કામગાઃ કામરૂપાશ્ચ કામરૂપફલપ્રદાઃ। કામસંદર્શનાઃ પુંસાં તપઃસિદ્ધ્યુજ્વલા નૃણામ્
'તમે ઇચ્છા પ્રમાણે ફરી શકો, ઇચ્છિત રૂપ ધારણ કરી શકો, ઇચ્છિત ફળ આપી શકો; મનુષ્યોની ઇચ્છા પૂર્ણ કરશો અને તપસ્યાથી તેજસ્વી રહેશો.'
શ્રિયા પરમયા યુક્તા મત્પ્રસાદાદ્ભવિષ્યથ। એવં સ વરદો બ્રહ્મા અનુજગ્રાહ પાદપાન્
'મારી કૃપાથી તમે સર્વોચ્ચ સમૃદ્ધિથી યુક્ત રહેશો.' આમ વરદાતા બ્રહ્માએ વૃક્ષોને આશીર્વાદ આપ્યો.
સ્થિત્વા વર્ષ સહસ્રં તુ પુષ્કરં પ્રક્ષિપદ્ભુવિ। ક્ષિતિર્નિપતિતા તેન વ્યકંપત રસાતલમ્
હજારો વર્ષ રહી, તેણે કમળને ધરા પર નાખ્યું; એ પડતાં પૃથ્વી નીચે સુધી ધ્રૂજી ઉઠી.
વિવશાસ્તત્યજુર્વેલાં સાગરાઃ ક્ષુભિતોર્મયઃ। શક્રાશનિ હતાનીવ વ્યાઘ્ર વ્યાલા વૃતાનિ ચ
સમુદ્રો ઉલટી લહેરોથી વ્યાકુળ થઈ કિનારા છોડીને વહેવા લાગ્યા; જાણે ઇન્દ્રના વજ્રથી ઘાયલ થયેલા વાઘ અને જંગલી પ્રાણીઓ છુટા પડી ગયા.
શિખરાણ્યપ્યશીર્યંત પર્વતાનાં સહસ્રશઃ। દેવસિદ્ધવિમાનાનિ ગંધર્વનગરાણિ ચ
હજારો પર્વતોના શિખરો તૂટી પડ્યા; દેવ, સિદ્ધોના વિમાનો અને ગંધર્વોના નગરો પણ ધ્વસ્ત થયા.
પ્રચેલુર્બભ્રમુઃ પેતુર્વિવિશુશ્ચ ધરાતલમ્। કપોતમેઘાઃ ખાત્પેતુઃ પુટસંઘાતદર્શિનઃ
એ બધું હલનચલન કરવા લાગ્યું, ભટક્યું, પડી ગયું અને ધરા ભેદી ગયું; આકાશમાંથી પાંખવાળા કબૂતર જેવા મેઘો પણ તૂટીને પડ્યા.
જ્યોતિર્ગણાંશ્છાદયંતો બભૂવુસ્તીવ્ર ભાસ્કરાઃ। મહતા તસ્ય શબ્દેન મૂકાંધબધિરીકૃતમ્
તારા-ગ્રહો છુપાઈ ગયા, સૂર્ય તીવ્ર બની ગયા; એ મહાન ધ્વનિથી બધું મૌન, અંધ અને બહેરું થઈ ગયું.
બભૂવ વ્યાકુલં સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્। સુરાસુરાણાં સર્વેષાં શરીરાણિ મનાંસિ ચ
ત્રણે લોક અને તેમાં રહેલા સર્વ જડ-ચેતન પ્રાણી વ્યાકુળ થઈ ગયા; દેવ અને અસુરોના શરીર અને મન પણ અશાંત થઈ ગયા.
અવસેદુશ્ચ કિમિતિ કિમિત્યેતન્ન જજ્ઞિરે। ધૈર્યમાલંબ્ય સર્વેઽથ બ્રહ્માણં ચાપ્યલોકયન્
"આ શું છે? શું થયું છે?" એમ બધાએ આશ્ચર્યથી વિચાર્યું, પણ એમને કશું સમજાયું નહીં. પછી સૌએ ધીરજ રાખી, બ્રહ્માજી તરફ જોયું.
ન ચ તે તમપશ્યંત કુત્ર બ્રહ્માગતો હ્યભૂત્। કિમર્થં કંપિતા ભૂમિર્નિમિત્તોત્પાતદર્શનમ્
પણ એમને બ્રહ્માજી ત્યાં દેખાયા નહીં—બ્રહ્મા ક્યાં ગયા? ધરતી કેમ ધ્રૂજી રહી છે અને આ અશુભ સંકેતો કેમ દેખાય છે?
