સાર્ધં શક્રેણ સોઽપશ્યન્નીયમાનામથાંબરે। કેશિના દાનવેંદ્રેણ ચિત્રલેખામથોર્વશીમ્
ત્યાં તેણે ઇન્દ્ર સાથે મળીને, દાનવોના રાજા કેશિ દ્વારા ઉર્વશી અને ચિત્રલેખાને આકાશમાં લઈ જતી જોઈ.
તં વિનિર્જિત્ય સમરે વિવિધાયુધપાતનૈઃ। પુરા શક્રોપિ સમરે યેન વજ્રી વિનિર્જિતઃ
યુદ્ધમાં વિવિધ શસ્ત્રવર્ષાથી તેને હરાવ્યો; એ જ કેશિ, જેણે એક વખત યુદ્ધમાં વજ્રધારી ઇન્દ્રને પણ જીત્યો હતો.
મિત્રત્વમગમત્તેન પ્રાદાદિંદ્રાય ચોર્વશીં। તતઃપ્રભૃતિ મિત્રત્વમગમત્પાકશાસનઃ
પછી કેશિ સાથે મિત્રતા થઈ અને તેણે ઉર્વશીને ઇન્દ્રને આપી; ત્યારથી ઇન્દ્ર પણ તેનો મિત્ર બની ગયો.
સર્વલોકેતિશયિતં પુરૂરવસમેવ તમ્। પ્રાહ વજ્રી તુ સંતુષ્ટો નીયતામિયમેવ ચ
પછી વજ્રધારી ઇન્દ્ર, સર્વલોકોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પુરુરવાને પ્રસન્ન થઈને કહ્યું: 'આને તારી પાસે લઈ જાવ.'
સા પુરૂરવસઃ પ્રીત્યૈ ચાગાયચ્ચરિતં મહત્। લક્ષ્મીસ્વયંવરંનામ ભરતેન પ્રવર્તિતમ્
પછી ઉર્વશીએ પુરુરવાને પ્રસન્ન કરવા માટે મહાન કથા ગાઈ—લક્ષ્મી સ્વયંવર નામે, જે ભરતે શરૂ કરી હતી.
મેનકાં ચોર્વશીં રંભાં નૃત્યધ્વમિતિ ચાદિશત્। નનર્ત સલયં તત્ર લક્ષ્મીરૂપેણ ચોર્વશી
તેણે મેનકા, ઉર્વશી અને રંભાને નૃત્ય કરવા કહ્યું; ત્યાં ઉર્વશીએ લક્ષ્મી રૂપે સુંદર રીતે નૃત્ય કર્યું.
સા પુરૂરવસં દૃષ્ટ્વા નૃત્યંતી કામપીડિતા। વિસ્મૃતાભિનયં સર્વં યત્પુરાતનચોદિતમ્
નૃત્ય કરતી વખતે, ઉર્વશી પુરુરવાને જોઈને કામવશ થઈ ગઈ અને તેને પ્રાચીનકાળમાં શીખવાડેલા બધા અભિનય ભૂલી ગઈ.
શશાપ ભરતઃ ક્રોધાદ્વિયોગાત્તસ્ય ભૂતલે। પંચપંચાશદબ્દાનિ લતાભૂતા ભવિષ્યસિ
ભરતે ગુસ્સામાં, તેના વિયોગથી, ઉર્વશીને શાપ આપ્યો: 'પંચાવન વર્ષ સુધી તું પૃથ્વી પર લતા બની રહેશે.'
તતસ્તમુર્વશી ગત્વા ભર્ત્તારમકરોચ્ચિરં। શાપાનુભવનાંતે ચ ઉર્વશી બુધસૂનુના
પછી ઉર્વશી પતિ પાસે ગઈ અને લાંબા સમય સુધી રહી; શાપનો અનુભવ કર્યા પછી, ઉર્વશી બુધના પુત્ર સાથે મળી ગઈ.
અજીજનત્સુતાનષ્ટૌ નામતસ્તાન્નિબોધ મે। આયુર્દૃઢાયુર્વશ્યાયુર્બલાયુર્ધૃતિમાન્વસુઃ
તેણે તેને આઠ પુત્રો આપ્યા; તેમના નામો સાંભળ: આયુ, દૃઢાયુ, વશ્યાયુ, બલાયુ, ધૃતિમાન, વસુ,
દિવ્યજાયુઃ શતાયુશ્ચ સર્વે દિવ્યબલૌજસઃ। આયુષો નહુષઃ પુત્રો વૃદ્ધશર્મા તથૈવ ચ
દિવ્યજાયુ અને શતાયુ—બધા દિવ્ય બળ અને તેજ ધરાવતા; આયુનો પુત્ર નહુષ અને વૃદ્ધશર્મા પણ.
