અગ્નિહોત્રરતા યે ચ ભક્તિમન્તો જનાર્દને। પૂજયન્તિ ચ બ્રહ્માણંતેજોરાશિં દિવાકરમ્
'જે અગ્નિહોત્રમાં રત છે, જનાર્દન પર ભક્તિ ધરાવે છે, બ્રહ્મા અને તેજસ્વી સૂર્યની પૂજા કરે છે—'
નાશુભં વિદ્યતે તેષાં યેષાં સામ્યે સ્થિતા મતિઃ। એતાવદુક્ત્વા વચનં તૂષ્ણીં ભૂતસ્તુ સોઽભવત્
'જેઓની બુદ્ધિ સમતામાં સ્થિર છે, તેમને ક્યારેય અશુભ નથી આવતું; આવું કહીને ભગવાન મૌન થયો.'
લબ્ધ્વા વરં સપ્રસાદં દેવદેવાન્મહેશ્વરાત્। આજગ્મુઃ સહિતાસ્સર્વે યત્ર દેવઃપિતામહઃ
મહાદેવના અનુકંપાપૂર્વક મળેલા વરદાન પછી, બધા મળીને જ્યાં દેવ પિતામહ હતા ત્યાં ગયા.
વિરિઞ્ચિં સંહિતાજાપ્યૈસ્તોષયંતોઽગ્રતઃસ્થિતાઃ। તુષ્ટસ્તાનબ્રવીદ્બ્રહ્મા મત્તોપિ વ્રિયતાં વરઃ
વિરિંચિની સામે ઊભા રહી, બધા બ્રાહ્મણોએ એકસાથે જાપ અને પ્રાર્થના કરીને તેમને પ્રસન્ન કર્યા; બ્રહ્માએ ખુશ થઈને કહ્યું: 'મારા પાસેથી વરદાન પસંદ કરો.'
બ્રહ્મણસ્તેનવાક્યેન હૃષ્ટાઃ સર્વે દ્વિજોત્તમાઃ। કો વરો યાચ્યતાં વિપ્રાઃ પરિતુષ્ટે પિતામહે
બ્રહ્માના શબ્દો સાંભળીને બધા શ્રેષ્ઠ દ્વિજ ખુશ થઈ ગયા; 'પિતામહ પ્રસન્ન થયા છે ત્યારે, કયો વરદાન માંગવું, હે વિપ્રો?'
અગ્નિહોત્રાણિ વેદાશ્ચ શાસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ। સાન્તાનિકાશ્ચ યે લોકા વરદાનાદ્ભવંતુ નઃ
અગ્નિહોત્ર, વેદો, વિવિધ શાસ્ત્રો અને સંતાનવાળા લોક — આ બધું અમને વરદાનથી પ્રાપ્ત થાય.
એવં પ્રજલ્પતાં તત્ર વિપ્રાણાં કોપમાવિશત્। કે યૂયં કેત્ર પ્રવરા વયં શ્રેષ્ઠાસ્તથાપરે
વિપ્રો એ રીતે બોલતા હતા ત્યારે ત્યાં ગુસ્સો ઉઠ્યો: 'તમે કોણ છો, કોણ શ્રેષ્ઠ છે? અમે શ્રેષ્ઠ છીએ, અને બીજા પણ છે.'
નેતિનેતિ તથા વિપ્રા દ્વિજાંસ્તાંસ્તત્ર સંસ્થિતાન્। બ્રહ્મોવાચાભિસંપ્રેક્ષ્ય બ્રાહ્મણાન્ક્રોધપૂરિતાન્
વિપ્રો 'એવું નથી, એવું નથી' કહીને ત્યાં એકઠા થયેલા દ્વિજોને બોલ્યા; બ્રહ્માએ ગુસ્સાથી ભરેલા બ્રાહ્મણોને જોઈને કહ્યું.
યસ્માદ્યૂયં ત્રિભિર્ભાગૈઃ સભાયાં બાહ્યતઃ સ્થિતાઃ। તસ્માદામૂલિકો ગુલ્મો હ્યેકો ભવતુ વોદ્વિજાઃ
તમે સભામાં ત્રણ જૂથમાં બહાર ઊભા હતા, તેથી, હે દ્વિજો, તમારા વચ્ચે એક મૂળ વગરનો ઝાડ રહે.
ઉદાસીનાઃ સ્થિતા યે તુ ઉદાસીના ભવંતુ તે। સાયુધાબદ્ધનિસ્ત્રિંશા યોદ્ધુકામા વ્યવસ્થિતાઃ
જે લોકો ઉદાસીન ઊભા રહ્યા હતા, તેઓ ઉદાસીન જ રહેશે; અને જે શસ્ત્રધારી, તલવાર બાંધીને યુદ્ધ કરવા તૈયાર હતા.
