ઉત્ફુલ્લામલપદ્માક્ષ શત્રુપક્ષ ક્ષયાવહ। યથા યજ્ઞેન મે ધ્વંસો દાનવૈશ્ચ વિધીયતે
'ઉત્ફુલ્લ, નિર્મળ કમળ જેવી આંખો ધરાવનાર, દુશ્મનના પક્ષનો વિનાશક, જેમ મારા યજ્ઞથી દાનવોનો નાશ થાય છે, તેમ તમે પણ કરવું જોઈએ.'
તથા ત્વયા વિધાતવ્યં પ્રણતસ્ય નમોસ્તુ તે। વિષ્ણુરુવાચ। ભયં ત્યજસ્વ દેવેશ ક્ષયં નેષ્યામિ દાનવાન્
'તમે જે પ્રણામ કરો છો, તે પ્રમાણે વ્યવસ્થા કરવી; હું તમને નમસ્કાર કરું છું.' વિષ્ણુએ કહ્યું: 'ભય છોડો, હે દેવોના સ્વામી; હું દાનવોનો વિનાશ લાવું છું.'
યે ચાન્તે વિઘ્નકર્તારો યાતુધાનાસ્તથાઽસુરાઃ। ઘાતયિષ્યામ્યહં સર્વાન્સ્વસ્તિ તિષ્ઠ પિતામહ
'અને અંતે જે વિઘ્ન કરે છે, યાતુધાન અને અસુર, હું બધાને મારું છું; પિતામહ, નિરભય રહો.'
એવમુક્ત્વા સ્થિતસ્તત્ર સાહાય્યેન કૃતક્ષણઃ। પ્રવવુશ્ચ શિવા વાતાઃ પ્રસન્નાશ્ચ દિશો દશ
એવું કહીને, તે ત્યાં સહાય માટે તૈયાર ઊભો રહ્યો; શુભ પવન વહેવા લાગ્યા અને દશ દિશાઓ પ્રસન્ન થઈ ગઈ.
સુપ્રભાણિ ચ જ્યોતીંષિ ચંદ્રં ચક્રુઃ પ્રદક્ષિણમ્। ન વિગ્રહં ગ્રહાશ્ચક્રુઃ પ્રસેદુશ્ચાપિ સિંધવઃ
પ્રભાતી પ્રકાશ અને ચાંદ્રમાએ પરિક્રમા કરી; ગ્રહોએ કોઈ કષ્ટ આપ્યું નહીં અને સમુદ્રો પણ શાંત થઈ ગયા.
નીરજસ્કા ભૂમિરાસીત્સકલા હ્લાદદાસ્ત્વપઃ। જગ્મુઃ સ્વમાર્ગં સરિતો નાપિ ચુક્ષુભુરર્ણવાઃ
પૃથ્વી ધૂળમુક્ત હતી, પાણી સૌને આનંદ આપતું હતું, નદીઓ પોતાના માર્ગે વહેતી હતી અને સમુદ્રો ઉલળી ન હતા.
આસન્શુભાનીંદ્રિયાણિ નરાણામંતરાત્મનામ્। મહર્ષયો વીતશોકા વેદાનુચ્ચૈરવાચયન્
લોકોના અંદર અને બહારના ઇન્દ્રિયો શુભ બની ગયા હતા; મહર્ષીઓ દુઃખમુક્ત થઈને ઊંચી અવાજે વેદોનું પઠન કરતા હતા.
યજ્ઞે તસ્મિન્હવિઃ પાકે શિવા આસંશ્ચ પાવકાઃ। પ્રવૃત્તધર્મસદ્વૃત્તા લોકા મુદિતમાનસાઃ
યજ્ઞમાં હવન વખતે અગ્નિ શુભ હતા; લોકો ધર્મ અને સદાચારમાં સ્થિર રહી આનંદથી ભરેલા હતા.
વિષ્ણોઃ સત્યપ્રતિજ્ઞસ્ય શ્રુત્વારિનિધના ગિરઃ। તતો દેવાઃ સમાયાતા દાનવા રાક્ષસૈસ્સહ
સત્યવચન ધરાવનાર વિષ્ણુએ શત્રુઓના વિનાશ વિશે બોલ્યા પછી, દેવતાઓ દાનવો અને રાક્ષસો સાથે ત્યાં આવ્યા.