રજિર્દંડો વિશાખશ્ચ વીરાઃ પંચમહારથાઃ। રજેઃ પુત્રશતં જજ્ઞે રાજેયા ઇતિ વિશ્રુતં
રજી, દંડ અને વિશાખ—આ પાંચ મહાન યોદ્ધા હતા; રજીને એક સો પુત્રો થયા, જેમને રાજેયા કહેવાય છે.
રજિરારાધયામાસ નારાયણમકલ્મષં। તપસા તોષિતો વિષ્ણુર્વરં પ્રાદાન્મહીપતેઃ
રાજીએ નિર્દોષ નારાયણની ભક્તિ કરી; તેના તપથી પ્રસન્ન થઈ વિષ્ણુએ રાજીને એક વરદાન આપ્યું, હે રાજા.
દેવાસુરમનુષ્યાણામભૂત્સ વિજયી તદા। અથ દેવાસુરં યુદ્ધમભૂદ્વર્ષશતત્રયમ્
પછી રાજી દેવો, અસુરો અને મનુષ્યો પર વિજયી થયો; અને દેવો અને અસુરો વચ્ચે ત્રણસો વર્ષ સુધી યુદ્ધ થયું.
પ્રહ્લાદશક્રયોર્ભીમં ન કશ્ચિદ્વિજયી તયોઃ। તતો દેવાસુરૈઃ પૃષ્ટઃ પૃથગ્દેવશ્ચતુર્મુખઃ
પ્રહલાદ અને ઇન્દ્ર વચ્ચે ભયાનક યુદ્ધ થયું, પણ કોઈ પણ જીત્યો નહીં; પછી દેવો અને અસુરોએ અલગ-અલગ ચતુરમુખ દેવને મળ્યા.
અનયોર્વિજયી કઃ સ્યાદ્રજિર્યત્રેતિ સોબ્રવીત્। જયાય પ્રાર્થિતો રાજા સહાયસ્ત્વં ભવસ્વ નઃ
તેઓએ પૂછ્યું, 'રાજી જ્યાં છે, ત્યાં આ બંનેમાં કોણ જીતશે?' વિજય માટે રાજાને સહયોગી બનવા વિનંતી કરી.
દૈત્યૈઃ પ્રાહ યદિ સ્વામી વો ભવામિ તતસ્ત્વલમ્। નાસુરૈઃ પ્રતિપન્નં તત્પ્રતિપન્નં સુરૈસ્તદા
રાજીએ અસુરોને કહ્યું, 'જો હું તમારો સ્વામી બની જાઉં, તો ઠીક છે.' અસુરોએ એ સ્વીકાર્યું નહીં, પણ દેવોએ એ સમયે સ્વીકારી લીધું.
સ્વામી ભવ ત્વમસ્માકં બલનાશય વિદ્વિષઃ। તતો વિનાશિતાઃ સર્વે યે વધ્યા વજ્રપાણિનઃ
'તમે અમારો સ્વામી બનો અને અમારા દુશ્મનોની શક્તિ નાશ કરો,' એમ દેવોએ કહ્યું; પછી વજ્રધારી દ્વારા જે મારવામાં આવવાના હતા, તેઓ બધા નાશ પામ્યા.
પુત્રત્વમગમત્તુષ્ટસ્તસ્યેંદ્રઃ કર્મણા તતઃ। દત્ત્વેંદ્રાય પુરા રાજ્યં જગામ તપસે રજિઃ
ઇન્દ્ર રાજીના કાર્યથી પ્રસન્ન થઈ, તેને પોતાનો પુત્ર બનાવ્યો; અગાઉ રાજીએ ઇન્દ્રને રાજ્ય આપ્યું હતું, પછી રાજી તપ કરવા ગયો.
રજિપુત્રૈસ્તદાછિન્નં બલાદિંદ્રસ્ય વૈયદા। યજ્ઞભાગશ્ચ રાજ્યં ચ તપોબલગુણાન્વિતૈઃ
પછી રાજીના પુત્રોએ તપની શક્તિ અને ગુણોથી ઇન્દ્રની શક્તિ, યજ્ઞમાં ભાગ અને રાજ્ય છીનવી લીધું.
