પુત્રાર્થી દેવદેવેશં પદ્મયોનિં પિતામહમ્। આરાધયામાસ વિભું તીવ્રવ્રતપરાયણઃ
પુત્રની ઈચ્છાથી, તેણે દેવોના દેવ, કમળમાંથી જન્મેલા પિતામહની તીવ્ર વ્રત અને ભક્તિથી આરાધના કરી.
તતઃ કાલેન મહતા તુષ્ટસ્તસ્ય પિતામહઃ। વરં વરય ભદ્રં તે હૃદયેભીપ્સિતં નૃપ
લાંબા સમય પછી, પિતામહ પ્રસન્ન થયા અને કહ્યું: 'માગ, તને કલ્યાણ મળે; રાજા, જે thing તારા હૃદયમાં છે તે વર માંગ.'
અણુહ ઉવાચ। પુત્રં મે દેહિ દેવેશ મહાબલપરાક્રમમ્। પારગં સર્વવિદ્યાનાં ધાર્મિકં યોગિનાં વરમ્૧૦૦ 1.10.
અણુહએ કહ્યું: 'હે દેવોના દેવ, મને એવો પુત્ર આપો જે મહાન બળવાન, પરાક્રમી, સર્વ વિદ્યા જાણનારો, ધર્મમાં સ્થિર અને યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ હોય.'
સર્વસત્વરુતજ્ઞં મે દેહિ યોગિનમાત્મજમ્। એવમસ્ત્વિતિ વિશ્વાત્મા તમાહ પરમેશ્વરઃ
'મને એવો પુત્ર આપો જે બધા જીવોની ભાષા જાણતો અને યોગી હોય.' પરમેશ્વરે કહ્યું: 'એવું જ થશે.'
પશ્યતાં સર્વભૂતાનાં તત્રૈવાંતરધીયત। તતઃ સ તસ્ય પુત્રોભૂદ્બ્રહ્મદત્તઃ પ્રતાપવાન્
બધા જીવજંતુઓની સામે જ તે ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયો; પછી તેના પુત્ર બ્રહ્મદત્તનો જન્મ થયો, જે ખૂબ જ પરાક્રમી હતો.
સર્વસત્વાનુકંપી ચ સર્વસત્વબલાધિકઃ। સર્વસત્વરુતજ્ઞશ્ચ સર્વસત્વેશ્વરેશ્વરઃ
તે બધા જીવજંતુઓ પર દયાળુ હતો, બધાથી વધારે શક્તિશાળી હતો, બધા જીવજંતુઓની ભાષા સમજતો હતો અને બધા જીવજંતુઓના રાજા હતો.
અથ સત્વેન યોગાત્મા સ પિપીલકમાગતઃ। યત્ર તત્કીટમિથુનં રમમાણમવસ્થિતમ્
પછી, સારા ગુણોથી ભરપૂર અને યોગમાં સ્થિર થયેલો તે આત્મા, પિપીલિકા પાસે ગયો, જ્યાં તે જીવજંતુઓનું જોડી આનંદમાં મગ્ન હતું.
તતઃ સા સન્નતિર્દૃષ્ટ્વા પ્રહસંતં સુવિસ્મિતં। કિમપ્યાશંકમાના સા તમપૃચ્છન્નરેશ્વરમ્
પછી, તેને આશ્ચર્યથી હસતા જોઈ, તે સ્ત્રીએ કંઈક શંકા કરીને રાજાને પ્રશ્ન કર્યો.
સન્નતિરુવાચ। અકસ્માદતિહાસોયં કિમર્થમભવન્નૃપ। હાસ્યહેતું ન જાનામિ યદકાલે કૃતં ત્વયા
સન્નતિએ કહ્યું: 'રાજા, તમે અચાનક કેમ હસ્યા? હું તો આ હાસ્યનું કારણ જાણતી નથી, જે તમે આવા સમયે કર્યું.'
અવદદ્રાજપુત્રોસૌ તં પિપીલિકભાષિતમ્। રાગવદ્વિરસોત્પન્નમેતદ્ધાસ્યં વરાનને
રાજકુમારે કહ્યું: 'સુંદર ચહેરાવાળી, આ હાસ્ય પિપીલિકા બોલી તે વાત પરથી આવ્યું છે, જે રાગ અને સ્વાદહીનતાથી ઉદ્ભવ્યું.'
ન ચાન્યત્કારણં કિંચિદ્ધાસ્યહેતુઃ શુચિસ્મિતે। ન સામન્યતતં દેવી પ્રાહાલીકમિદં તવ
હસતાં ચહેરાવાળી, આ હાસ્યનું બીજું કોઈ કારણ નથી; અને રાણી એ તને ખોટું પણ કશું કહ્યું નથી.
