એવમુક્તસ્તદા શક્રો ગત્વા સર્વં ધરાતલં। સ્ત્રિયો દૃષ્ટાશ્ચ યાસ્તેન સર્વાઃ પરપરિગ્રહાઃ
આ રીતે કહ્યા પછી ઇન્દ્રે આખી ધરતી પર ફર્યું; જે સ્ત્રીઓ તેણે જોઈ, એ બધાં પહેલેથી જ બીજા પાસે હતી.
આભીરકન્યા રૂપાઢ્યા સુનાસા ચારુલોચના। ન દેવી ન ચ ગંધર્વી નાસુરી ન ચ પન્નગી
તેને એક આભીર કન્યા દેખાઈ, જે સુંદરતા થી ભરપૂર, નાક સરસ અને આંખો મનમોહક હતી; એ ન તો દેવીઓ હતી, ન તો ગંધર્વી, ન તો અસુરી, ન તો પન્નગી.
ન ચાસ્તિ તાદૃશી કન્યા યાદૃશી સા વરાંગના। દદર્શ તાં સુચાર્વંગીં શ્રિયં દેવીમિવાપરામ્
એવી કન્યા બીજી ક્યાંય નથી, જેવી એ સુંદર સ્ત્રી હતી; તેણે એને જોઈ, એના રૂપ અને ગાઠથી, જાણે બીજી શ્રીદેવી હોય.
સંક્ષિપન્તીં મનોવૃત્તિ વિભવં રૂપસંપદા। યદ્યત્તુ વસ્તુસૌંદર્યાદ્વિશિષ્ટં લભ્યતે ક્વચિત્
એણે પોતાના મન અને સુંદરતા એકત્ર કરી હતી; દુનિયામાં જ્યાં ક્યાંય વિશેષ સૌંદર્ય મળે, એ બધું એમાં જ સમાયેલું હતું.
તત્તચ્છરીરસંલગ્નં તન્વંગ્યા દદૃશે વરમ્। તાં દૃષ્ટ્વા ચિંતયામાસ યદ્યેષા કન્યકા ભવેત્
એ સૌંદર્ય એના શરીર સાથે જોડાયેલું હતું, પાતળી કમરવાળી સ્ત્રીઓમાં એ શ્રેષ્ઠ હતી; એને જોઈ ઇન્દ્રે વિચાર્યું, 'કاش! એ કન્યા હોય.'
તન્મત્તઃ કૃતપુણ્યોન્યો ન દેવો ભુવિ વિદ્યતે। યોષિદ્રત્નમિદં સેયં સદ્ભાગ્યાયાં પિતામહઃ
મારા સિવાય બીજું કોઈ દેવ પૃથ્વી પર એવો પુણ્ય પ્રાપ્ત કરી શકે નહીં; આ સ્ત્રી રત્ન તો ભાગ્યશાળી પિતામહ માટે છે.
સરાગો યદિ વા સ્યાત્તુ સફલસ્ત્વેષ મે શ્રમઃ। નીલાભ્ર કનકાંભોજ વિદ્રુમાભાં દદર્શ તાં
જો એ પ્રેમથી ભરેલી હોય, તો મારી મહેનત ફળ લાવશે; તેણે એના રંગને નીલ વાદળ, સોનાની કમળ અને લાલ મોતી જેવી દેખી.
ત્વિષં સંબિભ્રતીમંગૈઃ કેશગંડે ક્ષણાધરૈઃ। મન્મથાશોકવૃક્ષસ્ય પ્રોદ્ભિન્નાં કલિકામિવ
એના અંગોમાં તેજ ઝળહળતું હતું, વાળ, ગાલ અને હોઠથી; જાણે પ્રેમ અને વાસનાના વૃક્ષ પર ફૂટેલી કળી હોય.
પ્રદગ્ધહૃચ્છયેનૈવ નેત્રવહ્નિશિખોત્કરૈઃ। ધાત્રા કથં હિ સા સૃષ્ટા પ્રતિરૂપમપશ્યતા
એના દિલમાં પ્રેમથી આગ લાગી હતી, અને આંખોમાંથી આગની ઝાંખી આવતી હતી; સર્જનહારે એને કેવી રીતે બનાવ્યું, જ્યારે એની સમાન કોઈ જોઈ નથી?
કલ્પિતા ચેત્સ્વયં બુધ્યા નૈપુણ્યસ્ય ગતિઃ પરા। ઉત્તુંગાગ્રાવિમૌ સૃષ્ટૌ યન્મે સંપશ્યતઃ સુખં
જો એ પોતાની કળાથી બનાવેલી હોય, તો કળાની મહાનતા છે; એ બે ઉંચી ટોચો, જેને જોઈ મને આનંદ મળે છે.
