હત્યાયુતશતં હંતિ ત્રિસ્પૃશા સમુપોષિતા । એકાદશી દ્વાદશી ચ રાત્રિશેષે ત્રયોદશી
ત્રિસ્પૃશા ઉપવાસથી દસ હજાર હત્યાના પાપનો નાશ થાય છે; એકાદશી, દ્વાદશી અને રાત્રિમાં બાકી રહેલી ત્રયોદશી પણ આવું ફળ આપે છે.
ત્રિસ્પૃશા સા તુ વિજ્ઞેયા દશમીસહિતા ન હિ । કૃત્વાપરાધં મુચ્યેત પ્રાયશ્ચિત્તે કૃતે નરઃ
ત્રિસ્પૃશા એ દશમી જોડાયેલી હોય ત્યારે જ માનવી, બીજે નહીં; જો કોઈ ભૂલ થાય તો પ્રાયશ્ચિત્ત કરીને મુક્તિ મળે છે.
દશમીવેધજં દોષં ન ક્ષમામિ સુરાપગે । ભુક્તં હાલાહલં તેન વિષસ્ય ભક્ષણં કૃતમ્
હે દેવી, દશમીના સંયોગથી થયેલો દોષ હું માફ કરતો નથી; એ દોષ ગ્રહણ કરવું એ હલાહલ ઝેર પીવા જેવું છે.
દશમીમિશ્રિતં યેન કૃતમેકાદશીવ્રતમ્ । ઇતિ મત્વા ન કર્ત્તવ્યં મદ્દિનં દશમીયુતમ્ 6.34.
જે કોઈ દશમી જોડાયેલી એકાદશીનું વ્રત કરે છે, એ જાણીને મારા દિવસમાં દશમી જોડાયેલી એકાદશીનું પાલન કરવું નહીં.
જન્મકોટિકૃતંપુણ્યં સંતાનં યાતિ સંક્ષયમ્ । પાતયેત્સ્વકુલં સ્વર્ગાન્નયતે રૌરવાદિકમ્
કોઈએ લાખો જન્મમાં જે પુણ્ય કમાયું હોય, એ બધું નાશ પામે છે; પોતાનું કુળ પણ પતન પામે છે અને સ્વર્ગમાંથી રૌરવ જેવા નરકમાં જાય છે.
સ્વદેહં શોધયિત્વા તુ કર્ત્તવ્યો મમ વાસરઃ । વૃદ્ધૌ ત્યાજ્યા વિના વેધાચ્છ્રવણાદિષુ સંયુતા
પહેલા પોતાનું શરીર શુદ્ધ કરીને મારા દિવસનું પાલન કરવું જોઈએ; જો વધારાની તિથિ આવે તો, યોગ્ય સંયોગ (જેમ કે શ્રવણ વગેરે) સિવાય એ દિવસ છોડવો જોઈએ.
જન્મપુણ્યં ક્ષયં યાતિ એકાદશ્યુપવાસિનામ્ । સંવૃદ્ધૌ તુ વિશેષેણ સંદેહે સમુપસ્થિતે
એકાદશીનું ઉપવાસ કરનારા લોકોનું જન્મનું પુણ્ય ઘટી જાય છે; ખાસ કરીને જ્યારે વધારાની તિથિ આવે અને સંશય થાય.
મમાજ્ઞયા ચ કર્ત્તવ્યા દ્વાદશીવલ્લભા મમ
મારી આજ્ઞાથી દ્વાદશી, જે મને ખૂબ પ્રિય છે, તેનો અવશ્ય પાલન કરવો.
જાહ્નવ્યુવાચ- કરિષ્યેઽહં જગન્નાથ ત્રિસ્પૃશાં વચનાત્તવ । સર્વપાપવિનિર્મુક્તા ભવિષ્યામિ તવાજ્ઞયા
જાહ્નવીએ કહ્યું: હે જગન્નાથ, હું તમારી આજ્ઞાથી ત્રિસ્પૃશાનું પાલન કરીશ; તમારી કૃપાથી હું સર્વ પાપોથી મુક્ત થઈશ.
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ- સ્વસ્થાનં ગચ્છ ભદ્રં તે ન ભીઃ કાર્યા કદાચન । તવ દેવિ સરિચ્છ્રેષ્ઠે ન પાપં સંક્રમિષ્યતિ
શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું: હવે તું તારા સ્થાન પર પરત જા, તને સુખ મળે; કદીક પણ ડરવાની જરૂર નથી. હે દેવી, નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તારા પર ક્યારેય પાપ લાગશે નહીં.
