્માણી કમલાલયા
બધી આદિત્યાઓ અને દક્ષની દીકરીઓ એકત્ર થઈ; એ બધાની વચ્ચે, સતી બ્રહ્માણી, કમળમાં વસતી, આગળ વધી.
કાચિન્મોદકમાદાય કાચિચ્છૂર્પં વરાનના। ફલપૂરિતમાદાય પ્રયાતા બ્રહ્મણોંતિકમ્
કોઈ મોઢક લઈ, કોઈ સુંદર મુખવાળી છૂર્પા લઈ, કોઈ ફળથી ભરેલું પાત્ર લઈ, એ બધા બ્રહ્મા તરફ ગયા.
આઢકીઃ સહ નિષ્પાવા ગૃહીત્વાન્યાસ્તથાપરા। દાડિમાનિ વિચિત્રાણિ માતુલિંગાનિ શોભના
કેટલાંક ભુનેલા દાણા ભરેલી પાતળી લઈ, બીજાં દાડીમ અને સુંદર માતુલિંગ લઈ.
કરીરાણિ તથા ચાન્યા ગૃહીત્વા કમલાનિ ચ। કૌસુંભકં જીરકં ચ ખર્જૂરમપરા તથા
બીજાં કરીર અને કમળ, કુસુંભ, જીરું અને ખજુર પણ લઈ.
ઉત્તમાન્યપરાદાય નાલિકેરાણિ સર્વશઃ। દ્રાક્ષયાપૂરિતં કાચિત્પાત્રંશ્રૃઁગાટકંતથા
કેટલાંક શ્રેષ્ઠ નાળિયેર, દ્રાક્ષથી ભરેલું પાત્ર અને શ્રૃંગાટક ફળ પણ લાવ્યા.
કર્પૂરાણિ વિચિત્રાણિ જંબૂકાનિ શુભાનિ ચ। અક્ષોટામલકાન્ગૃહ્ય જમ્બીરાણિ તથાપરા
સુગંધિત કપૂર, શુભ જાંબુ, અખરોટ, આમળા અને બીજાં લીમડાં પણ લાવ્યા.
બિલ્વાનિ પરિપક્વાનિ ચિપિટાનિ વરાનના। કાર્પાસતૂલિકાશ્ચાન્યા વસ્ત્રં કૌસુમ્ભકં તથા
કેટલાંક પાકેલા બિલ્વ અને ચિપિટા, સુંદર મુખવાળીઓ કાપાસના ગોળા અને કુસુંભના વસ્ત્ર પણ લાવ્યા.
એવમાદ્યાનિ ચાન્યાનિ કૃત્વા શૂર્પે વરાનનાઃ। સાવિત્ર્યાસહિતાઃસર્વાઃ સંપ્રાપ્તાઃસહસાશુભાઃ
આ રીતે, શૂર્પે સાથે અનેક કામો કરીને, સૌ સુંદર મુખવાળી સ્ત્રીઓ, સાવિત્રી સાથે, અચાનક શુભ રૂપે આવી પહોંચી.
સાવિત્રીમાગતાં દૃષ્ટ્વા ભીતસ્તત્ર પુરન્દરઃ। અધોમુખઃ સ્થિતોબ્રહ્મા કિમેષા માંવદિષ્યતિ
સાવિત્રીને ત્યાં આવતી જોઈને, ઇન્દ્ર ડરાઈ ગયો; બ્રહ્મા શરમથી માથું નીચે કરીને ઊભો રહ્યો, 'આ હવે મને શું કહેશે?' એમ વિચારી રહ્યો.
ત્રપાન્વિતૌ વિષ્ણુરુદ્રૌ સર્વે ચાન્યે દ્વિજાતયઃ। સભાસદસ્તથા ભીતાસ્તથા ચાન્યે દિવૌકસઃ
વિષ્ણુ અને રુદ્ર, શરમમાં ડૂબેલા, અને બીજા બધા દ્વિજ, સભાસદો તથા અન્ય દેવતાઓ પણ એ જ રીતે ભયભીત હતા.