પયોધરૌ નાતિચિત્રં કસ્ય સંજાયતે હૃદિ। રાગોપહતદેહોયમધરો યદ્યપિ સ્ફુટમ્
એના સ્તન બહુ વિશેષ નથી—કwhose દિલમાં ઉથલપાથલ ન થાય? એના હોઠ સ્પષ્ટ રીતે પ્રેમથી રંગાયેલા છે.
તથાપિ સેવમાનસ્ય નિર્વાણં સંપ્રયચ્છતિ। વહદ્ભિરપિ કૌટિલ્યમલકૈઃ સુખમર્પ્યતે
ત્યાં સુધી પણ, જે એને સેવા કરે, એને શાંતિ મળે છે; એના વાળમાં થોડી વાંકી હોય છતાં આનંદ મળે છે.
દોષોપિ ગુણવદ્ભાતિ ભૂરિસૌંદર્યમાશ્રિતઃ। નેત્રયોર્ભૂષિતાવંતા વાકર્ણાભ્યાશમાગતૌ
દોષ પણ સુંદરતાની સાથે હોય તો ગુણ સમાન લાગે છે; એના આંખો શણગારેલી, કાન સુધી પહોંચે છે.
કારણાદ્ભાવચૈતન્યં પ્રવદંતિ હિ તદ્વિદઃ। કર્ણયોર્ભૂષણે નેત્રે નેત્રયોઃ શ્રવણાવિમૌ
જાણકારો કહે છે કે ભાવ અને ચેતનાનું કારણ છે; કાન માટે શ્રેષ્ઠ શણગાર એ આંખો છે, અને આંખો માટે શ્રેષ્ઠ એ કાન છે.
કુંડલાંજનયોરત્ર નાવકાશોસ્તિ કશ્ચન। ન તદ્યુક્તં કટાક્ષાણાં યદ્દ્વિધાકરણં હૃદિ
અહીં કુંડળ અને કાજલ માટે કોઈ જગ્યા નથી; કટાક્ષના બે ભાગ દિલમાં વહેંચાવા યોગ્ય નથી.
તવસંબંધિનોયેઽત્ર કથં તે દુઃખભાગિનઃ। સર્વસુંદરતામેતિ વિકારઃ પ્રાકૃતૈર્ગુણૈઃ
અહીં તારી સાથે જોડાયેલા લોકો કેવી રીતે દુઃખ પામે? દરેક રૂપાંતર સ્વાભાવિક ગુણોથી સુંદરતામાં પલટાઈ જાય છે.
વૃદ્ધે ક્ષણશતાનાં તુ દૃષ્ટમેષા મયા ધનમ્। ધાત્રા કૌશલ્યસીમેયં રૂપોત્પત્તૌ સુદર્શિતા
મારા વૃદ્ધાવસ્થામાં, અનેક ક્ષણો પછી, મેં આ ધન જોઈ છે; આ કૌશલ્યની સીમા છે, જે સર્જનહારએ સુંદરતા પ્રગટાવામાં સ્પષ્ટ દર્શાવી છે.
કરોત્યેષા મનો નૄણાં સસ્નેહં કૃતિવિભ્રમૈઃ। એવં વિમૃશતસ્તસ્ય તદ્રૂપાપહૃતત્વિષઃ
આ સ્ત્રી પ્રેમ અને રમૂજી હાવભાવથી મનુષ્યોના મનમાં ઉથલપાથલ કરે છે; એમ વિચારતાં, તેના રૂપે તેની તેજસ્વિતા ઓછી થઈ જાય છે.
નિરંતરોદ્ગતૈશ્છન્નમભવત્પુલકૈર્વપુઃ। તાં વીક્ષ્ય નવહેમાભાં પદ્મપત્રાયતેક્ષણામ્
તેને જોઈને, તેના શરીર પર સર્વત્ર રોમાંચ છવાઈ ગયું; તે નવી સોનાની જેમ તેજસ્વી હતી, અને એની આંખો કમળના પાંદડાની જેમ લાંબી હતી.
દેવાનામથ યક્ષાણાં ગંધર્વોરગરક્ષસામ્। નાના દૃષ્ટા મયા નાર્યો નેદૃશી રૂપસંપદા૧૫૦ 1.16.