અહમેવેહ હસિતા ન જીવિષ્યે ત્વયાધુના। કથં પિપીલિકાલાપં મર્ત્યો વેત્તિ સુરાદૃતે
હું અહીં એકલો જ હસ્યો છું; હવે હું તારા સાથે જીવતો નથી. દેવતા સિવાય કોઈ મનુષ્ય પિપીલિકાની વાત કેવી રીતે જાણે?
તસ્માત્ત્વયાહમેવાદ્ય હસિતા કિમતઃ પરમ્। તતો નિરુત્તરો રાજા જિજ્ઞાસુસ્તદ્વચો હરેઃ
આથી, આજે તું જ મારા પર હસ્યો છે—હવે વધુ શું કહેવું? પછી રાજા મૌન રહ્યો અને તેના શબ્દનો અર્થ જાણવા ઇચ્છ્યો.
આસ્થાય નિયમં તસ્થૌ સપ્તરાત્રમકલ્મષઃ। સ્વપ્નાન્તે પ્રાહ તં બ્રહ્મા પ્રભાતે પર્યટન્પુરમ્
પછી તેણે સાત રાત સુધી નિયમ પાળ્યો અને પવિત્ર રહ્યો; સ્વપ્નના અંતે, સવારે શહેરમાં ફરતો હતો ત્યારે બ્રહ્માએ તેને કહ્યું.
વૃદ્ધદ્વિજોત્તમાદ્વાક્યં સર્વં જ્ઞાસ્યતિ તે પ્રિયા। ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે બ્રહ્મા પ્રભાતે ચ નૃપઃ પુરાત્
'તારી પ્રિયાને બધું જ્ઞાન એક વૃદ્ધ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ પાસેથી મળશે.' એવું કહીને બ્રહ્મા અદૃશ્ય થયો અને સવારે રાજા શહેરમાંથી નીકળી ગયો.
નિર્ગચ્છન્મન્ત્રિસહિતઃ સભાર્યો વૃદ્ધમગ્રતઃ। ગદંતં વિપ્રમાયાંતં વૃદ્ધં ચ સ દદર્શ હ
મંત્રીઓ અને પત્ની સાથે બહાર નીકળતા, તેણે આગળ એક વૃદ્ધ બ્રાહ્મણને બોલતા અને આવતાં જોયો અને એ વૃદ્ધને નિહાળ્યો.
બ્રાહ્મણ ઉવાચ। યે વિપ્રમુખ્યાઃ કુરુજાંગલેષુ દાશાસ્તથા દાશપુરે મૃગાશ્ચ। કાલંજરે સપ્ત ચ ચક્રવાકા યે માનસે તેત્ર વસંતિ સિદ્ધાઃ
બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'કુરુજાંગલમાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, દાશપુરમાં દાશો, કાળંજરમાં હરણો અને સાત ચક્રવાક પક્ષીઓ, અને માનસ સરોવર ખાતે વસતા સિદ્ધો—'
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય સ પપાત શુચાન્વિતઃ। જાતિસ્મરત્વમગમત્તૌ ચ મંત્રિવરાત્મજૌ
એના શબ્દો સાંભળીને, રાજા દુઃખથી જમીન પર પડી ગયો; મંત્રીપુત્રોએ પણ પોતાના પૂર્વજન્મને યાદ કરી લીધું.
કામશાસ્ત્રપ્રણેતા તુ બાભ્રવ્યઃ સ તુ બાલકઃ। પંચાલ ઇતિ લોકેષુ વિશ્રુતઃ સર્વશાસ્ત્રવિત્
કામશાસ્ત્રના રચયિતા બાભ્રવ્ય એ બાળક હતો, જે પંચાલા નામે પ્રસિદ્ધ અને સર્વશાસ્ત્રવિદ્ હતો.
પુંડરીકોપિ ધર્માત્મા વેદશાસ્ત્રપ્રવર્તકઃ। ભૂત્વા જાતિસ્મરૌ શોકાત્પતિતાવગ્રતસ્તથા
પુંડરીક પણ ધર્મનિષ્ઠ અને વેદશાસ્ત્રના પ્રચારક હતો; તેણે પણ પૂર્વજન્મની સ્મૃતિ મેળવી અને દુઃખથી જમીન પર પડ્યો.
હા વયં કર્મવિભ્રષ્ટાઃ કામતઃ કર્મબંધનાત્। એવં વિલપ્ય બહુશસ્ત્રયસ્તે યોગપારગાઃ
'અરે, આપણે કર્મથી વિમુખ થઈ ગયા, ઇચ્છાથી કર્મના બંધનમાં ફસાઈ ગયા!' એમ રડતાં, તે બધા યોગમાં પારંગત અને અનેક શાસ્ત્રોના જાણકાર હતા.