પુત્રાઃપૌત્રા ભાગિનેયા માતુલા ભ્રાતરસ્તથા। ઋભવો નામ યે દેવા દેવાનામપિ દેવતાઃ
પુત્રો, પૌત્રો, ભાણેજો, માતુલો, ભાઈઓ અને ઋભુઓ — એ દેવતાઓ, જે દેવોમાં પણ દેવતા છે —
વૈલક્ષ્યેવસ્થિતાઃ સર્વે સાવિત્રી કિં વદિષ્યતિ। બ્રહ્મપાર્શ્વે સ્થિતા તત્ર કિંતુ વૈ ગોપકન્યકા
બધા ત્યાં અશાંતિમાં ઊભા હતા, 'સાવિત્રી શું કહેશે?' એમ વિચારી રહ્યા. એ બ્રહ્માના બાજુમાં ઊભી હતી, પણ સાચે તો એ ગોપાળણ હતી.
મૌનીભૂતા તુ શૃણ્વાના સર્વેષાં વદતાં ગિરઃ। અદ્ધ્વર્યુણા સમાહૂતા નાગતા વરવર્ણિની
એ મૌન થઈ, બધાના બોલતા શબ્દો સાંભળતી રહી; અધ્વર્યુએ બોલાવ્યા છતાં, એ સુંદર રંગવાળી સ્ત્રી આવી નહીં.
શક્રેણાન્યાહૃતા-આભીરાદત્તા સા વિષ્ણુનાસ્વયમ્। અનુમોદિતાચરુદ્રેણપિત્રાઽદત્તાસ્વયં તથા
બીજી, શક્રે આભીરમાંથી લાવી, એ વિષ્ણુને આપવામાં આવી; રુદ્રે મંજૂરી આપી, અને એના પિતાએ પણ સ્વયં આપી.
કથં સા ભવિતા યજ્ઞે સમાપ્તિં વા વ્રજેત્કથમ્। એવં ચિંતયતાં તેષાં પ્રવિષ્ટા કમલાલયા
એ યજ્ઞમાં કેવી રીતે ભાગ લેશે, કે યજ્ઞ પૂર્ણ કેવી રીતે થશે? એમ બધા વિચારી રહ્યા હતા, ત્યારે કમલથી જન્મેલી અંદર આવી.
વૃતો બ્રહ્માસદસ્યૈસ્તુ ઋત્વિગ્ભિર્દૈવતૈસ્તથા। હૂયંતે ચાગ્નયસ્તત્ર બ્રાહ્મણૈર્વૈદપારગૈઃ
બ્રહ્મા સભાસદો, ઋત્વિજ અને દેવતાઓથી ઘેરાયેલો હતો; ત્યાં વૈદિક જ્ઞાન ધરાવતા બ્રાહ્મણો અગ્નિમાં હવન કરી રહ્યા હતા.
પત્નીશાલાસ્થિતા ગોપી સૈણશ્રૃઁગા સમેખલા। ક્ષૌમવસ્ત્રપરીધાના ધ્યાયંતી પરમં પદમ્
ગોપાળણ પત્નીશાળામાં ઊભી હતી, ભેંસના ઊનથી બનેલી કટિબંધી પહેરેલી, કૌશીય વસ્ત્રમાં, પરમ પદનું ધ્યાન કરતી.
પતિવ્રતા પતિપ્રાણા પ્રાધાન્યે ચ નિવેશિતા। રૂપાન્વિતા વિશાલાક્ષી તેજસા ભાસ્કરોપમા
પતિ માટે સમર્પિત, પતિમાં જ જીવ, સ્ત્રીઓમાં મુખ્ય, સુંદર, વિશાળ આંખોવાળી, અને તેજમાં સૂર્ય જેવી.
દ્યોતયન્તી સદસ્તત્ર સૂર્યસ્યેવ યથા પ્રભા। જ્વલમાનં તથા વહ્નિં શ્રયન્તે ઋત્વિજસ્તથા
એ સભાને સૂર્યની પ્રકાશ જેમ ઉજવતી, તેજસ્વી હતી; ઋત્વિજ પણ જલતા અગ્નિ પાસે ગયા.