એતાન્દૃષ્ટ્વા તથા ચાન્યાન્દાનવેંદ્રાનથાબ્રવીત્। ઇન્દ્ર ઉવાચ। દાનવેંદ્રાઃ પુરા જાતાઃ કૃતં રાજ્યં ત્રિવિષ્ટપે
આ બધાં અને બીજા દાનવરાજાઓને જોઈને, ઇન્દ્રે કહ્યું: 'હે દાનવરાજાઓ, તમે બહુ પહેલાં જન્મ્યા હતા અને દેવલોકનું રાજ પણ કર્યું હતું.'
ઇદાનીં કથમેવેદં વ્રતં વેદવિલોપકમ્। ભવદ્ભિઃ કર્તુમારબ્ધં નગ્નમુંડિકમંડલુ
હવે તમે આવા વ્રતનું પાલન કેમ શરૂ કર્યું છે, જે વેદોને નષ્ટ કરે છે—નગ્ન, મુંડેલા અને હાથમાં કમંડળ લઈને?
મયૂરધ્વજધારિત્વં કથં ચૈવેહ તિષ્ઠથ। દાનવા ઊચુઃ। ત્યક્તઃ સર્વાસુરભાવ ઋષિધર્મે વયં સ્થિતાઃ
તમે મોરપાંખના ધ્વજ લઈને અહીં કેમ ઊભા છો? દાનવો બોલ્યા: 'અમે સર્વે અસુરભાવ ત્યજી દીધો છે અને હવે ઋષિધર્મમાં સ્થિર છીએ.'
ધર્મવૃદ્ધિકરં કર્મ ચરામઃ સર્વજંતુષુ। ત્રૈલોક્યરાજ્યમખિલં ભુંક્ષ્વ શક્ર વ્રજસ્વ ચ
અમે બધા જીવોમાં ધર્મ વધે એવા કર્મો કરીએ છીએ. હે શક્ર, તું ત્રિલોકનું આખું રાજ ભોગવી અને હવે ચાલ જા.
તથેતિ ચોક્ત્વા મઘવા પુનર્યાતસ્ત્રિવિષ્ટપમ્। એવં તે મોહિતાઃ સર્વે ભીષ્મ દેવપુરોધસા
'તેમ જ થાઓ' એમ કહી, મઘવાન ફરીથી દેવલોકમાં ગયો. હે ભીષ્મ, એ બધા દેવોના પુરોહિત દ્વારા મોહિત થઈ ગયા.
નર્મદા સરિતં પ્રાપ્ય સ્થિતા દાનવસત્તમાઃ। જ્ઞાત્વા શુક્રેણ તે સર્વે વૃત્તાંતમનુબોધિતાઃ
નર્મદા નદી પાસે પહોંચી, શ્રેષ્ઠ દાનવો ત્યાં ઊભા રહ્યા. શુક્રાચાર્યે તેમને જે થયું તે બધું સમજાવ્યું.
તદા ત્રૈલોક્યહરણે ચક્રુઃ ક્રૂરાં પુનર્મતિમ્
પછી ત્રિલોક જીતવાની again cruel plan. (Please provide the correct Gujarati translation for this verse.)
ભીષ્મ ઉવાચ। કથં ત્રિપુરુષાજ્જાતો હ્યર્જુનઃ પરવીરહા। કથં કર્ણસ્તુ કાનીનઃ સૂતજઃ પરિકીર્ત્યતે
ભીષ્મે પૂછ્યું: 'અર્જુન, જે દુશ્મન વીરોને સંહાર કરે છે, તે ત્રિપુરુમાંથી કેવી રીતે જન્મ્યો? અને કર્ણને, જે સુતપુત્ર કહેવાય છે, તેને કાનીના તરીકે કેમ ઓળખવામાં આવે છે?'
વરં તયોઃ કથં ભૂતં નિસર્ગાદેવ તદ્વદ। બૃહત્કૌતૂહલં મહ્યં તદ્ભવાન્વક્તુમર્હતિ
એ બંનેને કુદરતી રીતે એ વરદાન કેવી રીતે મળ્યું? મને એ જાણવાની મોટી ઉત્સુકતા છે, કૃપા કરીને તમે એ કહો.
પુલસ્ત્ય ઉવાચ। છિન્ને વક્ત્રે પુરા બ્રહ્મા ક્રોધેન મહતા વૃતઃ। લલાટે સ્વેદમુત્પન્નં ગૃહીત્વા તાડયદ્ભુવિ
પુલસ્ત્યે કહ્યું: 'પહેલાં, જ્યારે બ્રહ્માનું મોઢું કપાઈ ગયું, ત્યારે તેઓ ભારે ક્રોધથી ભરાયા. તેમના કપાળ પર પસીનો આવ્યો, જેને તેમણે જમીન પર ફેંકી દીધો.'
