પયોધરૌ નાતિચિત્રં કસ્ય સંજાયતે હૃદિ। રાગોપહતદેહોયમધરો યદ્યપિ સ્ફુટમ્
એના સ્તન બહુ વિશેષ નથી—કwhose દિલમાં ઉથલપાથલ ન થાય? એના હોઠ સ્પષ્ટ રીતે પ્રેમથી રંગાયેલા છે.
તથાપિ સેવમાનસ્ય નિર્વાણં સંપ્રયચ્છતિ। વહદ્ભિરપિ કૌટિલ્યમલકૈઃ સુખમર્પ્યતે
ત્યાં સુધી પણ, જે એને સેવા કરે, એને શાંતિ મળે છે; એના વાળમાં થોડી વાંકી હોય છતાં આનંદ મળે છે.
દોષોપિ ગુણવદ્ભાતિ ભૂરિસૌંદર્યમાશ્રિતઃ। નેત્રયોર્ભૂષિતાવંતા વાકર્ણાભ્યાશમાગતૌ
દોષ પણ સુંદરતાની સાથે હોય તો ગુણ સમાન લાગે છે; એના આંખો શણગારેલી, કાન સુધી પહોંચે છે.
કારણાદ્ભાવચૈતન્યં પ્રવદંતિ હિ તદ્વિદઃ। કર્ણયોર્ભૂષણે નેત્રે નેત્રયોઃ શ્રવણાવિમૌ
જાણકારો કહે છે કે ભાવ અને ચેતનાનું કારણ છે; કાન માટે શ્રેષ્ઠ શણગાર એ આંખો છે, અને આંખો માટે શ્રેષ્ઠ એ કાન છે.
કુંડલાંજનયોરત્ર નાવકાશોસ્તિ કશ્ચન। ન તદ્યુક્તં કટાક્ષાણાં યદ્દ્વિધાકરણં હૃદિ
અહીં કુંડળ અને કાજલ માટે કોઈ જગ્યા નથી; કટાક્ષના બે ભાગ દિલમાં વહેંચાવા યોગ્ય નથી.
તવસંબંધિનોયેઽત્ર કથં તે દુઃખભાગિનઃ। સર્વસુંદરતામેતિ વિકારઃ પ્રાકૃતૈર્ગુણૈઃ
અહીં તારી સાથે જોડાયેલા લોકો કેવી રીતે દુઃખ પામે? દરેક રૂપાંતર સ્વાભાવિક ગુણોથી સુંદરતામાં પલટાઈ જાય છે.
વૃદ્ધે ક્ષણશતાનાં તુ દૃષ્ટમેષા મયા ધનમ્। ધાત્રા કૌશલ્યસીમેયં રૂપોત્પત્તૌ સુદર્શિતા
મારા વૃદ્ધાવસ્થામાં, અનેક ક્ષણો પછી, મેં આ ધન જોઈ છે; આ કૌશલ્યની સીમા છે, જે સર્જનહારએ સુંદરતા પ્રગટાવામાં સ્પષ્ટ દર્શાવી છે.
કરોત્યેષા મનો નૄણાં સસ્નેહં કૃતિવિભ્રમૈઃ। એવં વિમૃશતસ્તસ્ય તદ્રૂપાપહૃતત્વિષઃ
આ સ્ત્રી પ્રેમ અને રમૂજી હાવભાવથી મનુષ્યોના મનમાં ઉથલપાથલ કરે છે; એમ વિચારતાં, તેના રૂપે તેની તેજસ્વિતા ઓછી થઈ જાય છે.
નિરંતરોદ્ગતૈશ્છન્નમભવત્પુલકૈર્વપુઃ। તાં વીક્ષ્ય નવહેમાભાં પદ્મપત્રાયતેક્ષણામ્
તેને જોઈને, તેના શરીર પર સર્વત્ર રોમાંચ છવાઈ ગયું; તે નવી સોનાની જેમ તેજસ્વી હતી, અને એની આંખો કમળના પાંદડાની જેમ લાંબી હતી.
દેવાનામથ યક્ષાણાં ગંધર્વોરગરક્ષસામ્। નાના દૃષ્ટા મયા નાર્યો નેદૃશી રૂપસંપદા૧૫૦ 1.16.
દેવો, યક્ષો, ગંધર્વો, સર્પો અને રાક્ષસોમાં, મેં ઘણી સ્ત્રીઓ જોઈ છે, પણ એવી સુંદરતા કોઈમાં નથી.
