કૌશિકીતિ ગણો નામ તૃતીયો ભવતુ દ્વિજાઃ। ત્રિધાબદ્ધમિદં સ્થાનં સર્વં યુષ્મદ્ભવિષ્યતિ
ત્રીજા જૂથના બ્રાહ્મણોનું નામ 'કૌશિકી' રાખો; આ આખું સ્થાન ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલું, તમારે બધાને મળશે.
બાહ્યતો લોકશબ્દેન પ્રોચ્યમાનાઃ પ્રજાસ્ત્વિહ। અવિજ્ઞેયમિદં સ્થાનં વિષ્ણુઃ પાલયિતા ધ્રુવમ્
બાહ્ય રીતે 'લોક' શબ્દથી જે પ્રજાઓ કહેવામાં આવે છે, આ સ્થાન જાણી શકાયું નથી; વિષ્ણુ ચોક્કસ રક્ષણ કરશે.
મયા દત્તં ચિરસ્થાયિ અભંગં ચભવિષ્યતિ। એવમુક્ત્વા તદા બ્રહ્મા સમાપ્તિંતામવૈક્ષત
મારે જે આપ્યું છે, તે લાંબું અને અવિભાજ્ય રહેશે; આવું કહીને બ્રહ્માએ સમાપ્તિ તરફ જોયું.
બ્રાહ્મણાઃ સહિતાસ્તે તુ ક્રોધામર્ષસમન્વિતાઃ। અતિથિં ભોજયાનાશ્ચ વેદાભ્યાસરતાસ્તુ તે
બ્રાહ્મણો એકસાથે ગુસ્સો અને અણગમણથી ભરેલા હતા; તેઓ અતિથિનું આદર કરતા અને વેદના અભ્યાસમાં તત્પર રહ્યા.
એતચ્ચ પરમં ક્ષેત્રં પુષ્કરં બ્રહ્મસંજ્ઞિતમ્। તત્રસ્થા યે દ્વિજાઃ શાંતા વસંતિ ક્ષેત્રવાસિનઃ
આ સર્વોચ્ચ ક્ષેત્ર 'પુષ્કર', જે બ્રહ્માના નામથી ઓળખાય છે; ત્યાં રહેતા શાંત દ્વિજો ક્ષેત્રવાસી છે.
ન તેષાં દુર્લભં કિંચિદ્બ્રહ્મલોકે ભવિષ્યતિ। કોકામુખે કુરુક્ષેત્રે નૈમિષે ઋષિસંગમે
બ્રહ્મલોકમાં તેમને માટે કશું અપ્રાપ્ય નથી; કોકામુખ, કુરુક્ષેત્ર કે નૈમીષમાં ઋષિ સંમેલનમાં હોય.
વારાણસ્યાં પ્રભાસે ચ તથા બદરિકાશ્રમે। ગંગાદ્વારે પ્રયાગે ચ ગંગાસાગરસંગમે
વારાણસી, પ્રભાસ, અને એ જ રીતે બદરીકાશ્રમ, ગંગાદ્વાર, પ્રયાગ અને ગંગા-સાગર સંગમમાં.
રુદ્રકોટ્યાં વિરૂપાક્ષે મિત્રસ્યાપિ તથા વને। તીર્થેષ્વેતેષુ સર્વેષુ સિદ્ધિર્યા દ્વાદશાબ્દિકા
રુદ્રકોટિ, વિરૂપાક્ષ, અને મિત્રના વનમાં; આ બધા તીર્થોમાં, જે સિદ્ધિ બાર વર્ષમાં મળે છે.
પ્રાપ્યતે માનવૈર્લોકે ષણ્માસાદ્રાજસત્તમ। પુષ્કરે તુ ન સંદેહો બ્રહ્મચર્યમના યદિ
માણસો છ મહિના માં આ સિદ્ધિ પામે છે, હે રાજાશ્રેષ્ઠ; પણ પુષ્કરમાં, જો બ્રહ્મચર્યમાં મન હોય, તો કોઈ સંશય નથી.
તીર્થાનાં પરમં તીર્થં ક્ષેત્રાણામપિ ચોત્તમમ્। સદા તુ પૂજિતં પૂજ્યૈર્ભક્તિયુક્તૈઃ પિતામહે
બધા તીર્થોમાં તે સર્વોચ્ચ છે; બધા ક્ષેત્રોમાં તે શ્રેષ્ઠ છે; પિતામહ દ્વારા ભક્તિપૂર્વક, સર્વદા પૂજિત છે.