કૌશિકીતિ ગણો નામ તૃતીયો ભવતુ દ્વિજાઃ। ત્રિધાબદ્ધમિદં સ્થાનં સર્વં યુષ્મદ્ભવિષ્યતિ
ત્રીજા જૂથના બ્રાહ્મણોનું નામ 'કૌશિકી' રાખો; આ આખું સ્થાન ત્રણ ભાગમાં વહેંચાયેલું, તમારે બધાને મળશે.
બાહ્યતો લોકશબ્દેન પ્રોચ્યમાનાઃ પ્રજાસ્ત્વિહ। અવિજ્ઞેયમિદં સ્થાનં વિષ્ણુઃ પાલયિતા ધ્રુવમ્
બાહ્ય રીતે 'લોક' શબ્દથી જે પ્રજાઓ કહેવામાં આવે છે, આ સ્થાન જાણી શકાયું નથી; વિષ્ણુ ચોક્કસ રક્ષણ કરશે.
મયા દત્તં ચિરસ્થાયિ અભંગં ચભવિષ્યતિ। એવમુક્ત્વા તદા બ્રહ્મા સમાપ્તિંતામવૈક્ષત
મારે જે આપ્યું છે, તે લાંબું અને અવિભાજ્ય રહેશે; આવું કહીને બ્રહ્માએ સમાપ્તિ તરફ જોયું.
બ્રાહ્મણાઃ સહિતાસ્તે તુ ક્રોધામર્ષસમન્વિતાઃ। અતિથિં ભોજયાનાશ્ચ વેદાભ્યાસરતાસ્તુ તે
બ્રાહ્મણો એકસાથે ગુસ્સો અને અણગમણથી ભરેલા હતા; તેઓ અતિથિનું આદર કરતા અને વેદના અભ્યાસમાં તત્પર રહ્યા.
એતચ્ચ પરમં ક્ષેત્રં પુષ્કરં બ્રહ્મસંજ્ઞિતમ્। તત્રસ્થા યે દ્વિજાઃ શાંતા વસંતિ ક્ષેત્રવાસિનઃ
આ સર્વોચ્ચ ક્ષેત્ર 'પુષ્કર', જે બ્રહ્માના નામથી ઓળખાય છે; ત્યાં રહેતા શાંત દ્વિજો ક્ષેત્રવાસી છે.
ન તેષાં દુર્લભં કિંચિદ્બ્રહ્મલોકે ભવિષ્યતિ। કોકામુખે કુરુક્ષેત્રે નૈમિષે ઋષિસંગમે
બ્રહ્મલોકમાં તેમને માટે કશું અપ્રાપ્ય નથી; કોકામુખ, કુરુક્ષેત્ર કે નૈમીષમાં ઋષિ સંમેલનમાં હોય.
વારાણસ્યાં પ્રભાસે ચ તથા બદરિકાશ્રમે। ગંગાદ્વારે પ્રયાગે ચ ગંગાસાગરસંગમે
વારાણસી, પ્રભાસ, અને એ જ રીતે બદરીકાશ્રમ, ગંગાદ્વાર, પ્રયાગ અને ગંગા-સાગર સંગમમાં.
રુદ્રકોટ્યાં વિરૂપાક્ષે મિત્રસ્યાપિ તથા વને। તીર્થેષ્વેતેષુ સર્વેષુ સિદ્ધિર્યા દ્વાદશાબ્દિકા
રુદ્રકોટિ, વિરૂપાક્ષ, અને મિત્રના વનમાં; આ બધા તીર્થોમાં, જે સિદ્ધિ બાર વર્ષમાં મળે છે.
પ્રાપ્યતે માનવૈર્લોકે ષણ્માસાદ્રાજસત્તમ। પુષ્કરે તુ ન સંદેહો બ્રહ્મચર્યમના યદિ
માણસો છ મહિના માં આ સિદ્ધિ પામે છે, હે રાજાશ્રેષ્ઠ; પણ પુષ્કરમાં, જો બ્રહ્મચર્યમાં મન હોય, તો કોઈ સંશય નથી.
તીર્થાનાં પરમં તીર્થં ક્ષેત્રાણામપિ ચોત્તમમ્। સદા તુ પૂજિતં પૂજ્યૈર્ભક્તિયુક્તૈઃ પિતામહે
બધા તીર્થોમાં તે સર્વોચ્ચ છે; બધા ક્ષેત્રોમાં તે શ્રેષ્ઠ છે; પિતામહ દ્વારા ભક્તિપૂર્વક, સર્વદા પૂજિત છે.
