કેન ચેયં જટા પુત્રિ રક્તસૂત્રાવકલ્પિતા। એવંવિધાનિ વાક્યાનિ શ્રુત્વોવાચ સ્વયંહરિઃ
પુત્રી, આ જટા કોણે લાલ દોરાથી શોભાવેલી છે? આવી વાતો સાંભળીને સ્વયં હરિએ ઉત્તર આપ્યો.
ઇહ ચાસ્માભિરાનીતા પત્ન્યર્થં વિનિયોજિતા। બ્રહ્મણાલમ્બિતા બાલા પ્રલાપં માકૃથાસ્ત્વિહ
આ છોકરીને અમે અહીં લાવી છે અને પત્ની માટે નિમણૂક કરી છે; બ્રહ્માએ તેને સોંપી છે—અહીં વ્યર્થ વાતો ન કર.
પુણ્યા ચૈષા સુભાગ્યા ચ સર્વેષાં કુલનન્દિની। પુણ્યા ચેન્ન ભવત્યેષા કથમાગચ્છતે સદઃ
આ પુણ્યવંતી અને ભાગ્યશાળી છે, સમગ્ર કુટુંબને આનંદ આપનારી છે; જો એ પુણ્યવંતી ન હોત, તો સભામાં કેવી રીતે આવી શકાત?
એવં જ્ઞાત્વા મહાભાગન ત્વં શોચિતુમર્હસિ। કન્યૈષા તે મહાભાગા પ્રાપ્તા દેવં વિરિંચનમ્
આ રીતે જાણીને, મહાભાગ્યશાળી, તું શોક કરવો યોગ્ય નથી; તારી આ પુણ્યવંતી પુત્રી દેવ બ્રહ્માને પ્રાપ્ત થઈ છે.
યોગિનો યોગયુક્તા યે બ્રાહ્મણા વેદપારગાઃ। ન લભન્તે પ્રાર્થયન્તસ્તાં ગતિં દુહિતા ગતા
યોગમાં લીન યોગીઓ અને વેદમાં પારંગત બ્રાહ્મણો પણ, ઇચ્છા રાખે છતાં, જે સ્થિતિ તારી પુત્રીએ મેળવી છે, તે પ્રાપ્ત કરી શકતા નથી.
*ધર્મવન્તં સદાચારં ભવન્તં ધર્મવત્સલમ્। મયા જ્ઞાત્વા તતઃ કન્યા દત્તાચૈષા વિરઞ્ચયે
તમે ધર્મનિષ્ઠ, સદાચારવંત અને ધર્મપ્રેમી છો—આ જાણીને, મેં આ કન્યાને વિરિંચિને અર્પણ કરી છે.
અનયા-આભીરકન્યાયા તારિતો ગચ્છ! *દિવ્યાન્લોકાન્મહોદયાન્। યુષ્માકં ચ કુલે ચાપિ દેવકાર્યાર્થસિદ્ધયે
આ આભીર કન્યાની સાથે, તું મહાન અને દિવ્ય લોકોએ પાર જઈશ; અને તમારા વંશમાં પણ દેવકાર્યની સિદ્ધિ માટે આવું થશે.
*અવતારં કરિષ્યેહં સા ક્રીડા તુ ભવિષ્યતિ। યદા નન્દપ્રભૃતયો હ્યવતારં ધરાતલે
હું અહીં અવતાર ધારણ કરીશ; એ મારી લીલા હશે, જ્યારે નંદાદિ પૃથ્વી પર અવતરી જશે.
કરિષ્યન્તિ તદા ચાહં વસિષ્યે તેષુ મધ્યતઃ। યુષ્માકં કન્યકાઃ સર્વા વસિષ્યન્તિ મયા સહ
ત્યારે હું તેમના વચ્ચે નિવાસ કરીશ; તમારી બધી પુત્રીઓ મારી સાથે રહેશે.
તત્ર દોષો ન ભવિતા ન દ્વેષો ન ચ મત્સરઃ। કરિષ્યન્તિ તદા ગોપા ભયં ચ ન મનુષ્યકાઃ
ત્યાં કોઈ દોષ, દ્વેષ કે ઈર્ષ્યા નહીં હોય; ગોપો પોતાના કાર્ય કરશે અને મનુષ્યોને કોઈ ભય નહીં રહે.