રાજ્યભ્રષ્ટસ્તતઃ શક્રો રજિપુત્રનિપીડિતઃ। પ્રાહ વાચસ્પતિં દીનઃ પીડિતોઽસ્મિ રજેઃ સુતૈઃ
આ રીતે રાજ્યથી વંચિત અને રાજીના પુત્રો દ્વારા પીડિત થયેલા ઇન્દ્રે, દુઃખી થઈ, બૃહસ્પતિને કહ્યું.
ન યજ્ઞભાગો રાજ્યં મે પીડિતસ્ય બૃહસ્પતે। રાજ્યલાભાય મે યત્નં વિધત્સ્વ ધિષણાધિપ
'હે બૃહસ્પતિ, હું યજ્ઞમાં ભાગ અને રાજ્યથી વંચિત છું, અને પીડિત છું; હે જ્ઞાનના સ્વામી, મારા માટે ફરી રાજ્ય મેળવવા પ્રયત્ન કરો.'
તતો બૃહસ્પતિઃ શક્રમકરોદ્બલદર્પિતમ્। ગ્રહશાંતિવિધાનેન પૌષ્ટિકેન ચ કર્મણા
પછી બૃહસ્પતિએ ગ્રહશાંતિ અને પોષણના કર્મ દ્વારા ઇન્દ્રને શક્તિથી ગર્વિત બનાવ્યો.
ગત્વાથ મોહયામાસ રજિપુત્રાન્બૃહસ્પતિઃ। જિનધર્મં સમાસ્થાય વેદબાહ્યં સ ધર્મવિત્
પછી બૃહસ્પતિ રાજીના પુત્રોને ભ્રમમાં પાડી, જિનધર્મ અપનાવ્યો, જે વેદથી અલગ છે, છતાં ધર્મમાં નિપુણ હતો.
વેદત્રયીપરિભ્રષ્ટાંશ્ચકાર ધિષણાધિપઃ। વેદબાહ્યાન્પરિજ્ઞાય હેતુવાદસમન્વિતાન્
ધિષણાદિપે તેમને ત્રણેય વેદમાંથી વિમુખ કરી દીધા, કારણ કે તેઓ વેદથી બહાર અને તર્કથી ભરેલા હતા.
જઘાન શક્રો વજ્રેણ સર્વાન્ધર્મબહિષ્કૃતાન્। નહુષસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ પુત્રાન્સપ્તૈવ ધાર્મિકાન્
ઇન્દ્રે ધર્મથી વિમુખ થયેલા બધા પર વજ્રથી પ્રહાર કર્યો; હવે હું તમને નહુષના સાત ધર્મપ્રિય પુત્રોની વાત કહું છું.
યતિર્યયાતિશ્શર્યાતિરુત્તરઃ પર એવ ચ। અયતિર્વિયતિશ્ચૈવ સપ્તૈતે વંશવર્દ્ધનાઃ
યતિ, યયાતિ, શર્યાતિ, ઉત્તાન, પર, અયતિ અને વિયતિ — આ સાતે વંશને વધાર્યા.
યતિઃ કુમારભાવેપિ યોગી વૈખાનસોભવત્। યયાતિરકરોદ્રાજ્યં ધર્મૈકશરણઃ સદા
યતિએ બાળપણમાં જ વૈખાનસ યોગી બન્યો; યયાતિએ હંમેશા ધર્મને આશ્રય લઈને રાજ્ય ચલાવ્યું.
શર્મિષ્ઠા તસ્ય ભાર્યાભૂદ્દુહિતા વૃષપર્વણઃ। ભાર્ગવસ્યાત્મજા ચૈવ દેવયાની ચ સુવ્રતા
શર્મિષ્ઠા, વૃષપરવનની દીકરી, તેની પત્ની બની; અને ભાર્ગવની પુત્રી, સુવ્રત દેવયાની પણ.
યયાતેઃ પંચદાયાદાસ્તાન્પ્રવક્ષ્યામિ નામતઃ। દેવયાની યદું પુત્રં તુર્વસું ચાપ્યજીજનત્
હવે હું યયાતિના પાંચ વારસદારોના નામ કહું છું: દેવયાનીએ યદુ અને તુર્વસુ નામના પુત્રો જન્માવ્યા.