ઇતીરિતે રુદ્રવરો જગાદ મમાતિશુદ્ધિર્ભવિતા સુરેશ। ન ચાસ્ય પાપસ્ય હરં હિ ચાન્યત્સંદૃશ્યતેગ્ર્યં ચ ઋતે ભવં તમ્
એ રીતે કહ્યા પછી, રુદ્રે કહ્યું: 'હે દેવોના સ્વામી, હું સંપૂર્ણ શુદ્ધ બની જઈશ; અને આ પાપ માટે તારી કૃપા સિવાય બીજું કોઈ ઉપાય નથી.'
બ્રહ્મહત્યાભિભૂતસ્ય તનુર્મે કૃષ્ણતાં ગતા। શવગંધશ્ચ મે ગાત્રે લોહસ્યાભરણાનિ મે
બ્રાહ્મણહત્યાના પાપથી મારી કાયાં કાળી થઈ ગઈ છે; મારા અંગોમાં મૃતદેહની વાસ છે અને મારા આભૂષણો લોખંડના છે.
કથં મે ન ભવેદેવમેતદ્રૂપં જનાર્દનમ્। કિં કરોમિ મહાદેવ યેન મે પૂર્વિકા તનૂઃ
હે જનાર્દન, હું કેમ આવું રૂપ ધારણ કરતો નથી? હે મહાદેવ, એવું શું કરું કે મને પહેલાનું શરીર પાછું મળે?
ત્વત્પ્રસાદેન ભવિતા તન્મે કથય ચાચ્યુત। વિષ્ણુરુવાચ। બ્રહ્મવધ્યા પરા ચોગ્રા સર્વકષ્ટપ્રદા પરા
હે અચ્યૂત, તારી કૃપાથી આવું થશે—મને કહો, કેવી રીતે શક્ય બને? વિષ્ણુએ કહ્યું: બ્રાહ્મણહત્યા એ સૌથી ભયાનક અને બધાં દુઃખ આપનારી પાપ છે.
મનસાપિ ન કુર્વીત પાપસ્યાસ્ય તુ ભાવનામ્। ભવતા દેવવાક્યેન નિષ્ઠા ચૈષા નિબોધિતા
આવું પાપ મનમાં પણ વિચારવું નહીં જોઈએ; હે દેવ, તારા વચનથી હવે આ નિશ્ચય સ્પષ્ટ થયો છે.
ઇદાનીં ત્વં મહાબાહો બ્રહ્મણોક્તં સમાચર। ભસ્મસર્વાણિ ગાત્રાણિ ત્રિકાલં ઘર્ષયેસ્તનૌ
હવે, હે મહાબાહુ, તું બ્રહ્માએ જે કહ્યું છે તે પ્રમાણે કર; તું તારા આખા શરીરે ત્રણે વખત ભસ્મ લગાડ.
શિખાયાં કર્ણયોશ્ચૈવ કરે ચાસ્થીનિ ધારય। એવં ચ કુર્વતો રુદ્ર કષ્ટં નૈવ ભવિષ્યતિ
શિખામાં, કાન પર અને હાથમાં અસ્થિ ધારણ કર; આવું કરવાથી, હે રુદ્ર, તને કોઈ દુઃખ નહીં થાય.
સંદિશ્યૈવં સ ભગવાંસ્તતોંઽતર્દ્ધાનમીશ્વરઃ। લક્ષ્મીસહાયો ગતવાન્રુદ્રસ્તં નાભિજજ્ઞિવાન્
આ રીતે ઉપદેશ આપી ભગવાન અદૃશ્ય થયા; લક્ષ્મી સાથે વિદાય લીધા અને રુદ્રે તેમને ઓળખ્યા નહીં.
કપાલપાણિર્દેવેશઃ પર્યટન્વસુધામિમામ્। હિમવંતં સમૈનાકં મેરુણા ચ સહૈવ તુ
દેવોના દેવ, હાથમાં કપાળ લઈને, હિમવંત, મૈનાક અને મેરુ સાથે આખી ધરતી પર ફર્યા.
કૈલાસં સકલં વિંધ્યં નીલં ચૈવ મહાગિરિમ્। કાંચીં કાશીં તામ્રલિપ્તાં મગધામાવિલાં તથા
કૈલાસ, આખો વિંધ્ય, મહાન નિલગિરિ, કાંચી, કાશી, તામ્રલિપ્ત, તેમજ મગધ અને અવિલા પણ ફર્યા.