સ્વેદતઃ કુંડલી જજ્ઞે સધનુષ્કો મહેષુધિઃ। સહસ્રકવચી વીરઃ કિંકરોમીત્યુવાચ હ
એ પસીનામાંથી કુંડળી નામનો ધનુષ અને મોટા તીરો ધરાવતો, હજાર કવચો ધરાવતો વીર જન્મ્યો અને કહ્યું: 'હું શું કરું?'
તમુવાચ વિરિંચસ્તુ દર્શયન્રુદ્રમોજસા। હન્યતામેષ દુર્બુદ્ધિર્જાયતે ન યથા પુનઃ
પછી વિરુંચિએ, રુદ્રનું શક્તિપૂર્વક દર્શન કરાવતાં કહ્યું: 'આ દુષ્ટબુદ્ધિનો નાશ કરો, જેથી એ ફરી જન્મે નહીં.'
બ્રહ્મણો વચનં શ્રુત્વા ધનુરુદ્યમ્ય પૃષ્ઠતઃ। સંપ્રતસ્થે મહેશસ્ય બાણહસ્તોતિરૌદ્રદૃક્
બ્રહ્માના શબ્દો સાંભળી, તેણે ધનુષ ઉઠાવ્યું અને હાથમાં તીરો લઈને, રુદ્રની પાછળ રૌદ્ર દૃષ્ટિથી નીકળી પડ્યો.
દૃષ્ટ્વા પુરુષમત્યુગ્રં ભીતસ્તસ્ય ત્રિલોચનઃ। અપક્રાંતસ્તતો વેગાદ્વિષ્ણોરાશ્રમમભ્યગાત્
એ અત્યંત ભયાનક પુરુષને જોઈને ત્રિનેત્રધારી ભયભીત થયો અને ઝડપથી ભાગી, વિષ્ણુના આશ્રમમાં ગયો.
ત્રાહિત્રાહીતિ માં વિષ્ણો નરાદસ્માચ્ચ શત્રુહન્। બ્રહ્મણા નિર્મિતઃ પાપો મ્લેચ્છરૂપો ભયંકરઃ
'હે વિષ્ણુ, દુશ્મનોના સંહારક, મને આ પુરુષથી બચાવો, બચાવો! બ્રહ્માએ બનાવેલો, પાપી, મ્લેચ્છરૂપ અને ભયાનક છે.'
યથા હન્યાન્ન માં ક્રુદ્ધસ્તથા કુરુ જગત્પતે। હુંકારધ્વનિના વિષ્ણુર્મોહયિત્વા તુ તં નરમ્
'હે જગતના સ્વામી, એવું કરો કે એ ક્રોધમાં મને મારી નાંખે નહીં.' પછી વિષ્ણુએ હંકારથી એ પુરુષને મોહિત કરી દીધો.
અદૃશ્યઃ સર્વભૂતાનાં યોગાત્મા વિશ્વદૃક્પ્રભુઃ। તત્ર પ્રાપ્તં વિરૂપાક્ષં સાંત્વયામાસ કેશવઃ
પ્રભુ, સર્વે જીવોથી અજ્ઞાત, યોગી અને સર્વજ્ઞ, એ સમયે કેશવે વિરૂપ આંખવાળાને શાંત કર્યો.
તતસ્સ પ્રણતો ભૂમૌ દૃષ્ટો દેવેન વિષ્ણુના। વિષ્ણુરુવાચ। પૌત્રો હિ મે ભવાન્રુદ્ર કં તે કામં કરોમ્યહમ્
પછી તે ભૂમિ પર નમન કરીને વિષ્ણુદેવને દેખાયો. વિષ્ણુએ કહ્યું: 'હે રુદ્ર, તું તો મારો પૌત્ર છે. તને શું ઇચ્છા છે? હું શું આપું?'
દૃષ્ટ્વા નારાયણં દેવં ભિક્ષાં દેહીત્યુવાચ હ। કપાલં દર્શયિત્વાગ્રે પ્રજ્વલંસ્તેજસોત્કટમ્
ભગવાન નારાયણને જોઈ, તેણે કહ્યું: 'મને ભિક્ષા આપો,' અને આગળ એક કપાળ બતાવ્યું, જે તેજથી પ્રજ્વલિત હતું.