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિસાવિત્ર્યા બ્રહ્મણા સહ। વાદો યથાનુભૂતસ્તુ પરિહાસકૃતો મહાન્
હવે હું સાવિત્રી અને બ્રહ્મા વચ્ચે થયેલી ચર્ચા, જે મજાકમાં થઈ હતી અને જેમ અનુભવાઈ હતી, એ આગળ જણાવું છું.
સાવિત્રીગમને સર્વા-આગતા દેવયોષિતઃ। ભૃગોઃખ્યાત્યાં સમુત્પન્નાવિષ્ણુપત્ની યશસ્વિની
જ્યારે સાવિત્રી ત્યાંથી ગઈ, ત્યારે બધા દેવીઓ એકત્ર થઈ; ભૃગુની કીર્તિમાંથી જન્મેલી, વિષ્ણુની પ્રસિદ્ધ પત્ની પણ એમાં હતી.
આમન્ત્રિતા સદા લક્ષ્મીસ્તત્રાયાતા ત્વરાન્વિતા। મદિરાચ મહાભાગા યોગનિદ્રા વિભૂતિદા
લક્ષ્મી હંમેશા આમંત્રિત હતી અને ઝડપથી આવી; મદિરા, ખૂબ ભાગ્યશાળી, અને યોગનિદ્રા, સમૃદ્ધિ આપનાર, પણ ત્યાં આવી.
શ્રીઃ કમલાલયાભૂતિઃ કીર્તિઃ શ્રદ્ધા મનસ્વિની। પુષ્ટિતુષ્ટિપ્રદા યા તુ દેવ્યા એતાઃ સમાગતાઃ
શ્રી, કમળમાં વસતી, ભૂતિ, કીર્તિ, બુદ્ધિશાળી શ્રદ્ધા, પુષ્ટિ અને તૃષ્ટિ, જે પોષણ આપતી—આ બધાં દેવીઓ એકત્ર થઈ.
સતી યા દક્ષતનયા ઉમેતિ પાર્વતી શુભા। ત્રૈલોક્યસુન્દરી દેવી સ્ત્રીણાં સૌભાગ્યદાયિની
સતી, દક્ષની પુત્રી, જે ઉમા અને પાર્વતી તરીકે ઓળખાય છે, શુભ અને ત્રણેય લોકમાં સુંદરતા માટે પ્રસિદ્ધ, સ્ત્રીઓના સૌભાગ્યની દાતા.
જયા ચ વિજયા ચૈવ મધુચ્છન્દામરાવતી। સુપ્રિયા જનકાન્તા ચ સાવિત્ર્યા મંદિરે શુભે
જયા અને વિજયા, મધુછંદા, અમરાવતી, સુપ્રિયા, જનકાંતા—આ બધા સાવિત્રીના શુભ મંડિરમાં પ્રવેશ્યા.
ગૌર્યા સહ સમાયાતાસ્સુવેષા ભરણાન્વિતાઃ। પુલોમદુહિતા ચૈવ શક્રાણી ચ સહાપ્સરાઃ
ગૌરી સાથે, સુંદર વસ્ત્રોમાં સજ્જ, પુલોમાની પુત્રી અને શક્રની પત્ની પણ અપ્સરાઓ સાથે આવી.
સ્વાહા ચાપિ સ્વધાઽઽયાતા ધૂમોર્ણા ચ વરાનના। યક્ષી તુ રાક્ષસી ચૈવ ગૌરી ચૈવ મહાધના
સ્વાહા અને સ્વધા આવી, ધૂમોર્ણા સુંદર મુખવાળી, યક્ષી અને રાક્ષસી, અને ગૌરી, મોટી સંપત્તિ ધરાવતી.
મનોજવા વાયુપત્ની ઋદ્ધિશ્ચ ધનદપ્રિયા। દેવકન્યાસ્તથાઽઽયાતા દાનવ્યો દનુવલ્લભાઃ
મનોજવા, વાયુની પત્ની, ઋદ્ધિ, ધનદની પ્રિય, અને દેવકન્યાઓ, દાનવીઓ અને તેમના પ્રિય પણ આવી.
સપ્તર્ષીણાં મહાપત્ન્ય ઋષીણાં ચ વરાંગનાઃ। એવં ભગિન્યો દુહિતા વિદ્યાધરીગણાસ્તથા
સપ્તર્ષિઓની મહાન પત્નીઓ, ઋષિઓની શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ, બહેનો અને દીકરીઓ, અને વિદ્યાધરીઓના સમૂહ પણ આવી.
