ભાર્યામુવાચ સંત્રાસાત્સ્નુષેયં તે શુચિસ્મિતે। એવમુક્ત્વાબ્રવીદેનં કસ્ય કેયં સ્નુષેતિ વૈ
ભયથી એણે પોતાની પત્નીને કહ્યું: 'શુચિસ્મિતે, આ તારી વહુ બની રહે.' આવું સાંભળીને, એણે પૂછ્યું: 'આ કોણની વહુ છે?'
રાજોવાચ। યસ્તે જનિષ્યતે પુત્રસ્તસ્ય ભાર્યા ભવિષ્યતિ। તસ્યાઃ સા તપસોગ્રેણ કન્યાયાઃ સંપ્રસૂયત
રાજાએ કહ્યું: 'જે પુત્ર તને જન્મશે, એના માટે આ કન્યા પત્ની બનશે.' એ કન્યાએ કઠિન તપથી એક દીકરી જન્માવી.
પુત્રં વિદર્ભં સુભગં શૈબ્યા પરિણતા સતી। રાજપુત્ર્યાં તુ વિદ્વાંસૌ સ્નુષાયાં ક્રથકૌશિકૌ
સતી શૈબ્યાએ સુભાગ્યશાળી પુત્ર વિદર્ભનો જન્મ કર્યો; અને રાજકન્યામાં, વિદ્વાન ક્રથ અને કૌશિક વહુઓ તરીકે જન્મ્યા.
લોમપાદં તૃતીયં તુ પુત્રં પરમધાર્મિકમ્। પશ્ચાદ્વિદર્ભો જનયચ્છૂરં રણવિશારદમ્
ત્રીજો પુત્ર લોમપાદ હતો, જે સર્વધર્મી હતો; પછી વિદર્ભે એક શૂરવીર અને યુદ્ધમાં નિપુણ પુત્ર જન્માવ્યો.
લોમપાદાત્મજો બભ્રુર્ધૃતિસ્તસ્ય તુ ચાત્મજઃ। કૌશિકસ્યાત્મજશ્ચેદિસ્તસ્માચ્ચૈદ્યનૃપાઃ સ્મૃતાઃ
લોમપાદનો પુત્ર બભ્રુ હતો, અને એનો પુત્ર ધૃતિ હતો; કૌશિકનો પુત્ર ચેદિ હતો, જેના પરથી ચેદિ રાજાઓ જાણીતા થયા.
ક્રથો વિદર્ભપુત્રો યઃ કુંતિસ્તસ્યાત્મજોભવત્। કુંતેર્ધૃષ્ટસ્તતો જજ્ઞે ધૃષ્ટાત્સૃષ્ટઃ પ્રતાપવાન્
ક્રથ, વિદર્ભનો પુત્ર, એના પુત્રનું નામ કુંતી હતું; કુંતીથી ધૃષ્ટ જન્મ્યો, અને ધૃષ્ટથી પ્રતાપી સૃષ્ટા થયો.
સૃષ્ટસ્ય પુત્રો ધર્માત્મા નિવૃત્તિઃ પરવીરહા। નિવૃત્તિપુત્રો દાશાર્હો નામ્ના સ તુ વિદૂરથઃ
સૃષ્ટાનો પુત્ર ધર્મવંત નિવૃત્તિ હતો, જે શત્રુઓનો નાશક હતો; નિવૃત્તિનો પુત્ર દાશાર્હ હતો, જેને વિદૂરથ પણ કહે છે.
દાશાર્હપુત્રો ભીમસ્તુ ભીમાજ્જીમૂત ઉચ્યતે। જીમૂતપુત્રો વિકૃતિસ્તસ્યભીમરથઃ સુતઃ
દાશાર્હનો પુત્ર ભીમ હતો, અને ભીમથી જીમૂત જન્મ્યો; જીમૂતનો પુત્ર વિકૃતિ હતો, અને એનો પુત્ર ભીમરથ હતો.
અથ ભીમરથસ્યાપિ પુત્રો નવરથઃ કિલ। તસ્ય ચાસીદ્દશરથઃ શકુનિસ્તસ્ય ચાત્મજઃ
પછી ભીમરથનો પુત્ર નવરથ થયો; એનો પુત્ર દશરથ હતો, અને શકુનિ એનો પુત્ર હતો.
તસ્માત્કરંભસ્તસ્માચ્ચ દેવરાતો બભૂવ હ। દેવક્ષત્રોભવદ્રાજા દેવરાતાન્મહાયશાઃ
એમાંથી કરંભ થયો, અને એમાંથી દેવરાથ જન્મ્યો; દેવરાથમાંથી મહાપ્રસિદ્ધ રાજા દેવક્ષત્ર થયો.