વિસ્મયાચ્છ્રાદ્ધમાહામ્યમભિનંદ્ય પુનઃ પુનઃ। સ તુ તસ્મૈ ધનં દત્ત્વા પ્રભૂતગ્રામસંયુતમ્
આશ્ચર્યથી, તેઓ વારંવાર શ્રાદ્ધની મહિમાનું વખાણ કરતા; અને રાજાએ તેને ઘણાં ગામો સહિત ધન આપ્યું.
વિસૃજ્ય બ્રાહ્મણં તં ચ વૃદ્ધં ધનમદાન્વિતમ્। આત્મીયં નૃપતિઃ પુત્રં નૃપલક્ષણસંયુતમ્
રાજાએ ધનના અહંકારથી ભરેલા વૃદ્ધ બ્રાહ્મણને બાજુ પર રાખી, પોતાના પુત્રને, જેમાં રાજાશાહી લક્ષણો હતાં, રાજ્યના ઉત્તરાધિકારી તરીકે પસંદ કર્યો.
વિષ્વક્સેનાભિધાનં ચ રાજારાજ્યેભ્યષેચયત્। માનસે સલિલે સર્વે તતસ્તે યોગિનાં વરાઃ
રાજાએ પોતાના પુત્રનું નામ વિશ્વક્ષેન રાખીને, તેને બધા રાજ્યો પર રાજા તરીકે અભિષેક કર્યો. પછી બધા શ્રેષ્ઠ યોગીઓએ માનસ સરોવરનાં પવિત્ર જળમાં—
બ્રહ્મદત્તાદયસ્તસ્મિન્પિતૃભક્તા વિમત્સરાઃ। સન્નતિશ્ચાભવદ્ધૃષ્ટા મયૈવ તવ દર્શિતમ્
બ્રહ્મદત્ત અને અન્ય બધા, જે પિતૃભક્ત અને ઈર્ષ્યા વિનાના હતા, તેઓએ વિનમ્રતામાં પણ ધૈર્ય પામ્યું, જેમ હું તને બતાવ્યું છે.
રાજન્યોગફલં સર્વં યદેતદભિલક્ષ્યતે। તથેતિ પ્રાહ રાજાપિ પુરસ્તાદભિનંદયન્
રાજાએ સૌની સામે આનંદપૂર્વક કહ્યું: 'રાજયોગના જે પણ ફળો ઇચ્છવામાં આવે છે, એ બધું સાચું છે, જેમ તમે કહ્યું તેમ.'
ત્વત્પ્રસાદાદિદં સર્વં મયૈવં પ્રાપ્યતે ફલમ્
'તમારી કૃપાથી જ આ બધું ફળ મને પ્રાપ્ત થયું છે.'
તતસ્તે યોગમાસ્થાય સર્વ એવ વનૌકસઃ। બ્રહ્મરંધ્રેણ પરમં પદમાપુસ્તપોબલાત્
પછી બધા વનમાં રહેતા યોગીઓએ યોગનો આશ્રય લઈને, પોતાની તપશ્ચર્યાની શક્તિથી બ્રહ્મરંધ્ર દ્વારા પરમ પદ પ્રાપ્ત કર્યું.
એવમાયુર્ધનં વિદ્યાં સ્વર્ગમોક્ષસુખાનિ ચ। પ્રયચ્છંતિ સુતં રાજ્યં નૃણાં તુષ્ટાઃ પિતામહાઃ
આ રીતે, જ્યારે પિતામહો પ્રસન્ન થાય છે ત્યારે તેઓ મનુષ્યને દીર્ઘાયુ, ધન, વિદ્યા, સ્વર્ગ અને મોક્ષના સુખ, પુત્ર અને રાજ્ય બધું આપે છે.
ઇદં ચ પિતૃમાહાત્મ્યં બ્રહ્મદત્તસ્ય વૈ નૃપ। દ્વિજેભ્યઃ શ્રાવયેદ્વિદ્વાન્શૃણોતિ પઠતેપિ વા। કલ્પકોટિશતં સાગ્રં બ્રહ્મલોકે મહીયતે
હે રાજા, બ્રહ્મદત્તના પિતૃઓનું આ મહાત્મ્ય, જો કોઈ વિદ્વાન દ્વિજોને વાંચે કે સાંભળે, તો તે બ્રહ્મલોકમાં કરોડો કલ્પ સુધી સન્માન પામે છે.