ત્રૈલોક્યાંતર્ગતં યદ્યદ્વસ્તુતત્તત્પ્રધાનતઃ। સમાદાય વિધાત્રાસ્યાઃ કૃતા રૂપસ્ય સંસ્થિતિઃ
ત્રણેય લોકમાં જે કંઈ શ્રેષ્ઠ છે, તે બધું સર્જનહારએ એકત્ર કરીને આ સ્ત્રીના રૂપમાં સ્થાપિત કર્યું છે.
ઇંદ્ર ઉવાચ। કાસિ કસ્ય કુતશ્ચ ત્વમાગતા સુભ્રુ કથ્યતામ્। એકાકિની કિમર્થં ચ વીથીમધ્યેષુ તિષ્ઠસિ
ઇન્દ્રે પૂછ્યું: તું કોણ છે, કોની દીકરી છે, અને ક્યાંથી આવી છે, સુંદર ભ્રૂવાળી? મને કહો. તું એકલી રસ્તાની વચ્ચે કેમ ઊભી છે?
યાન્યેતાન્યંગસંસ્થાનિ ભૂષણાનિ બિભર્ષિ ચ। નૈતાનિ તવ ભૂષાયૈ ત્વમેતેષાં હિ ભૂષણમ્
તારે શરીર પર જે ભૂષણો પહેર્યા છે, એ તારી સુંદરતા માટે નથી; તું તો એ ભૂષણો માટે ભૂષણ છે.
ન દેવી ન ચ ગંધર્વી નાસુરી ન ચ પન્નગી। કિન્નરી દૃષ્ટપૂર્વા વા યાદૃશી ત્વં સુલોચને
કોઈ દેવી, ગંધર્વી, અસુરી, પન્નગી કે કિન્નરી, જે મેં પહેલાં જોઈ છે, એવી સુંદર આંખો કોઈની નથી, જેમ તારી છે.
ઉક્તા મયાપિ બહુશઃ કસ્માદ્દત્સે હિ નોત્તરમ્। ત્રપાન્વિતા તુ સા કન્યા શક્રં પ્રોવાચ વેપતી
મેં ઘણી વાર પૂછ્યું છે, તો પણ તું જવાબ કેમ નથી આપતી? એ કન્યા શરમથી અને થરથરતી, શક્રને બોલી.
ગોપકન્યા ત્વહં વીર વિક્રીણામીહ ગોરસમ્। નવનીતમિદં શુદ્ધં દધિ ચેદં વિમંડકમ્
વીર, હું ગોપાળની દીકરી છું, અહીં ગાયનું દૂધ, શુદ્ધ મકખણ, દહીં અને છાશ વેચું છું.
દધ્ના ચૈવાત્ર તક્રેણ રસેનાપિ પરંતપ। અર્થી યેનાસિ તદ્બ્રૂહિ પ્રગૃહ્ણીષ્વ યથેપ્સિતમ્
દહીં, છાશ અને દૂધ સાથે, શત્રુઓને હરાવનાર, તને શું જોઈએ છે તે કહો; જે તને ગમે તે લઈ લે.
એવમુક્તસ્તદા શક્રો ગૃહીત્વા તાં કરે દૃઢમ્। અનયત્તાં વિશાલાક્ષીં યત્ર બ્રહ્મા વ્યવસ્થિતઃ
એવું સાંભળીને, શક્રએ તેને મજબૂત રીતે હાથ પકડી, વિશાળ આંખવાળી કન્યાને ત્યાં લઈ ગયો, જ્યાં બ્રહ્મા હાજર હતા.
નીયમાના તુ સા તેન ક્રોશંતી પિતૃમાતરૌ। હા તાત માતર્હા ભ્રાતર્નયત્યેષ નરો બલાત્
તેને લઈ જતાં, એ રડતી પિતા અને માતાને બોલી: 'હા પિતા, હા માતા, હા ભાઈ, આ પુરુષ મને જબરદસ્તી લઈ જાય છે.'
યદિ વાસ્તિ મયા કાર્યં પિતરં મે પ્રયાચય। સ દાસ્યતિ હિ માં નૂનં ભવતઃ સત્યમુચ્યતે
જો તને મારી સાથે કોઈ કામ હોય, તો મારા પિતાને પૂછો; એ ચોક્કસ મને તને આપશે—આ સાચું છે.