વત્સગુલ્મં ચ ગોકર્ણં તથા ચૈવોત્તરાન્કુરૂન્। ભદ્રાશ્વં કેતુમાલં ચ વર્ષં હૈરણ્યકં તથા
વત્સગુલ્મ, ગોકર્ણ અને ઉત્તર કુરુ, ભદ્રાશ્વ, કેતુમાલ અને હૈરણ્યક દેશ પણ ગયા.
કામરૂપં પ્રભાસં ચ મહેંદ્રં ચૈવ પર્વતમ્। બ્રહ્મહત્યાભિભૂતોસૌ ભ્રમંસ્ત્રાણં ન વિંદતિ
કામરૂપ, પ્રભાસ અને મહેન્દ્ર પર્વત પણ ગયા; બ્રાહ્મણહત્યાના પાપથી પીડાતા, તેમને ક્યાંય આશરો મળ્યો નહીં.
ત્રપાન્વિતઃ કપાલં તુ પશ્યન્હસ્તગતં સદા। કરૌ વિધુન્વન્બહુશો વિક્ષિપ્તશ્ચ મુહુર્મુહુઃ
લાજથી, હંમેશા હાથમાં કપાળ જોઈ, વારંવાર હાથ હલાવ્યા અને વારંવાર કપાળ ફેંકવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
યદાસ્ય ધુન્વતો હસ્તૌ કપાલં પતતે ન તુ। તદાસ્ય બુદ્ધિરુત્પન્ના વ્રતં ચૈતત્કરોમ્યહમ્
જ્યારે હાથ હલાવતાં પણ કપાળ પડતું નહોતું, ત્યારે તેના મનમાં વિચાર આવ્યો: 'હું આ વ્રત ધારણ કરું છું.'
મદીયેનૈવ માર્ગેણ દ્વિજા યાસ્યંતિ સર્વતઃ। ધ્યાત્વૈવં સુચિરં દેવો વસુધાં વિચચાર હ
મારા માર્ગે જ, હે દ્વિજ, બધા બધે જશે; આ રીતે લાંબા સમય સુધી ધ્યાન કરીને દેવે ધરતી પર વિહાર કર્યો.
પુષ્કરં તુ સમાસાદ્ય પ્રવિષ્ટોઽરણ્યમુત્તમમ્। નાનાદ્રુમલતાકીર્ણં નાનામૃગરવાકુલમ્
પુષ્કર પહોંચીને, તે ઉત્તમ વનમાં પ્રવેશ્યા, જ્યાં અનેક વૃક્ષો-વેલીઓ અને અનેક પ્રાણીઓના રવથી વન ગૂંજતું હતું.
દ્રુમપુષ્પભરામોદ વાસિતં યત્સુવાયુના। બુદ્ધિપૂર્વમિવ ન્યસ્તૈઃ પુષ્પૈર્ભૂષિતભૂતલમ્
વૃક્ષોના ફૂલોની સુગંધથી હવા મહેકી રહી હતી અને જમીન પણ ફૂલો વડે એવી શોભાયમાન હતી જાણે કોઈએ વિચારપૂર્વક શણગારી હોય.
નાનાગધંરસૈરન્યૈઃ પક્વાપક્વૈઃ ફલૈસ્તથા। વિવેશ તરુવૃંદેન પુષ્પામોદાભિનંદિતઃ
અહીં અનેક પ્રકારના સુગંધિત રસ અને પાકેલા-કાચા ફળો હતા; તે વૃક્ષોની છાયામાં પ્રવેશ્યા, જ્યાં ફૂલોની સુગંધ ફેલાઈ હતી.
અત્રારાધયતો ભક્ત્યા બ્રહ્મા દાસ્યતિ મે વરમ્। બ્રહ્મપ્રસાદાત્સંપ્રાપ્તં પૌષ્કરં જ્ઞાનમીપ્સિતમ્
અહીં ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરતાં બ્રહ્મા મને વરદાન આપશે; બ્રહ્માની કૃપાથી પુષ્કરનું ઇચ્છિત જ્ઞાન પ્રાપ્ત થશે.
પાપઘ્નં દુષ્ટશમનં પુષ્ટિશ્રીબલવર્દ્ધનમ્। એવં વૈ ધ્યાયતસ્તસ્ય રુદ્રસ્યામિતતેજસઃ
તે પાપનો નાશ કરે છે, દુષ્ટોને શમાવે છે અને પોષણ, સમૃદ્ધિ તથા બળ વધારશે; આવી રીતે અમિત તેજવાળા રુદ્ર ધ્યાનમાં તત્પર રહ્યા.