ન ચાસ્યાભવિતા દોષઃ કર્મણાનેન કર્હિચિત્। શ્રુત્વા વાક્યં તદા વિષ્ણોઃપ્રણિપત્ય યયુસ્તદા
આ કાર્યથી ક્યારેય એમાં કોઈ દોષ નહીં આવે; વિષ્ણુના આ વચન સાંભળીને તેઓ નમસ્કાર કરીને ચાલ્યા ગયા.
એવમેષ વરો દેવ યો દત્તો ભવિતા હિ મે। અવતારઃ કુલેસ્માકં કર્તવ્યો ધર્મસાધનઃ
હે દેવ, તમે આપેલો આ વર્દાન સાચે જ પૂરું પડે; અમારા વંશમાં ધર્મની સ્થાપના માટે અવતાર લેવો જોઈએ.
ભવતો દર્શનાદેવ ભવામઃ સ્વર્ગવાસિનઃ। શુભદા કન્યકા ચૈષા તારિણી મે કુલૈઃ સહ
તમારા દર્શનથી જ અમે સ્વર્ગવાસી બનીએ છીએ; અને આ શુભદાયિ કન્યા મારા વંશને પાર ઉતારશે.
એવં ભવતુ દેવેશ વરદાનં વિભો તવ। અનુનીતાસ્તદા ગોપાઃ સ્વયં દેવેન વિષ્ણુના
જેમ કહ્યું તેમ જ થાઓ, હે દેવેશ; તમારું વર્દાન અમને પ્રાપ્ત થયું. ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુએ ગોપોને સંતોષ્યા.
બ્રહ્મણાપ્યેવમેવં તુ વામહસ્તેન ભાષિતમ્। ત્રપાન્વિતા દર્શને તુ બન્ધૂનાં વરવર્ણિની
એ જ રીતે, બ્રહ્માએ પણ ડાબા હાથથી વાત કરી; સુંદર કન્યા, પોતાના સગાંઓ સામે લજ્જાશીલ રહીને હાજર રહી.
કૈરહં તુ સમાખ્યાતા યેનેમં દેશમાગતાઃ। દૃષ્ટ્વા તુ તાંસ્તતઃ પ્રાહ ગાયત્રી આભીરકન્યકા
મારે નામ કોણે આપ્યું છે અને હું આ સ્થળે કોણે લાવી? તેને જોઈને, ગાયત્રી આભીર કન્યાએ કહ્યું.
વામહસ્તેન તાન્સર્વાન્પ્રાણિપાતપુરઃસરમ્। અત્ર ચાહં સ્થિતા માતર્બ્રહ્માણં સમુપાગતા
એણે ડાબા હાથથી સૌને નમસ્કાર કરી; અહીં હું ઊભી છું, માતા, બ્રહ્માને મળવા આવી છું.
ભર્તા લબ્ધો મયા દેવઃ સર્વસ્યાદ્યોજગત્પતિઃ। નાહંશોચ્યા ભવત્યાતુ ન પિત્રા ન ચ બાન્ધવૈઃ
મને પતિરૂપે સર્વજગતના પ્રાચીન ભગવાન મળ્યા છે; હવે તું કે પિતા કે સગાંઓ કોઈને પણ મારા માટે શોક કરવો નથી.
સખીગણશ્ચ મે યાતુ ભગિન્યો દારકૈઃ સહ। સર્વેષાં કુશલં વાચ્યં સ્થિતાસ્મિ સહ દૈવતૈઃ
મારા બધા મિત્રો, બહેનો અને તેમના બાળકોને હવે જવા દો. બધાને મારી ખુશાલી કહેજો, કેમ કે હું અહીં દેવતાઓ સાથે જ રહીશ.
ગતેષુ તેષુ સર્વેષુ ગાયત્રી સા સુમધ્યમા। બ્રહ્મણા સહિતા રેજે યજ્ઞવાટં ગતા સતી
બધા જતા રહ્યા પછી, સુંદર ગાયત્રી બ્રહ્માજી સાથે તેજસ્વી બનીને યજ્ઞસ્થળે પહોંચી.
યાચિતો બ્રાહ્મણૈર્બ્રહ્મા વરાન્નો દેહિ ચેપ્સિતાન્। યથેપ્સિતં વરં તેષાં તદાબ્રહ્માપ્યયચ્છત
બ્રાહ્મણોએ માગણી કરતાં, 'અમને જે ઈચ્છિત છે તે વર આપો,' ત્યારે બ્રહ્માજીએ તેમને મનગમતા વરદાન આપ્યા.
