એવં ચિંતયતસ્તસ્ય બ્રહ્મણસ્તુ પ્રજાપતેઃ। મતિરેષા સમુત્પન્ના વ્રજામ્યેષ ધરાતલે
આ રીતે બ્રહ્મા, પ્રજાપતિ, વિચારતા હતા ત્યારે તેમના મનમાં વિચાર આવ્યો: ‘હવે હું ધરતી પર જઈશ.’
પ્રાક્સ્થાનં સ સમાસાદ્ય પ્રવિષ્ટસ્તદ્વનોત્તમમ્। નાનાદ્રુમલતાકીર્ણં નાનાપુષ્પોપશોભિતમ્
પૂર્વ દિશાનો માર્ગ પકડીને, તે શ્રેષ્ઠ વનમાં પ્રવેશ્યા, જ્યાં અનેક વૃક્ષો અને વેલીઓથી શોભિત અને વિવિધ ફૂલોની સુંદરતા છવાઈ હતી.
નાનાપક્ષિરવાકીર્ણં નાનામૃગગણાકુલમ્। દ્રુમપુષ્પભરામોદૈર્વાસયદ્યત્સુરાસુરાન્
વહાં અનેક પક્ષીઓના કલરવથી અને વિવિધ પ્રાણીઓના સમૂહોથી ભરેલું હતું; વૃક્ષોના ફૂલોની સુગંધથી દેવો અને દાનવો સૌ આનંદિત થતા.
બુદ્ધિપૂર્વમિવ ન્યસ્તૈઃ પુષ્પૈર્ભૂષિતભૂતલમ્। નાનાગંધરસૈઃ પક્વાપક્વૈશ્ચ ષડૃતૂદ્ભવૈઃ
ભૂમિ એવી રીતે ફૂલોથી શોભાયમાન હતી, જાણે કોઈએ વિચારપૂર્વક વિછાવી હોય; છ ઋતુઓના પક્વ અને કાચા ફળો, વિવિધ સુગંધ અને સ્વાદવાળા, ત્યાં Everywhere હતા.
ફલૈઃ સુવર્ણરૂપાઢ્યૈર્ઘ્રાણદૃષ્ટિમનોહરૈઃ। જીર્ણં પત્રં તૃણં યત્ર શુષ્કકાષ્ઠફલાનિ ચ
ત્યાં સોનાની જેમ ચમકતા, સુગંધ અને દેખાવમાં મનોહર ફળો હતા; અને ત્યાં જ સુકાઈ ગયેલા પાંદડા, ઘાસ, સુકા લાકડા અને ફળો પણ Everywhere પડેલા હતા.
બહિઃ ક્ષિપતિ જાતાનિ મારુતોનુગ્રહાદિવ। નાનાપુષ્પસમૂહાનાં ગંધમાદાય મારુતઃ
પવન જાણે કૃપાથી બહાર પડેલા પાંદડાં ઉડાડી દેતો હતો; અને વિવિધ ફૂલોના ગુચ્છોની સુગંધ લઈને ફરતો હતો.
શીતલો વાતિ ખં ભૂમિં દિશો યત્રાભિવાસયન્। હરિતસ્નિગ્ધ નિશ્છિદ્રૈરકીટકવનોત્કટૈઃ
ઠંડો પવન આકાશ, ધરતી અને દિશાઓને શીતળ કરતો હતો, જ્યાં લીલા, ચમકદાર, નિષ્કલંક અને જીવજંતુ રહિત વનો હતા.
વૃક્ષૈરનેકસંજ્ઞૈર્યદ્ભૂષિતં શિખરાન્વિતૈઃ। અરોગૈર્દર્શનીયૈશ્ચ સુવૃત્તૈઃ કૈશ્ચિદુજ્જ્વલૈઃ
તે સ્થળ અનેક પ્રકારના, અલગ-અલગ નામવાળા, ઊંચા શિખરવાળા, તંદુરસ્ત અને સુંદર વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતું, જેમાં કેટલાક તેજસ્વી પણ હતા.
કુટુંબમિવ વિપ્રાણામૃત્વિગ્ભિર્ભાતિ સર્વતઃ। શોભંતે ધાતુસંકાશૈરંકુરૈઃ પ્રાવૃતા દ્રુમાઃ
તે સ્થળ સર્વત્ર એવા તેજથી ઝગમગતું હતું, જેમ બ્રાહ્મણોના કુટુંબમાં ઋત્વિજ્જનો હોય; વૃક્ષો ધાતુ જેવી કળીઓથી ઢંકાયેલા અને સુંદરતા પામેલા હતા.