રાક્ષસ્યઃ પિતૃકન્યાશ્ચ તથાન્યા લોકમાતરઃ। વધૂભિઃ સસ્નુષાભિશ્ચ સાવિત્રી ગન્તુમિચ્છતિ
રાક્ષસી સ્ત્રીઓ, પિતૃઓની દીકરીઓ અને અન્ય લોકમાતાઓ, વધૂઓ અને સ્નુષાઓ સાથે, સાવિત્રીને સાથે જવું ઈચ્છતી હતી.
અદિત્યાદ્યાસ્તથા સર્વા દક્ષકન્યાસ્સમાગતાઃ। તાભિઃ પરિવૃતા સાધ્વી બ્રહ્માણી કમલાલયા
બધી આદિત્યાઓ અને દક્ષની દીકરીઓ એકત્ર થઈ; એ બધાની વચ્ચે, સતી બ્રહ્માણી, કમળમાં વસતી, આગળ વધી.
કાચિન્મોદકમાદાય કાચિચ્છૂર્પં વરાનના। ફલપૂરિતમાદાય પ્રયાતા બ્રહ્મણોંતિકમ્
કોઈ મોઢક લઈ, કોઈ સુંદર મુખવાળી છૂર્પા લઈ, કોઈ ફળથી ભરેલું પાત્ર લઈ, એ બધા બ્રહ્મા તરફ ગયા.
આઢકીઃ સહ નિષ્પાવા ગૃહીત્વાન્યાસ્તથાપરા। દાડિમાનિ વિચિત્રાણિ માતુલિંગાનિ શોભના
કેટલાંક ભુનેલા દાણા ભરેલી પાતળી લઈ, બીજાં દાડીમ અને સુંદર માતુલિંગ લઈ.
કરીરાણિ તથા ચાન્યા ગૃહીત્વા કમલાનિ ચ। કૌસુંભકં જીરકં ચ ખર્જૂરમપરા તથા
બીજાં કરીર અને કમળ, કુસુંભ, જીરું અને ખજુર પણ લઈ.
ઉત્તમાન્યપરાદાય નાલિકેરાણિ સર્વશઃ। દ્રાક્ષયાપૂરિતં કાચિત્પાત્રંશ્રૃઁગાટકંતથા
કેટલાંક શ્રેષ્ઠ નાળિયેર, દ્રાક્ષથી ભરેલું પાત્ર અને શ્રૃંગાટક ફળ પણ લાવ્યા.
કર્પૂરાણિ વિચિત્રાણિ જંબૂકાનિ શુભાનિ ચ। અક્ષોટામલકાન્ગૃહ્ય જમ્બીરાણિ તથાપરા
સુગંધિત કપૂર, શુભ જાંબુ, અખરોટ, આમળા અને બીજાં લીમડાં પણ લાવ્યા.
બિલ્વાનિ પરિપક્વાનિ ચિપિટાનિ વરાનના। કાર્પાસતૂલિકાશ્ચાન્યા વસ્ત્રં કૌસુમ્ભકં તથા
કેટલાંક પાકેલા બિલ્વ અને ચિપિટા, સુંદર મુખવાળીઓ કાપાસના ગોળા અને કુસુંભના વસ્ત્ર પણ લાવ્યા.
એવમાદ્યાનિ ચાન્યાનિ કૃત્વા શૂર્પે વરાનનાઃ। સાવિત્ર્યાસહિતાઃસર્વાઃ સંપ્રાપ્તાઃસહસાશુભાઃ
આ રીતે, શૂર્પે સાથે અનેક કામો કરીને, સૌ સુંદર મુખવાળી સ્ત્રીઓ, સાવિત્રી સાથે, અચાનક શુભ રૂપે આવી પહોંચી.
સાવિત્રીમાગતાં દૃષ્ટ્વા ભીતસ્તત્ર પુરન્દરઃ। અધોમુખઃ સ્થિતોબ્રહ્મા કિમેષા માંવદિષ્યતિ
સાવિત્રીને ત્યાં આવતી જોઈને, ઇન્દ્ર ડરાઈ ગયો; બ્રહ્મા શરમથી માથું નીચે કરીને ઊભો રહ્યો, 'આ હવે મને શું કહેશે?' એમ વિચારી રહ્યો.