કા હિ નાભિલષેત્કન્યા ભર્તાંરં ભક્તિવત્સલમ્। નાદેયમપિ તે કિંચિત્પિતુર્મે ધર્મવત્સલ
કઈ કન્યા પ્રેમથી ભરેલા પતિને ઈચ્છતી નથી? મારા પિતા ધર્મપ્રિય છે, એ તને કશું ઈનકાર કરશે નહીં.
પ્રસાદયે તં શિરસા માં સ તુષ્ટઃ પ્રદાસ્યતિ। પિતુશ્ચિત્તમવિજ્ઞાય યદ્યાત્માનં દદામિ તે
હું પિતાને નમ્રતાથી પ્રસન્ન કરીશ; જો એ ખુશ થશે તો મને આપશે. પિતાનું મન જાણ્યા વિના, હું તને પોતે કેવી રીતે આપી શકું?
ધર્મો હિ વિપુલો નશ્યેત્તેન ત્વાં ન પ્રસાદયે। ભવિષ્યામિ વશે તુભ્યં યદિ તાતઃ પ્રદાસ્યતિ
ધર્મ વિશાળ છે અને એ નષ્ટ થઈ જાય, તેથી હું તને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છતી નથી. જો પિતા મને આપે, તો હું તારી વશમાં રહીશ.
ઇત્થમાભાષ્યમાણસ્તુ તદા શક્રોઽનયચ્ચ તામ્। બ્રહ્મણઃ પુરતઃ સ્થાપ્ય પ્રાહાસ્યાર્થે મયાઽબલે
આ રીતે બોલી, શક્રએ પછી તેને બ્રહ્માના સમક્ષ લઈ જઈ, ત્યાં ઊભી રાખી, અને તેના માટે બોલ્યો, ઓ કોમળ.
આનીતાસિ વિશાલાક્ષિ મા શુચો વરવર્ણિનિ। ગોપકન્યામસૌ દૃષ્ટ્વા ગૌરવર્ણાં મહાદ્યુતિમ્
વિશાળ આંખોવાળી, તું અહીં લાવવામાં આવી છે, સુંદર રંગવાળી, દુઃખી ન થા. આ ગોપાળ કન્યાને, ગાય જેવી નિર્દોષ અને તેજસ્વી જોઈને—
કમલામેવ તાં મેને પુંડરીકનિભેક્ષણામ્। તપ્તકાંચનસદ્ભિત્તિ સદૃશા પીનવક્ષસમ્
કમળ જેવી આંખો ધરાવતી, શુદ્ધ સોનાની દિવાલ જેવી છાતી ધરાવતી એ ગોપાળ કન્યાને કમલા પોતે પણ પોતાની સમાન માની.
મત્તેભહસ્તવૃત્તોરું રક્તોત્તુંગ નખત્વિષં। તં દૃષ્ટ્વાઽમન્યતાત્માનં સાપિ મન્મનથચરમ્
મસ્ત હાથીના દાંત જેવી જાંઘો, લાલ ચમકતા નખો ધરાવતી એ ગોપાળ કન્યાને જોઈ, પોતાને પાછળ પડી ગઈ છું એવું લાગ્યું અને મનથી મોહિત થઈ ગઈ.
તત્પ્રાપ્તિહેતુ ક ધિયા ગતચિત્તેવ લક્ષ્યતે। પ્રભુત્વમાત્મનો દાને ગોપકન્યાપ્યમન્યત
એને મેળવવાની ઈચ્છાથી, જાણે મન ક્યાંક ખોવાઈ ગયું હોય એવું લાગતું હતું; અને ગોપાળ કન્યાએ પણ દાનમાં પોતાને શ્રેષ્ઠ માની.
યદ્યેષ માં સુરૂપત્વાદિચ્છત્યાદાતુમાગ્રહાત્। નાસ્તિ સીમંતિની કાચિન્મત્તો ધન્યતરા ભુવિ
જો એ મારા રૂપને કારણે મને મેળવવા ઈચ્છે છે, તો ધરતી પર મારી કરતાં વધુ ભાગ્યશાળી કોઈ સ્ત્રી નથી.
અનેનાહં સમાનીતા યચ્ચક્ષુર્ગોચરં ગતા। અસ્ય ત્યાગે ભવેન્મૃત્યુરત્યાગે જીવિતં સુખમ્
એના દ્વારા હું અહીં લાવવામાં આવી છું અને એના નજરે આવી છું; જો એ મને ત્યજી દે તો એ મારો અંત છે, અને જો સ્વીકારી લે તો એ જ જીવનનું સુખ છે.