કુલીનૈરિવ નિશ્છિદ્રૈઃ સ્વગુણૈઃ પ્રાવૃતા નરાઃ। પવનાવિદ્ધશિખરૈઃ સ્પૃશંતીવ પરસ્પરમ્
જેમ ઉત્તમ, નિષ્કલંક માણસો પોતાના ગુણોથી શોભે છે, તેમ પવનથી હલનચલન થતા વૃક્ષોના શિખરો પણ એકબીજાને સ્પર્શ કરતા હોય તેમ લાગતા.
આજિઘ્રંતી વચાઽન્યોન્યં પુષ્પશાખાવતંસકાઃ। નાગવૃક્ષાઃ ક્વચિત્પુષ્પૈર્દ્રુમવાનીરકેસરૈઃ
નાગવૃક્ષો ફૂલોથી ભરેલી ડાળીઓથી શોભતા અને જાણે એકબીજાની સુગંધ માણતા હોય તેમ લાગતા; ક્યાંક વૃક્ષો ફૂલો અને વાનીરના પીળા કેસરોથી શોભતા.
નયનૈરિવ શોભંતે ચંચલૈઃ કૃષ્ણતારકૈઃ। પુષ્પસંપન્નશિખરાઃ કર્ણિકારદ્રુમાઃ ક્વચિત્
ક્યાંક કર્ણિકાર વૃક્ષો ફૂલોની ભરપૂરતા સાથે ચમકતા, deren ડોળાતા કાળા કળીઓ જાણે આંખોમાં ફરતા કાળા તારા હોય તેમ શોભતા.
યુગ્મયુગ્માદ્વિધા ચેહ શોભન્ત ઇવ દંપતી। સુપુષ્પપ્રભવાટોપૈસ્સિંદુવાર દ્રુપંક્તયઃ
નદીના દ્વાર પાસે વૃક્ષોની પાંતિઓ, સુંદર ફૂલોની શોભાથી સજાઈને, જોડી જોડી દંપતિઓ જેવી તેજસ્વી લાગે છે.
મૂર્તિમત્ય ઇવાભાંતિ પૂજિતા વનદેવતાઃ। ક્વચિત્ક્વચિત્કુંદલતાઃ સપુષ્પાભરણોજ્વલાઃ
અહીં-અહીં વંદિત વનદેવતાઓ માનો સાકાર રૂપે દેખાય છે; ફૂલોના આભૂષણોથી શોભતા વેલીઓ ચમકે છે.
દિક્ષુ વૃક્ષેષુ શોભંતે બાલચંદ્રા ઇવોચ્છ્રિતાઃ। સર્જાર્જુનાઃ ક્વચિદ્ભાન્તિ વનોદ્દેશેષુ પુષ્પિતાઃ
દિશાઓમાં વૃક્ષો નવ ચાંદની જેવા ઊંચા દેખાય છે; ક્યાંક ક્યાંક ફૂલેલા સરજ અને અર્જુન વૃક્ષો વનપ્રદેશને ઉજળી બનાવે છે.
ધૌતકૌશેયવાસોભિઃ પ્રાવૃતાઃ પુરુષા ઇવ। અતિમુક્તકવલ્લીભિઃ પુષ્પિતાભિસ્તથા દ્રુમાઃ
ધોઈને પહેરેલા રેશમી વસ્ત્રો જેવા, ફૂલેલ અતિમુક્તા વેલીઓથી વૃક્ષો પણ ઢંકાઈ ગયા છે, જાણે પુરુષો પહેરવેશમાં હોય એમ.
ઉપગૂઢા વિરાજંતે સ્વનારીભિરિવ પ્રિયાઃ। અપરસ્પરસંસક્તૈઃ સાલાશોકાશ્ચ પલ્લવૈઃ
પોતાની વનિતાઓના આલિંગનમાં પ્રિયજન જેવા તેજસ્વી લાગે છે; સાલ અને અશોક વૃક્ષો પાંદડીઓથી એકબીજાને સ્પર્શ્યા વિના જ જોડાયેલા લાગે છે.
હસ્તૈર્હસ્તાન્સ્પૃશંતીવ સુહૃદશ્ચિરસંગતાઃ। ફલપુષ્પભરાનમ્રાઃ પનસાઃ સરલાર્જુનાઃ
ફળ અને ફૂલોના ભારથી નમેલા પનસ, સરલ અને અર્જુન વૃક્ષો, ડાળીઓથી જાણે જૂના મિત્રોની જેમ એકબીજાને સ્પર્શ કરે છે.
અન્યોન્યમર્ચયંતીવ પુષ્પૈશ્ચૈવ ફલૈસ્તથા। મારુતાવેગસંશ્લિષ્ટૈઃ પાદપાસ્સાલબાહુભિઃ
પવનના ઝોકાથી સાલની ડાળીઓ એકબીજામાં ગૂંથાઈ, વૃક્ષો જાણે ફૂલો અને ફળોથી પરસ્પર સન્માન કરે છે.