તયા દેવ્યા ચ ગાયત્ર્યા દત્તં તચ્ચાનુમોદિતમ્। સા તુ યજ્ઞે સ્થિતા સાધ્વીદેવતાનાં સમીપગા
દેવી ગાયત્રી દ્વારા આપેલું બધું સ્વીકારાયું; તે સતી યજ્ઞમાં રહી, દેવતાઓની નજીક રહી.
દિવ્યંવર્ષશતં સાગ્રં સ યજ્ઞો વવૃધે તદા। યજ્ઞવાટં કપર્દીતુ ભિક્ષાર્થં સમુપાગતઃ
ત્યારે એ યજ્ઞે દિવ્ય સો વર્ષથી પણ વધારે સમય સુધી ઉન્નતિ પામી; હે કપર્દી, તું ભિક્ષા માટે યજ્ઞસ્થળે આવ્યો.
બૃહત્કપાલં સંગૃહ્ય પઞ્ચમુણ્ડૈરલંકૃતઃ। ઋત્વિગ્ભિશ્ચ સદસ્યૈશ્ચ દૂરાત્તિષ્ઠન્જુગુપ્સિતઃ
પાંચ મુંડથી શોભિત મોટું કપાળ લઈને, તું યજ્ઞકર્તાઓ અને સભ્યોથી દૂર ઊભો રહ્યો, અને તેઓએ તને અવગણ્યો.
કથં ત્વમિહ સમ્પ્રાપ્તો નિન્દિતો વેદવાદિભિઃ। એવં પ્રોત્સાર્યમાણોપિ નિન્દ્યમાનઃ સ તૈર્દ્વિજૈઃ
'તું અહીં કેમ આવ્યો, વેદજ્ઞ લોકો દ્વારા નિંદિત?' એમ કહીને બ્રાહ્મણોએ તને દૂર હાંકી કાઢવાનો પ્રયાસ કર્યો, અને નિંદા પણ કરી.
ઉવાચ તાન્દ્વિજાન્સર્વાન્સ્મિતં કૃત્વા મહેશ્વરઃ। અત્ર પૈતામહે યજ્ઞે સર્વેષાં તોષદાયિનિ
મહેશ્વરે સ્મિત કરીને બધા બ્રાહ્મણોને કહ્યું: 'આ પિતૃયજ્ઞમાં, જે સૌને સંતોષ આપે છે—'
કશ્ચિદુત્સાર્ય તેનૈવ ઋતેમાં દ્વિજસત્તમાઃ। ઉક્તઃ સ તૈઃકપર્દી તુ ભુક્ત્વા ચાન્નંતતો વ્રજ
કેટલાંક તને હાંકી કાઢવા લાગ્યા, પણ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોએ કપર્દીને કહ્યું: 'ખાવા પછી અહીંથી જજે.'
કપર્દિના ચ તે ઉક્તા ભુક્ત્વા યાસ્યામિ ભો દ્વિજાઃ। એવમુક્ત્વા નિષણ્ણઃ સકપાલં ન્યસ્ય ચાગ્રતઃ
કપર્દીએ કહ્યું: 'હે બ્રાહ્મણો, હું ભોજન કર્યા પછી જઇશ.' આવું કહીને, તેણે કપાળ આગળ મૂકી બેઠો.
તેષાં નિરીક્ષ્ય તત્કર્મ ચક્રે કૌટિલ્યમીશ્વરઃ। મુક્ત્વા કપાલં ભૂમૌ તુ તાન્દ્વિજાનવલોકયન્
ઈશ્વરે તેમનું વર્તન જોઈને ચાલાકીથી વર્ત્યા; કપાળ જમીન પર મૂકી, તે બ્રાહ્મણોને નિહાળવા લાગ્યા.
ઉવાચ પુષ્કરં યામિ સ્નાનાર્થં દ્વિજસત્તમાઃ। તૂર્ણં ગચ્છેતિ તૈરુક્તઃ સ ગતઃ પરમેશ્વરઃ
તેને કહ્યું: 'હું પુષ્કર સ્નાન કરવા જઈ રહ્યો છું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.' તેમને જલદી જવા કહ્યું, તો પરમેશ્વર ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.