તાવદ્વિષ્ણુર્ગતસ્તત્ર યત્ર દેવા વ્યવસ્થિતાઃ। પ્રણિપત્ય ઇદં વાક્યમુક્તવંતો દિવૌકસઃ
એ સમયે વિષ્ણુજી ત્યાં ગયા, જ્યાં બધા દેવતાઓ ભેગા થયા હતા. વિષ્ણુજીને વંદન કરીને, સ્વર્ગના રહેવાસીઓએ એમને આ રીતે કહ્યું.
કિમેતદ્ભગવન્બ્રૂહિ નિમિત્તોત્પાતદર્શનમ્। ત્રૈલોક્યં કંપિતં યેન સંયુક્તં કાલધર્મણા
"પ્રભુ, અમને કહો કે આ શું છે—આ અશુભ સંકેતો કેમ દેખાય છે? કયા સમયના પ્રભાવે ત્રણેય લોક ધ્રૂજી ઉઠ્યા છે?"
જાતકલ્પાવસાનં તુ ભિન્નમર્યાદસાગરમ્। ચત્વારો દિગ્ગજાઃ કિં તુ બભૂવુરચલાશ્ચલાઃ
"લાગે છે કે કલ્પનો અંત આવી ગયો છે, વ્યવસ્થાનો મહાસાગર તૂટી ગયો છે; ચારેય દિશાના હાથીઓ પણ અસ્થિર થઈ ગયા છે—આનું કારણ શું છે?"
સમાવૃતા ધરા કસ્માત્સપ્તસાગરવારિણા। ઉત્પત્તિર્નાસ્તિ શબ્દસ્ય ભગવન્નિઃ પ્રયોજના
"ધરતી સાત મહાસાગરના પાણીથી શા માટે ઘેરી ગઈ છે? પ્રભુ, આ અવાજનો કોઈ કારણ નથી—કોઈ હેતુ નથી."
યાદૃશો વા સ્મૃતઃ શબ્દો ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ। ત્રૈલોક્યમાકુલં યેન ચક્રે રૌદ્રેણ ચોદ્યતા
"આવો અવાજ, જે યાદ આવે છે, પહેલાં ક્યારેય થયો નથી કે પછી થશે નહીં; આ ભયાનક ધ્વનિથી ત્રણેય લોક ગભરાઈ ગયા છે."
શુભોઽશુભો વા શબ્દોરેયં ત્રૈલોક્યસ્ય દિવૌકસામ્। ભગવન્યદિ જાનાસિ કિમેતત્કથયસ્વ નઃ
"આ અવાજ ત્રણેય લોકના દેવતાઓ માટે શુભ છે કે અશુભ, પ્રભુ, જો તમને ખબર હોય તો કૃપા કરીને અમને કહો."
એવમુક્તોઽબ્રવીદ્વિષ્ણુઃ પરમેણાનુભાવિતઃ। મા ભૈષ્ટ મરુતઃ સર્વે શૃણુધ્વં ચાત્ર કારણમ્
એ રીતે પૂછ્યા પછી, સર્વશક્તિમાન વિષ્ણુજી બોલ્યા: "મારુતો, ડરશો નહીં; હવે આનું કારણ ધ્યાનથી સાંભળો."
નિશ્ચયેનાનુવિજ્ઞાય વક્ષ્યામ્યેષ યથાવિધમ્। પદ્મહસ્તો હિ ભગવાન્બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ
"હું ખાતરીપૂર્વક જાણીને, તમને સાચી રીતે સમજાવીશ: કમળધારી, સર્વલોકના પિતામહ એવા બ્રહ્માજી—"
ભૂપ્રદેશે પુણ્યરાશૌ યજ્ઞં કર્તું વ્યવસ્થિતઃ। અવરોહે પર્વતાનાં વને ચાતીવશોભને
"એ પવિત્ર ભૂમિ પર, પર્વતોના પાદરમાં આવેલા અતિ સુંદર વનમાં, યજ્ઞ કરવા માટે સ્થિર થયા છે."
કમલં તસ્ય હસ્તાત્તુ પતિતં ધરણીતલે। તસ્ય શબ્દો મહાનેષ યેન યૂયં પ્રકંપિતાઃ
"એમના હાથમાંથી કમળ ધરતી પર પડ્યું; એ જ મહાન અવાજથી તમે બધા ધ્રૂજી ઉઠ્યા છો."