અભ્યાશમાગતં લોકં પ્રતિભાવૈરિવોત્થિતાઃ। પુષ્પાણામવરોધેન સુશોભાર્થં નિવેશિતાઃ
ફૂલોની ઘેરી વેળામાં, તેઓ જાણે આવનાર લોકોને આવકારવા ઊભા થયા હોય એમ સુંદર રીતે ગોઠવાયેલા છે.
વસંતમહમાસાદ્ય પુરુષાન્સ્પર્દ્ધયંતિ હિ। પુષ્પશોભાભરનતૈઃ શિખરૈર્વાયુકંપિતૈઃ
વસંત ઋતુમાં, ફૂલોની શોભાથી ભરેલા અને પવનમાં ડોલતા શિખરો સાથે, વૃક્ષો જાણે મનુષ્યો સાથે સ્પર્ધા કરે છે.
નૃત્યંતીવ નરાઃ પ્રીતાઃ સ્રગલંકૃતશેખરાઃ। શૃંગાગ્રપવનક્ષિપ્તાઃ પુષ્પાવલિયુતા દ્રુમાઃ
ફૂલોની વણયેલી વણમાલાઓથી શોભતા, શિખરે પવનથી હલનચલન કરતા વૃક્ષો, જાણે હર્ષભેર નૃત્ય કરતા માનવો હોય એમ લાગે છે.
સવલ્લીકાઃ પ્રનૃત્યંતિ માનવા ઇવ સપ્રિયાઃ। સ્વપુષ્પનતવલ્લીભિઃ પાદપાઃ ક્વચિદાવૃતાઃ
વેલીઓ સાથે, તેઓ જાણે પોતાના પ્રિયજન સાથે નૃત્ય કરતા માનવો હોય એમ લાગે છે; ક્યાંક ક્યાંક વૃક્ષો પોતાની ફૂલોની વેલીઓથી ઢંકાઈ ગયા છે.
ભાંતિ તારાગણૈશ્ચિત્રૈઃ શરદીવ નભસ્તલમ્। દ્રુમાણામથવાગ્રેષુ પુષ્પિતા માલતી લતાઃ
શરદના આકાશમાં તારાઓની ઝાંખી જેવી, વૃક્ષોના શિખરે ફૂલેલી માલતી વેલીઓ તેજસ્વી લાગે છે.
શેખરાઇવ શોભંતે રચિતા બુદ્ધિપૂર્વકમ્। હરિતાઃ કાંચનચ્છાયાઃ ફલિતાઃ પુષ્પિતા દ્રુમાઃ
વિચારપૂર્વક ગોઠવાયેલા, તેઓ મસ્તકમાલા જેવી શોભે છે; લીલા અને સુવર્ણછાંયાવાળા વૃક્ષો ફળ અને ફૂલોથી ભરપૂર છે.
સૌહૃદં દર્શયંતીવ નરાઃ સાધુસમાગમે। પુષ્પકિંજલ્કકપિલા ગતાઃ સર્વદિશાસુ ચ
સારા લોકોની સંગતમાં જેવું સૌહાર્દ દેખાય છે, એ રીતે ફૂલોની સુવર્ણ પરાગરજ બધે વ્યાપી રહી છે.
કદંબપુષ્પસ્ય જયં ઘોષયંતીવ ષટ્પદાઃ। ક્વચિત્પુષ્પાસવક્ષીબાઃ સંપતંતિ તતસ્તતઃ
કદંબના ફૂલોની જીત જાહેર કરે તેમ, મધમાં મસ્ત થયેલા ભમરા અહીં-ત્યાં ઉડાન ભરે છે.
પુંસ્કોકિલગણાવૃક્ષ ગહનેષ્વિવ સપ્રિયાઃ। શિરીષપુષ્પસંકાશાઃ શુકા મિથુનશઃ ક્વચિત્
વનમાં, નર કોયલીઓ પોતાની સાથીનીઓ સાથે છે; ક્યાંક શિરીષના ફૂલો જેવાં રંગીન, જોડી જોડી શુકો દેખાય છે.
કીર્તયંતિ ગિરશ્ચિત્રાઃ પૂજિતા બ્રાહ્મણા યથા। સહચારિસુસંયુક્તા મયૂરાશ્ચિત્રબર્હિણઃ
સંગીઓ સાથે જોડાયેલા, રંગબેરંગી પાંખવાળા મોરો વિવિધ સ્વરમાં ગાય છે, જેમ પૂજિત બ્રાહ્મણો સ્તુતિ કરે છે.
વનાંતેષ્વપિ નૃત્યંતિ શોભંત ઇવ નર્ત્તકાઃ। કૂજંતઃપક્ષિસંઘાતા નાનારુતવિરાવિણઃ૫૦ 1.15.
વનના કિનારે પણ, વિવિધ અવાજો કરતા પક્ષીઓના ઝુંડો જાણે નૃત્યકર્તા હોય તેમ રમણીય રીતે નૃત્ય કરે છે.