ભૂતપ્રેતપિશાચાશ્ચ સર્વે તત્રાગતાઃ ક્રમાત્। ગંધર્વાપ્સરસશ્ચૈવ નાગા વિદ્યાધરાગણાઃ
ભૂત, પ્રેત અને પિશાચો પણ ક્રમવાર ત્યાં આવ્યા; ગંધર્વો, અપ્સરાઓ, નાગો અને વિદ્યા ધરાવનાર સમૂહો પણ હાજર હતા.
વાનસ્પત્યાશ્ચૌષધયો યચ્ચેહેદ્યચ્ચ નેહતિ। બ્રહ્માદેશાન્મારુતેન આનીતાઃ સર્વતો દિશઃ
વૃક્ષો, ઔષધિઓ અને જે કંઈ ઉગે છે કે ઉગતું નથી, બ્રહ્માના આદેશથી પવન દ્વારા દરેક દિશામાંથી લાવવામાં આવ્યા.
યજ્ઞપર્વતમાસાદ્ય દક્ષિણામભિતોદિશમ્। સુરા ઉત્તરતઃ સર્વે મર્યાદાપર્વતે સ્થિતાઃ
યજ્ઞપર્વતના દક્ષિણ ભાગે પહોંચીને, બધા દેવતાઓ ઉત્તર તરફ પર્વતની સીમા પર ઊભા રહ્યા.
ગંધર્વાપ્સરસશ્ચૈવ મુનયો વેદપારગાઃ। પશ્ચિમાં દિશમાસ્થાય સ્થિતાસ્તત્ર મહાક્રતૌ
ગંધર્વો, અપ્સરાઓ અને વેદમાં નિપુણ મુનિઓ પશ્ચિમ દિશામાં મહાયજ્ઞમાં સ્થિર થયા.
સર્વે દેવનિકાયાશ્ચ દાનવાશ્ચાસુરાગણાઃ। અમર્ષં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા સુપ્રીતાસ્તે પરસ્પરમ્
બધા દેવસમૂહો, દાનવો અને અસુરો, પોતાના મનમાં કટુતા છોડી, એકબીજાથી ખુશ હતા.
ઋષીન્પર્યચરન્સર્વે શુશ્રૂષન્બ્રાહ્મણાંસ્તથા। ઋષયો બ્રહ્મર્ષયશ્ચ દ્વિજા દેવર્ષયસ્તથા
બધાએ ઋષિઓની સેવા કરી અને બ્રાહ્મણોને પણ માન આપ્યો; ઋષિઓ, બ્રહ્મર્ષિઓ, દ્વિજ અને દેવર્ષિઓ ત્યાં હાજર હતા.
રાજર્ષયો મુખ્યતમાસ્સમાયાતાઃ સમંતતઃ। કતમશ્ચ સુરોપ્યત્ર ક્રતૌ યાજ્યો ભવિષ્યતિ
પ્રમુખ રાજર્ષિઓ四દિશાથી આવ્યા અને વિચારતા હતા કે અહીં કયા દેવતાનું યજ્ઞમાં પૂજન થવું જોઈએ.
પશવઃ પક્ષિણશ્ચૈવ તત્ર યાતા દિદૃક્ષવઃ। બ્રાહ્મણા ભોક્તુકામાશ્ચ સર્વે વર્ણાનુપૂર્વશઃ
પશુઓ અને પક્ષીઓ પણ જિજ્ઞાસાથી આવ્યા, અને બધા વર્ણના બ્રાહ્મણો યજ્ઞ પ્રસાદ મેળવવા માટે હાજર થયા.
સ્વયં ચ વરુણો રત્નં દક્ષશ્ચાન્નં સ્વયં દદૌ। આગત્યવરુણોલોકાત્પક્વંચાન્નંસ્વતોપચત્
વરુણે પોતે રત્ન આપ્યા, દક્ષે પોતે અન્ન આપ્યું; વરુણલોકમાંથી આવીને પકવેલું અન્ન પોતે પીરસ્યું.
વાયુર્ભક્ષવિકારાંશ્ચ રસપાચી દિવાકરઃ। અન્નપાચનકૃત્સોમો મતિદાતા બૃહસ્પતિઃ
પવને વિવિધ સ્વાદ લાવ્યા, સૂર્યે રસ પકવ્યા, સોમે અન્ન તૈયાર કર્યું અને બૃહસ્પતિએ બુદ્ધિ આપી.
ધનદાનં ધનાધ્યક્ષો વસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ। સરસ્વતી નદાધ્યક્ષો ગંગાદેવી સનર્મદા
ધનાધ્યક્ષે ધન અને વિવિધ વસ્ત્રો આપ્યા; સરસ્વતી, ગંગા અને નર્મદા નદીઓ પણ હાજર હતી.