તત્રાસૌ તરુવૃંદેન પુષ્પામોદાભિનંદિતઃ। અનુગૃહ્યાથ ભગવાન્વનં તત્સમૃગાંડજમ્
"ત્યાં વૃક્ષોના સમૂહે, ફૂલોની સુગંધથી મહેકતા એ વનમાં, ભગવાને એ વન, એની સાથેના પશુ-પક્ષીઓ સહિત સ્વીકાર્યું."
જગતોઽનુગ્રહાર્થાય વાસં તત્રાન્વરોચયત્। પુષ્કરં નામ તત્તીર્થં ક્ષેત્રં વૃષભમેવ ચ
"જગતના કલ્યાણ માટે, એમણે ત્યાં નિવાસ પસંદ કર્યો; એ તીર્થને પુષ્કર કહે છે અને એ ક્ષેત્રને વૃષભ કહે છે."
જનિતં તદ્ભગવતા લોકાનાં હિતકારિણા। બ્રહ્માણં તત્ર વૈ ગત્વા તોષયધ્વં મયા સહ
"એ જગતના હિતકર્તા ભગવાને સ્થાપિત કર્યું છે; હવે તમે મારા સાથે ત્યાં બ્રહ્માજી પાસે જાઓ અને એમને પ્રસન્ન કરો."
આરાધ્યમાનો ભગવાન્પ્રદાસ્યતિ વરાન્વરાન્। ઇત્યુક્ત્વા ભગવાન્વિષ્ણુઃ સહ તૈર્દેવદાનવૈઃ
"જ્યારે ભગવાનની આરાધના કરશો, ત્યારે તેઓ એક પછી એક વરદાન આપશે." આમ કહીને, ભગવાન વિષ્ણુ દેવતાઓ અને દાનવો સાથે—
જગામ તદ્વનોદ્દેશં યત્રાસ્તે સ તુ કંજજઃ। પ્રહૃષ્ટાસ્તુષ્ટમનસઃ કોકિલાલાપલાપિતાઃ
એ વનના એ ભાગે ગયા, જ્યાં કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માજી નિવાસ કરે છે; સૌ આનંદિત અને ખુશહાલ મનથી, કોયલના મીઠા અવાજ વચ્ચે, ત્યાં ગયા.
પુષ્પોચ્ચયોજ્જ્વલં શસ્તં વિવિશુર્બ્રહ્મણો વનમ્। સંપ્રાપ્તં સર્વદેવૈસ્તુ વનં નંદનસંમિતમ્
તેમણે બ્રહ્માજીના વનમાં પ્રવેશ કર્યો, જ્યાં ફૂલોના ઢગલાથી તે જગ્યા ઝગમગી રહી હતી; બધા દેવતાઓ એ વનમાં પહોંચ્યા, જે નંદનવન જેવું સુંદર લાગતું હતું.
પદ્મિનીમૃગપુષ્પાઢ્યં સુદૃઢં શુશુભે તદા। પ્રવિશ્યાથ વનં દેવાઃ સર્વપુષ્પોપશોભિતમ્
એ સમયે કમળ અને જંગલના ફૂલોથી ભરેલું એ વન સુંદર અને મજબૂત લાગતું હતું; પછી બધા દેવતાઓ એ દરેક પ્રકારના ફૂલો થી શોભાયમાન એવા વનમાં પ્રવેશ્યા.
ઇહ દેવોસ્તીતિ દેવા બભ્રમુશ્ચ દિદૃક્ષવઃ। મૃગયંતસ્તતસ્તે તુ સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ
અહીં દેવતાઓ છે એમ માનીને બધા દેવતાઓ, ઈન્દ્ર સહિત, જોવાની ઇચ્છાથી વનમાં ફરવા લાગ્યા અને શિકાર કરવા લાગ્યા.
અદ્ભુતસ્ય વનસ્યાંતં ન તે દદૃશુરાશુગાઃ। વિચિન્વદ્ભિસ્તદા દેવં દૈવૈર્વાયુર્વિલોકિતઃ
એ અજાયબ વનનો અંત તેઓ ઝડપથી શોધી શક્યા નહીં; શોધતા શોધતા દેવતાઓએ વાયુદેવને જોયા.
સ તાનુવાચ બ્રહ્માણં ન દ્રક્ષ્યથ તપો વિના। તદા ખિન્ના વિચિન્વંતસ્તસ્મિન્પર્વતરોધસિ
વાયુદેવએ તેમને કહ્યું: 'તપ કર્યા વિના તમે બ્રહ્માને જોઈ શકશો નહીં.' પછી શોધવામાં થાકી ગયેલા તેઓ એ પર્વતની ઢાળ પર રહી ગયા.