આજગામ તતો બ્રહ્મા ભક્તિપ્રીતોઽથ કંજજઃ। ઉવાચ પ્રણતં રુદ્રમુત્થાપ્ય ચ પુનર્ગુરુઃ
પછી કમળમાંથી જન્મેલા, ભક્તિથી પ્રસન્ન થયેલા બ્રહ્માજી ત્યાં આવ્યા. તેમણે નમેલા રુદ્રને ઊભા કરી ફરીથી કહ્યુ.
દિવ્યવ્રતોપચારેણ સોહમારાધિતસ્ત્વયા। ભવતા શ્રદ્ધયાત્યર્થં મમદર્શનકાંક્ષયા
તમે દિવ્ય વ્રત અને ઉપચારથી મને ભક્તિપૂર્વક પૂજ્યા છે, ખૂબ શ્રદ્ધા અને મારા દર્શનની ઈચ્છાથી.
વ્રતસ્થા માં હિ પશ્યંતિ મનુષ્યા દેવતાસ્તથા। તદિચ્છયા પ્રયચ્છામિ વરં યત્પ્રવરં વરમ્
જે મનુષ્યો અને દેવતાઓ વ્રત પાળે છે, તેઓ મને જોઈ શકે છે. એવી ઈચ્છાથી હું તને તારો ઇચ્છિત શ્રેષ્ઠ વરદાન આપું છું.
સર્વકામપ્રસિદ્ધ્યર્થં વ્રતં યસ્માન્નિષેવિતમ્। મનોવાક્કાયભાવૈશ્ચ સંતુષ્ટેનાંતરાત્મના
તમે સર્વ ઇચ્છાઓની Siddhi માટે, મન, વાણી, શરીર અને અંતરાત્માથી સંતોષ પામી, આ વ્રતનું પાલન કર્યું છે.
કં દદામિ ચ વૈ કામં વદ ભોસ્તે યથેપ્સિતમ્। રુદ્ર ઉવાચ। એષ એવાદ્ય ભગવન્સુપર્યાપ્તો મહા વરઃ
હવે કહો, ભક્ત, તને જે ઇચ્છા હોય તે હું પૂરી કરીશ. રુદ્રે કહ્યું: ભગવાન, આજનું આ મહાવરદાન મારા માટે પૂરતું છે.
યદ્દૃષ્ટોસિ જગદ્વંદ્ય જગત્કર્તર્નમોસ્તુતે। મહતા યજ્ઞસાધ્યેન બહુકાલાર્જિતેન ચ
હું તમને વંદન કરું છું, જગતના સર્જનહાર અને સર્વેના પૂજ્ય, કારણ કે આજે મેં તમને મહાન યજ્ઞ અને લાંબા તપથી જોઈ લીધા છે.
પ્રાણવ્યયકરેણ ત્વં તપસા દેવ દૃશ્યતે। ઇદં કપાલં દેવેશ ન કરાત્પતિતં વિભો
દેવ, જીવનશક્તિ ખર્ચી તપ કરીને જ તમારો દર્શન થાય છે. દેવેશ, આ કપાળ હજુ સુધી મારા હાથમાંથી પડ્યું નથી.
ત્રપાકરા ઋષીણાં ચ ચર્યૈષા કુત્સિતા વિભો। ત્વત્પ્રસાદાદ્વ્રતં ચેદં કૃતં કાપાલિકં તુ યત્
હે પ્રભુ, આ કાપાલિક વ્રત ઋષિઓમાં લાજજનક અને નિકૃષ્ટ માનવામાં આવે છે, છતાં તમારી કૃપાથી મેં આ વ્રત પૂર્ણ કર્યું છે.
સિદ્ધમેતત્પ્રપન્નસ્ય મહાવ્રતમિહોચ્યતામ્। પુણ્યપ્રદેશે યસ્મિંસ્તુ ક્ષિપામીદં વદસ્વ મે
હવે refugesearch કરનાર માટે આ મહાવ્રત પૂર્ણ થયું છે એવું જાહેર કરો. કહો, કયા પવિત્ર સ્થળે હું આ કપાળ ફેંકું?
પૂતો ભવામિ યેનાહં મુનીનાં ભાવિતાત્મનામ્। બ્રહ્મોવાચ। અવિમુક્તં ભગવતઃ સ્થાનમસ્તિ પુરાતનમ્
કે જેથી હું પવિત્ર મનવાળા ઋષિઓમાં શુદ્ધ બની શકું. બ્રહ્માજી બોલ્યા: ભગવાનનું એક પ્રાચીન સ્થાન છે, તેનું નામ અવિમુક્ત છે.