સ્નાત્વા સરસ્વતીતોયે યેઽર્ચયિત્વા ચ માધવમ્ । પ્રણમંતિ જગન્નાથં તે યાંતિ પરમાં ગતિમ્
જે લોકો સરસ્વતીના જળમાં સ્નાન કરે છે, માધવની પૂજા કરે છે અને જગન્નાથને વંદન કરે છે, તેઓ સર્વોચ્ચ ગતિને પામે છે.
જાહ્નવ્યુવાચ-। વિધાનં બ્રૂહિ મે બ્રહ્મન્સર્વસ્વેન કરોમ્યહમ્ । પ્રસાદયામિ દેવેશં દામોદરમનામયમ્
જાહ્નવીએ કહ્યું: હે બ્રાહ્મણ, મને વિધિ કહો; હું એ સર્વ રીતે કરીશ. હું દેવોના દેવ દામોદરનું અનુકૂળ થવું ઈચ્છું છું.
પ્રાચીમાધવ ઉવાચ-। શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ ત્રિસ્પૃશાયા વિધાનકમ્ । યં શ્રુત્વાપિ સરિચ્છ્રેષ્ઠે મુચ્યતે પાતકૈર્નરઃ
પ્રાચીમાધવે કહ્યું: હે દેવી, સાંભળ, હું ત્રિસ્પૃશાની વિધિ સમજાવું છું; એ સાંભળવાથી, હે શ્રેષ્ઠ નદી, માણસ પાપોથી મુક્ત થાય છે.
પલેન ચ પલાર્ધેન તદર્દ્ધેનાપિ વાપગે । પ્રતિમા મમ સૌવર્ણા કાર્યા વિભવસારતઃ
પલ, અડધો પલ કે તેના પણ અડધા જેટલા વજનથી, હે નદી દેવી, પોતાની શક્તિ પ્રમાણે મારી સોનાની પ્રતિમા બનાવવી.
પાત્રં તામ્રમયં કાર્યં તિલૈસ્તુ પરિપૂરિતમ્ । સજલં તુ ઘટં શુભ્રં પંચરત્નસમન્વિતમ્
તામ્બા નું પાત્ર લઈ તેમાં તલ ભરી દેવા, અને શુદ્ધ પાણીથી ભરેલો ઘડો, જેમાં પાંચ પ્રકારના રત્નો સુશોભિત હોય, તૈયાર કરવો.
વેષ્ટિતં પુષ્પમાલાભિઃ કર્પૂરાગુરુવાસિતમ્ । ન્યસેદ્દામોદરં પશ્ચાત્સ્નાપયિત્વા વિલિપ્ય ચ
એ પાત્રને ફૂલની માળાઓથી સુશોભિત કરી, કપૂર અને અગરુની સુગંધથી સુગંધિત કરવું. પછી દામોદરનું સ્નાન કરાવી, તે પાત્રને ત્યાં મૂકી દેવું.
પરિધાનં તતઃ કાર્યં વસ્ત્રયુગ્મેન ચાન્વિતમ્ । મંત્રૈસ્તુ પૂજનં કાર્યં પુરાણૈઃ સમુદીરિતૈઃ । પુષ્પૈઃ કાલોદ્ભવૈઃ શુભ્રૈસ્તુલસીપત્રૈશ્ચ કોમલૈઃ
પછી, એક જોડી વસ્ત્ર અર્પણ કરીને, પુરાણોમાં જણાવેલા મંત્રો સાથે પૂજન કરવું. તાજા, સફેદ ઋતુનાં ફૂલ અને કોમળ તુલસીનાં પાનથી પૂજા કરવી.
છત્રં તુ વિષ્ણવે દદ્યાત્પાદુકાભ્યાં સુસંયુતમ્ । નિવેદ્યાનિ મનોજ્ઞાનિ ફલાનિ સુબહૂન્યપિ
વિષ્ણુને છત્ર અર્પણ કરવું, સાથે સુંદર પાદુકા પણ આપવી. અનેક મીઠાં ફળો પણ અર્પણ કરવાં.
ઉપવીતં તુ દાતવ્યં સોત્તરીયં નવં દૃઢમ્ । વૈણવં દાપયેદ્દંડં સુરૂપં સોન્નતં દૃઢમ્
પવિત્ર યજ્ઞોપવીત આપવું, સાથે નવું અને મજબૂત ઉપરનું વસ્ત્ર પણ આપવું. સુંદર, ઊંચો અને દૃઢ વૈષ્ણવ દંડ પણ અર્પણ કરવો.