કપાલપાણિં સંપ્રેક્ષ્ય રુદ્રં વિષ્ણુરચિન્તયત્। કોન્યો યોગ્યો ભવેદ્ભિક્ષુર્ભિક્ષાદાનસ્ય સાંપ્રતમ્
કપાળ હાથમાં ધરેલા રુદ્રને જોઈ, વિષ્ણુએ વિચાર્યું: 'હવે મારા હાથેથી ભિક્ષા લેવા યોગ્ય બીજું કોણ હોઈ શકે?'
યોગ્યોઽયમિતિ સંકલ્પ્ય દક્ષિણં ભુજમર્પયત્। તદ્બિભેદાતિતીક્ષ્ણેન શૂલેન શશિશેખરઃ
'આ યોગ્ય છે' એવું મનમાં નક્કી કરીને, તેણે પોતાનો જમણો હાથ અર્પણ કર્યો; ચંદ્રધારી શિવે અત્યંત તીક્ષ્ણ ત્રિશૂલથી તેને ભેદી નાખ્યો.
પ્રાવર્તત તતો ધારા શોણિતસ્ય વિભોર્ભુજાત્। જાંબૂનદરસાકારા વહ્નિજ્વાલેવ નિર્મિતા
પછી ભગવાનના હાથમાંથી જાંબુનદ સોનાની જેમ ચમકતી, અગ્નિની રેખા જેવી લોહીની ધારા વહેવા લાગી.
નિપપાત કપાલાંતશ્શમ્ભુના સા પ્રભિક્ષિતા। ઋજ્વી વેગવતી તીવ્રા સ્પૃશંતી ત્વાંબરં જવાત્
શંભુએ તે ધારાને કપાળમાં ગ્રહણ કરી, સીધી, ઝડપી અને તીવ્ર ધારા આકાશને સ્પર્શતી ઝડપથી પડી.
પંચાશદ્યોજના દૈર્ઘ્યાદ્વિસ્તારાદ્દશયોજના। દિવ્યવર્ષસહસ્રં સા સમુવાહ હરેર્ભુજાત્
પચાસ યોજન લાંબી અને દસ યોજન પહોળી એ ધારા, હજારો દૈવી વર્ષો સુધી હરિના હાથમાંથી વહેતી રહી.
ઇયંતં કાલમીશોસૌ ભિક્ષાં જગ્રાહ ભિક્ષુકઃ। દત્તા નારાયણેનાથ કાપાલે પાત્ર ઉત્તમે
એટલો સમય ભગવાન ભિક્ષુક બનીને ભિક્ષા લેતા રહ્યા; નારાયણે એ ઉત્તમ કપાળપાત્રમાં ભિક્ષા આપી.
તતો નારાયણઃ પ્રાહ શંભું પરમિદં વચઃ। સંપૂર્ણં વા ન વા પાત્રં તતો વૈ પરમીશ્વરઃ
પછી નારાયણે શંભુને પૂછ્યું: 'પાત્ર ભરાયું છે કે નહીં, હે પરમેશ્વર?'
સતોયાંબુદનિર્ઘોષં શ્રુત્વા વાક્યં હરેર્હરઃ। શશિસૂર્યાગ્નિનયનઃ શશિશેખરશોભિતઃ
પાણીથી ભરેલા મેઘના ગર્જનાની જેમ હરિના વચન સાંભળી, ચંદ્રશોભિત અને ચંદ્ર, સૂર્ય તથા અગ્નિ જેવા નેત્રો ધરાવતા હરાએ,
કપાલે દૃષ્ટિમાવેશ્ય ત્રિભિર્નેત્રૈર્જનાર્દનમ્। અંગુલ્યા ઘટયન્પ્રાહ કપાલં પરિપૂરિતમ્
ત્રણે આંખોથી જનાર્દનને જોઈ, તેણે આંગળીથી કપાળ પર ટકોરો મારી અને કહ્યું: 'કપાળ હવે ભરાઈ ગયું છે.'
શ્રુત્વા શિવસ્ય તાં વાણીં વિષ્ણુર્ધારાં સમાહરત્। પશ્તોઽથ હરેરીશઃ સ્વાંગુલ્યા રુધિરં તદા
શિવના એ વચન સાંભળી, વિષ્ણુએ ધારા બંધ કરી; પછી ભગવાને પોતાની આંગળીથી લોહીને દબાવી દીધું.
દિવ્યવર્ષસહસ્રં ચ દૃષ્ટિપાતૈર્મમંથ સઃ। મથ્યમાને તતો રક્તે કલિલં બુદ્બુદં ક્રમાત્
હજારો દૈવી વર્ષો સુધી તેણે નજરથી તેને ઉકાળ્યું; લોહી ઉકાળતા, ધીમે ધીમે તેમાં ફુગ્ગા ઉભા થયા.