દેવગર્ભસમો જજ્ઞે દેવક્ષત્રસ્ય નંદનઃ। મધુર્નામમહાતેજા મધોઃ કુરુવશઃ સ્મૃતઃ
દેવક્ષત્રનો પુત્ર દેવો સમાન, મહાતેજસ્વી મધુર થયો; મધુરનો પુત્ર મધુ, કુરુવંશમાં ગણાય છે.
આસીત્કુરુવશાત્પુત્રઃ પુરુહોત્રઃ પ્રતાપવાન્। અંશુર્જજ્ઞેથ વૈદર્ભ્યાં દ્રવંત્યાં પુરુહોત્રતઃ
કુરુવંશમાંથી પ્રતાપી પુરૂહોત્ર જન્મ્યો; પુરૂહોત્ર અને વિદર્ભની દ્રવંતીમાંથી અંશુ જન્મ્યો.
વેત્રકી ત્વભવદ્ભાર્યા અંશોસ્તસ્યાં વ્યજાયત। સાત્વતઃ સત્વસંપન્નઃ સાત્વતાન્કીર્તિવર્દ્ધનઃ
વેત્રકી અમ્શની પત્ની બની, અને તેના ગર્ભમાંથી સાત્વત જન્મ્યો, જે ઉત્તમ ગુણો ધરાવતો અને સાત્વતોની કીર્તિ વધારનાર હતો.
ઇમાં વિસૃષ્ટિં વિજ્ઞાય જ્યામઘસ્ય મહાત્મનઃ। પ્રજાવાનેતિ સાયુજ્યં રાજ્ઞઃ સોમસ્ય ધીમતઃ
મહાન આત્માવાળા જ્યામઘના વંશને સમજ્યા પછી, જાણો કે તે અનેક સંતાનવાળા હતા અને બુદ્ધિશાળી રાજા સોમ સાથે એકત્વ પ્રાપ્ત કર્યું.
સાત્વતાન્સત્વસંપન્ના કૌસલ્યા સુષુવે સુતાન્। તેષાં સર્ગાશ્ચ ચત્વારો વિસ્તરેણૈવ તાન્શૃણુ
કૌશલ્યાએ સાત્વત માટે ગુણવંત સંતાનોને જન્મ આપ્યો; હવે તેમના ચાર વંશોની વિગતવાર વાત સાંભળો.
ભજમાનસ્ય સૃંજય્યાં ભાજનામા સુતોભવત્। સૃંજયસ્ય સુતાયાં તુ ભાજકાસ્તુ તતોભવન્
ભજમાના અને સૃંજયાની સંભોગથી ભજન નામનો પુત્ર થયો; અને સૃંજયાની પુત્રીમાંથી ભાજકાઓ જન્મ્યા.
તસ્ય ભાજસ્ય ભાર્યે દ્વે સુષુવાતે સુતાન્બહૂન્। નેમિં ચકૃકણં ચૈવ વૃષ્ણિં પરપુરંજયં
ભજનની બે પત્નીઓ હતી, બંનેએ અનેક પુત્રોને જન્મ આપ્યો: નેમી, ચકૃકણ, વૃષ્ણિ અને પરપુરંજય.
તે ભાજકાઃ સ્મૃતા યસ્માદ્ભજમાનાદ્વિ જજ્ઞિરે। દેવાવૃધઃ પૃથુર્નામ મધૂનાં મિત્રવર્દ્ધનઃ
ભજમાનામાંથી જન્મેલા લોકોને ભાજકાઓ કહેવામાં આવે છે; તેમના વંશમાંથી દેવાવૃધ, પૃથુ અને મધુઓમાં મિત્રવર્ધન જન્મ્યા.
અપુત્રસ્ત્વભવદ્રાજા ચચાર પરમં તપઃ। પુત્રઃ સર્વગુણોપેતો મમ ભૂયાદિતિ સ્પૃહન્
રાજા પાસે પુત્ર ન હતો, તેથી તેણે ઊંડા તપ કર્યાં અને ઈચ્છા રાખી કે 'મને સર્વ ગુણો ધરાવતો પુત્ર મળે.'
સંયોજ્ય કૃષ્ણમેવાથ પર્ણાશાયા જલં સ્પૃશન્। સા તોયસ્પર્શનાત્તસ્ય સાંનિધ્યં નિમ્નગા હ્યગાત્
પછી, કૃષ્ણ સાથે જોડાઈને પર્ણાશ્રમમાં પાણી સ્પર્શ કરતા, એ પાણીના સ્પર્શથી નદી રાજાની હાજરીમાં આવી.