દામોદરાય વૈ પાદૌ જાનુની માધવાય ચ । ગુહ્યં કામપ્રદાયેતિ કટિં વામનમૂર્તયે
દામોદરને પગ, માધવને ઘૂંટણ, અને વામનરૂપને કમર, જે મનોચાહના પૂરી કરે છે, એમ અર્પણ કરવું.
પદ્મનાભાય નાભિં તુ જઠરં વિશ્વયોનયે । હૃદયં જ્ઞાનગમ્યાય કંઠં વૈકુંઠગામિને
પદ્મનાભને નાભિ, વિશ્વયોનીને પેટ, જ્ઞાનથી પ્રાપ્ત થનારને હૃદય અને વૈકુંઠગામી ભગવાનને ગળું અર્પણ કરવું.
સહસ્રબાહવે બાહૂ ચક્ષુષી યોગરૂપિણે । સંપૂજ્ય વિધિવદ્ભક્ત્યા દદ્યાદર્ઘં વિધાનતઃ
હજારો હાથ ધરનારને હાથ, યોગરૂપ ભગવાનને આંખો અર્પણ કરવી. પછી શ્રદ્ધાપૂર્વક વિધિ પ્રમાણે અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું.
શુભ્રેણ નાલિકેરેણ શંખોપરિ સ્થિતેન હિ । સૂત્રૈરાવેષ્ટિતેનૈવ હસ્તયોરુભયોરપિ
પવિત્ર નાળિયેરને શંખ પર રાખી, દોરાથી વાળી, બંને હાથથી અર્પણ કરવું.
સ્મૃતો હરસિ પાપાનિ યદિ નિત્યં જનાર્દન । દુઃસ્વપ્નં દુર્નિમિત્તાનિ મનસા દુર્વિચિન્વિતા
હે જનાર્દન, જો તને સદા સ્મરણ કરાય, તો તું પાપ, ખરાબ સપના, અશુભ સંકેતો અને મનના દુઃખદ વિચારો દૂર કરે છે.
નારકં તુ ભયં દેવ ભયદુર્ગતિસંભવમ્ । યન્મમ સ્યાન્મહાદેવ ઐહિકં પારલૌકિકમ્
હે ભગવાન, જે પણ નરકનું ભય, દુર્ભાગ્ય કે દુઃખદ પરિસ્થિતિ મારા માટે આવે, એ દુનિયામાં હોય કે પરલોકમાં—
તેન દેવેશ માં રક્ષ ગૃહાણાર્ઘં નમોસ્તુ તે । કૃપાદૃષ્ટિઃ સદૈવાસ્તુ દામોદર મમોપરિ
એથી, હે દેવેશ, મને રક્ષા કર. આ અર્ઘ્ય સ્વીકાર અને તને વંદન. હે દામોદર, તારી કૃપાદૃષ્ટિ હંમેશા મારા પર રહે.
ધૂપં દીપં ચ નૈવેદ્યં કુર્યાન્નીરાજનં તતઃ । શીર્ષોપરિ સરિચ્છ્રેષ્ઠે ભ્રામયેદ્વારિજં હરેઃ
ધૂપ, દીવો અને ભોજન અર્પણ કરી, પછી આરતી કરવી. પછી હરીના મસ્તક ઉપર શ્રેષ્ઠ નદીના કમળને ફેરવવું.
કૃત્વા વિધાનમેતદ્ધિ પૂજયેત્સ્વગુરું તતઃ । દદ્યાત્સુવર્ણં વસ્ત્રાણિ સોષ્ણીષં ચૈવ કંચુકમ્
આ વિધિ કર્યા પછી, પોતાના ગુરુની પૂજા કરવી. ગુરુને સોનુ, વસ્ત્ર, પાગ અને કમરકાપડ આપવું.
ઉપાનહોઽપિ છત્રં ચ મુદ્રિકાં ચ કમંડલુમ્ । ભોજનં ચૈવ તાંબૂલં સપ્તધાન્યં ચ દક્ષિણામ્
ઉપાનહ, છત્ર, મુદ્રિકા, કમંડલુ, ભોજન, પાન, સાત પ્રકારના ધાન્ય અને દક્ષિણ પણ આપવી.
ગુરું સંપૂજ્ય દેવેશં કુર્યાજ્જાગરણં હરેઃ । ગીતનૃત્યસમાયુક્તં તથા શાસ્ત્રસમન્વિતમ્
ગુરુ અને દેવેશની પૂજા કર્યા પછી, હરી માટે જાગરણ કરવું, જેમાં ગીત, નૃત્ય અને શાસ્ત્રપાઠનો સમાવેશ થાય.