યાશ્ચાન્યાઃ સરિતઃ પુણ્યાઃ કૂપાશ્ચૈવ જલાશયાઃ। પલ્વલાનિ તટાકાનિ કુંડાનિ વિવિધાનિ ચ
બીજી બધી પવિત્ર નદીઓ, કૂવો, જળાશય, પલવલ, તળાવ અને વિવિધ પ્રકારના કુંડ પણ ત્યાં હતા.
પ્રસ્રવાણિ ચ મુખ્યાનિ દેવખાતાન્યનેકશઃ। જલાશયાનિ સર્વાણિ સમુદ્રાઃ સપ્તસંખ્યકાઃ
મુખ્ય પ્રવાહો, અનેક દેવખાત, બધા જળાશય અને સાત સમુદ્રો પણ હાજર હતા.
લવણેક્ષુસુરાસર્પિર્દધિદુગ્ધજલૈઃ સમમ્। સપ્તલોકાઃ સપાતાલાઃ સપ્તદ્વીપાઃ સપત્તનાઃ
મીઠું, ઈકસ, દારૂ, ઘી, દહીં, દૂધ અને પાણી—આ બધાં સાથે—સાત લોક, સાત પાતાળ, સાત દ્વીપ અને એના શહેરો,
વૃક્ષા વલ્લ્યઃ સતૃણાનિ શાકાનિ ચ ફલાનિ ચ। પૃથિવીવાયુરાકાશમાપોજ્યોતિશ્ચ પંચમમ્
વૃક્ષો, વેલીઓ, બધા ઘાસ, શાકભાજી અને ફળો; ધરતી, પવન, આકાશ, પાણી અને પાંચમું અગ્નિ—
સવિગ્રહાણિ ભૂતાનિ ધર્મશાસ્ત્રાણિ યાનિ ચ। વેદભાષ્યાણિ સૂત્રાણિ બ્રહ્મણા નિર્મિતં ચ યત્
સાંકળવાળાં બધા જીવ, ધર્મના ગ્રંથો, વેદના ભાષ્ય, સૂત્રો અને જે કંઈ બ્રહ્માએ બનાવ્યું છે—
અમૂર્તં મૂર્તમત્યન્તં મૂર્તદૃશ્યં તથાખિલમ્। એવં કૃતે તથાસ્મિંસ્તુ યજ્ઞે પૈતામહે તદા
રૂપરહિત, રૂપવાળું, સંપૂર્ણ દેખાતું અને જે કંઈ દેખાય છે—એ રીતે, એ સમયે, પિતૃયજ્ઞમાં—
દેવાનાં સંનિધૌ તત્ર ઋષિભિશ્ચ સમાગમે। બ્રહ્મણો દક્ષિણે પાર્શ્વે સ્થિતો વિષ્ણુઃ સનાતનઃ
દેવતાઓની સભામાં, ઋષિઓની ભેગમાં, બ્રહ્માના જમણા બાજુએ સદા રહેતા વિષ્ણુ ઊભા હતા.
વામપાર્શ્વે સ્થિતો રુદ્રઃ પિનાકી વરદઃ પ્રભુઃ। ઋત્વિજાં ચાપિ વરણં કૃતં તત્ર મહાત્મના
ડાબી બાજુએ પિનાકધારી, આશીર્વાદ આપનાર, પ્રભુ રુદ્ર ઊભા હતા; અને મહાન આત્માએ ત્યાં યજ્ઞપુરૂષોની પસંદગી કરી.
ભૃગુર્હોતાવૃતસ્તત્ર પુલસ્ત્યોધ્વર્ય્યુસત્તમઃ। તત્રોદ્ગાતા મરીચિસ્તુ બ્રહ્મા વૈ નારદઃ કૃતઃ
ભૃગુને હોતૃ, પુલસ્ત્યને શ્રેષ્ઠ અધ્વર્યુ, મરીચિને ઉદગાતા અને નારદને બ્રાહ્મણ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા.
સનત્કુમારાદયો યે સદસ્યાસ્તત્ર તે ભવન્। પ્રજાપતયો દક્ષાદ્યા વર્ણા બ્રાહ્મણપૂર્વકાઃ
સનતકુમાર અને બીજા સભાસદ બન્યા; પ્રજાપતિઓ, દક્ષથી શરૂ કરીને, અને વર્ગો, બ્રાહ્મણો આગળ—