કલ્યાણં ચરતસ્તસ્ય શુશોચ નિમ્નગાતતઃ। ચિંતયાથ પરીતાત્મા જગામાથ વિનિશ્ચયમ્
જ્યારે રાજા શુભ કાર્યમાં વ્યસ્ત હતો, ત્યારે નદી તેના માટે દુઃખી થઈ; પછી, ચિંતાથી ભરાઈ, તેણે નિશ્ચય કર્યો.
ભૂત્વા ગચ્છામ્યહં નારી યસ્યામેવં વિધઃ સુતઃ। જાયેત તસ્માદદ્યાહં ભવામ્યસ્ય સુતપ્રદા
'હું સ્ત્રી બનીને રાજા પાસે જઈશ, જેથી એવો પુત્ર જન્મે; તેથી આજે હું તેને પુત્ર આપનાર બનીશ.'
અથ ભૂત્વા કુમારી સા બિભ્રતી પરમં વપુઃ। જ્ઞાપયામાસ રાજાનં તામિયેષ નૃપસ્તતઃ
પછી, તે અતિ સુંદર કન્યા બની અને રાજાને જાણકારી આપી; રાજાએ તેને ઈચ્છી.
અથસાનવમેમાસિસુષુવેસરિતાંવરા। પુત્રં સર્વગુણોપેતં બભ્રું દેવાવૃધાત્પરમ્
પછી, શ્રેષ્ઠ કન્યાએ સર્વ ગુણો ધરાવતો પુત્ર, બભ્રુ, દેવાવૃધથી પણ શ્રેષ્ઠ, જન્માવ્યો.
અત્ર વંશે પુરાણજ્ઞા બ્રુવંતીતિ પરિશ્રુતમ્। ગુણાન્દેવાવૃધસ્યાથ કીર્ત્તયંતો મહાત્મનઃ
આ વંશમાં, જે લોકો પ્રાચીન કથાઓ જાણે છે, તેઓ મહાન આત્માવાળા દેવાવૃધના ગુણોનું વર્ણન કરતા પ્રસિદ્ધ છે.
બભ્રુઃ શ્રેષ્ઠો મનુષ્યાણાં દેવૈર્દેવાવૃધઃ સમઃ। ષષ્ટિઃ શતં ચ પુત્રાણાં સહસ્રાણિ ચ સપ્તતિઃ
બભ્રુ મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ હતો, અને દેવાવૃધ દેવો સમાન હતો; તેના એક લાખ સાઠ હજાર પુત્રો હતા.
એતેમૃતત્વં સંપ્રાપ્તા બભ્રોર્દેવાવૃધાદપિ। યજ્ઞદાનતપોધીમાન્બ્રહ્મણ્યસ્સુદૃઢવ્રતઃ
આ લોકો બભ્રુ અને દેવાવૃધ કરતાં પણ અમરત્વને પ્રાપ્ત થયા; તેઓ યજ્ઞ, દાન, તપ, જ્ઞાન, બ્રહ્મ અને દૃઢ વ્રતમાં નિષ્ઠાવાન હતા.
રૂપવાંશ્ચ મહાતેજા ભોજોતોમૃતકાવતીમ્। શરકાન્તસ્ય દુહિતા સુષુવે ચતુરઃ સુતાન્
સુંદર અને તેજસ્વી ભોજે મૃતકાવતી, શરકાંતની પુત્રીને પત્ની તરીકે સ્વીકારી, અને તેણે ચાર પુત્રોને જન્મ આપ્યો.
કુકુરં ભજમાનં ચ શ્યામં કંબલબર્હિષમ્। કુકુરસ્યાત્મજો વૃષ્ટિર્વૃષ્ટેસ્તુ તનયો ધૃતિઃ
કુકુર, ભજમાના, શ્યામ અને કમ્બલબર્હિષ; કુકુરનો પુત્ર વૃષ્ટિ અને વૃષ્ટિનો પુત્ર ધૃતિ હતો.
કપોતરોમા તસ્યાપિ તિત્તિરિસ્તસ્ય ચાત્મજઃ। તસ્યાસીદ્બહુપુત્રસ્તુ વિદ્વાન્પુત્રો નરિઃ કિલ
કપોતરોમા તેનો પુત્ર હતો, અને તિત્તિરી તેનો પુત્ર હતો; તેના ઘણા પુત્રો હતા, અને તેમાં વિદ્વાન પુત્ર નરી હતો.