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિસાવિત્ર્યા બ્રહ્મણા સહ। વાદો યથાનુભૂતસ્તુ પરિહાસકૃતો મહાન્
હવે હું સાવિત્રી અને બ્રહ્મા વચ્ચે થયેલી ચર્ચા, જે મજાકમાં થઈ હતી અને જેમ અનુભવાઈ હતી, એ આગળ જણાવું છું.
સાવિત્રીગમને સર્વા-આગતા દેવયોષિતઃ। ભૃગોઃખ્યાત્યાં સમુત્પન્નાવિષ્ણુપત્ની યશસ્વિની
જ્યારે સાવિત્રી ત્યાંથી ગઈ, ત્યારે બધા દેવીઓ એકત્ર થઈ; ભૃગુની કીર્તિમાંથી જન્મેલી, વિષ્ણુની પ્રસિદ્ધ પત્ની પણ એમાં હતી.
આમન્ત્રિતા સદા લક્ષ્મીસ્તત્રાયાતા ત્વરાન્વિતા। મદિરાચ મહાભાગા યોગનિદ્રા વિભૂતિદા
લક્ષ્મી હંમેશા આમંત્રિત હતી અને ઝડપથી આવી; મદિરા, ખૂબ ભાગ્યશાળી, અને યોગનિદ્રા, સમૃદ્ધિ આપનાર, પણ ત્યાં આવી.
શ્રીઃ કમલાલયાભૂતિઃ કીર્તિઃ શ્રદ્ધા મનસ્વિની। પુષ્ટિતુષ્ટિપ્રદા યા તુ દેવ્યા એતાઃ સમાગતાઃ
શ્રી, કમળમાં વસતી, ભૂતિ, કીર્તિ, બુદ્ધિશાળી શ્રદ્ધા, પુષ્ટિ અને તૃષ્ટિ, જે પોષણ આપતી—આ બધાં દેવીઓ એકત્ર થઈ.
સતી યા દક્ષતનયા ઉમેતિ પાર્વતી શુભા। ત્રૈલોક્યસુન્દરી દેવી સ્ત્રીણાં સૌભાગ્યદાયિની
સતી, દક્ષની પુત્રી, જે ઉમા અને પાર્વતી તરીકે ઓળખાય છે, શુભ અને ત્રણેય લોકમાં સુંદરતા માટે પ્રસિદ્ધ, સ્ત્રીઓના સૌભાગ્યની દાતા.
જયા ચ વિજયા ચૈવ મધુચ્છન્દામરાવતી। સુપ્રિયા જનકાન્તા ચ સાવિત્ર્યા મંદિરે શુભે
જયા અને વિજયા, મધુછંદા, અમરાવતી, સુપ્રિયા, જનકાંતા—આ બધા સાવિત્રીના શુભ મંડિરમાં પ્રવેશ્યા.
ગૌર્યા સહ સમાયાતાસ્સુવેષા ભરણાન્વિતાઃ। પુલોમદુહિતા ચૈવ શક્રાણી ચ સહાપ્સરાઃ
ગૌરી સાથે, સુંદર વસ્ત્રોમાં સજ્જ, પુલોમાની પુત્રી અને શક્રની પત્ની પણ અપ્સરાઓ સાથે આવી.
સ્વાહા ચાપિ સ્વધાઽઽયાતા ધૂમોર્ણા ચ વરાનના। યક્ષી તુ રાક્ષસી ચૈવ ગૌરી ચૈવ મહાધના
સ્વાહા અને સ્વધા આવી, ધૂમોર્ણા સુંદર મુખવાળી, યક્ષી અને રાક્ષસી, અને ગૌરી, મોટી સંપત્તિ ધરાવતી.
મનોજવા વાયુપત્ની ઋદ્ધિશ્ચ ધનદપ્રિયા। દેવકન્યાસ્તથાઽઽયાતા દાનવ્યો દનુવલ્લભાઃ
મનોજવા, વાયુની પત્ની, ઋદ્ધિ, ધનદની પ્રિય, અને દેવકન્યાઓ, દાનવીઓ અને તેમના પ્રિય પણ આવી.
સપ્તર્ષીણાં મહાપત્ન્ય ઋષીણાં ચ વરાંગનાઃ। એવં ભગિન્યો દુહિતા વિદ્યાધરીગણાસ્તથા
સપ્તર્ષિઓની મહાન પત્નીઓ, ઋષિઓની શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ, બહેનો અને દીકરીઓ, અને વિદ્યાધરીઓના સમૂહ પણ આવી.