દેવો, યક્ષો, ગંધર્વો, સર્પો અને રાક્ષસોમાં, મેં ઘણી સ્ત્રીઓ જોઈ છે, પણ એવી સુંદરતા કોઈમાં નથી.
ત્રૈલોક્યાંતર્ગતં યદ્યદ્વસ્તુતત્તત્પ્રધાનતઃ। સમાદાય વિધાત્રાસ્યાઃ કૃતા રૂપસ્ય સંસ્થિતિઃ
ત્રણેય લોકમાં જે કંઈ શ્રેષ્ઠ છે, તે બધું સર્જનહારએ એકત્ર કરીને આ સ્ત્રીના રૂપમાં સ્થાપિત કર્યું છે.
ઇંદ્ર ઉવાચ। કાસિ કસ્ય કુતશ્ચ ત્વમાગતા સુભ્રુ કથ્યતામ્। એકાકિની કિમર્થં ચ વીથીમધ્યેષુ તિષ્ઠસિ
ઇન્દ્રે પૂછ્યું: તું કોણ છે, કોની દીકરી છે, અને ક્યાંથી આવી છે, સુંદર ભ્રૂવાળી? મને કહો. તું એકલી રસ્તાની વચ્ચે કેમ ઊભી છે?
યાન્યેતાન્યંગસંસ્થાનિ ભૂષણાનિ બિભર્ષિ ચ। નૈતાનિ તવ ભૂષાયૈ ત્વમેતેષાં હિ ભૂષણમ્
તારે શરીર પર જે ભૂષણો પહેર્યા છે, એ તારી સુંદરતા માટે નથી; તું તો એ ભૂષણો માટે ભૂષણ છે.
ન દેવી ન ચ ગંધર્વી નાસુરી ન ચ પન્નગી। કિન્નરી દૃષ્ટપૂર્વા વા યાદૃશી ત્વં સુલોચને
કોઈ દેવી, ગંધર્વી, અસુરી, પન્નગી કે કિન્નરી, જે મેં પહેલાં જોઈ છે, એવી સુંદર આંખો કોઈની નથી, જેમ તારી છે.
ઉક્તા મયાપિ બહુશઃ કસ્માદ્દત્સે હિ નોત્તરમ્। ત્રપાન્વિતા તુ સા કન્યા શક્રં પ્રોવાચ વેપતી
મેં ઘણી વાર પૂછ્યું છે, તો પણ તું જવાબ કેમ નથી આપતી? એ કન્યા શરમથી અને થરથરતી, શક્રને બોલી.
ગોપકન્યા ત્વહં વીર વિક્રીણામીહ ગોરસમ્। નવનીતમિદં શુદ્ધં દધિ ચેદં વિમંડકમ્
વીર, હું ગોપાળની દીકરી છું, અહીં ગાયનું દૂધ, શુદ્ધ મકખણ, દહીં અને છાશ વેચું છું.
દધ્ના ચૈવાત્ર તક્રેણ રસેનાપિ પરંતપ। અર્થી યેનાસિ તદ્બ્રૂહિ પ્રગૃહ્ણીષ્વ યથેપ્સિતમ્
દહીં, છાશ અને દૂધ સાથે, શત્રુઓને હરાવનાર, તને શું જોઈએ છે તે કહો; જે તને ગમે તે લઈ લે.
એવમુક્તસ્તદા શક્રો ગૃહીત્વા તાં કરે દૃઢમ્। અનયત્તાં વિશાલાક્ષીં યત્ર બ્રહ્મા વ્યવસ્થિતઃ
એવું સાંભળીને, શક્રએ તેને મજબૂત રીતે હાથ પકડી, વિશાળ આંખવાળી કન્યાને ત્યાં લઈ ગયો, જ્યાં બ્રહ્મા હાજર હતા.
નીયમાના તુ સા તેન ક્રોશંતી પિતૃમાતરૌ। હા તાત માતર્હા ભ્રાતર્નયત્યેષ નરો બલાત્
તેને લઈ જતાં, એ રડતી પિતા અને માતાને બોલી: 'હા પિતા, હા માતા, હા ભાઈ, આ પુરુષ મને જબરદસ્તી લઈ જાય છે.'
યદિ વાસ્તિ મયા કાર્યં પિતરં મે પ્રયાચય। સ દાસ્યતિ હિ માં નૂનં ભવતઃ સત્યમુચ્યતે
જો તને મારી સાથે કોઈ કામ હોય, તો મારા પિતાને પૂછો; એ ચોક્કસ મને તને આપશે—આ સાચું છે.