કિમર્થં વદ કલ્યાણિ સદાધોવદનાસ્થિતા। સા તમાહ જ્વલત્કોપા કિમાલપસિ રે શઠ
કહે પ્રિયે, તું હંમેશા મુખ કેમ નીચે રાખે છે? એ ગુસ્સામાં બળી ઉઠી અને બોલી: 'રે કપટી, આવું કેમ બોલે છે?'
ત્વયા મોદકચૂર્ણં તુ માં વિહાયાપિ ભક્ષિતમ્। પ્રાદાસ્ત્વં તદતિક્રમ્ય મામન્યસ્યૈ સમન્મથઃ
તમે મારે વિના જ લાડુનો ચૂર્ણ ખાધું અને બીજાને આપી દીધું; પછી મને અવગણીને બીજામાં મગ્ન થઈ ગયો.
પિપીલક ઉવાચ। ત્વત્સાદૃશ્યાન્મયા દત્તમન્યસ્યૈ વરવર્ણિનિ। તદેકમપરાધં મે ક્ષંતુમર્હસિ ભામિનિ
પિપિલિકાએ કહ્યું: એ પણ તારા જેવી જ લાગતી હતી, એ માટે મેં એને આપી દીધું, સુંદર રંગવાળી; આ એક ભૂલ મને માફ કરી દે, સુંદરિ.
નૈવં પુનઃ કરિષ્યામિ ત્યજ કોપં ચ સુસ્તનિ। સ્પૃશામિ પાદૌ સત્યેન પ્રણતસ્ય પ્રસીદ મે
હવે ફરી આવું નહીં કરું; ગુસ્સો છોડ, સુમધુર સ્તનવાળી. હું સાચે તારા પગે હાથ લગાવું છું, નમ્ર બની તારી કૃપા કર.
રુષ્ટાયાં ત્વયિ સુશ્રોણિ મૃત્યુર્મે પુરતો ભવેત્। તુષ્ટાયાં ત્વયિ વામોરુ પૂર્ણાઃ સર્વમનોરથાઃ
જો તું ગુસ્સે થાય તો, સુંદર નિતંબવાળી, મારે માટે મૃત્યુ સામે ઊભું છે; અને જો તું પ્રસન્ન થાય તો, સુંદર જાંઘવાળી, મારા બધા મનોઇચ્છા પૂર્ણ થાય છે.
પૂર્ણચંદ્રોપમં વક્ત્રં સ્વાદેમૃતરસોપમમ્। નિર્ભરં પિબ સુશ્રોણિ કામાસક્તસ્ય મે સદા
સુંદર નિતંબવાળી, હંમેશા મારા ચંદ્ર સમાન અને અમૃત જેવું મીઠું મુખથી તૃપ્તિપૂર્વક પી, કેમ કે હું તો હંમેશા પ્રેમમાં તલીન છું.
એતન્મત્વા શુભે કાર્યા સર્વદા તુ કૃપા મયિ। ઇતિ સા વચનં શ્રુત્વા પ્રસન્ના ચાભવત્તતઃ
આ વાત સમજીને, તું સદા શુભ કાર્યોમાં મારી પર દયા રાખજે. આ શબ્દો સાંભળી, તે પછી ખુશ થઈ ગઈ.
આત્માનમર્પયામાસ મોહનાય પિપીલિકા। બ્રહ્મદત્તોપિ તત્સર્વં જ્ઞાત્વા સસ્મયમાહસત્
પિપિલિકા એ પોતાને મોહ માટે અર્પણ કરી દીધી. બ્રહ્મદત્તે આ બધું જાણીને હળવેથી સ્મિત કર્યું.
સર્વસત્વરુતજ્ઞાની પ્રભાવાત્પૂર્વકર્મણઃ। ભીષ્મ ઉવાચ। કથં સર્વરુતજ્ઞોભૂદ્બ્રહ્મદત્તો નરાધિપઃ
પહેલા કરેલા કર્મના પ્રભાવથી તે બધા જીવજંતુઓની બોલી જાણતો હતો. ભીષ્મએ પૂછ્યું: બ્રહ્મદત્ત રાજા બધા જીવોની ભાષા કેવી રીતે જાણતો થયો?
તચ્ચાપિ ચાભવત્કુત્ર ચક્રવાકચતુષ્ટયં। તન્મે કથય સર્વજ્ઞ કુલે કસ્ય ચ સુવ્રતમ્
એ ચક્રવાક પક્ષીઓનો સમૂહ ક્યાં અને કેવી રીતે થયો? હે સર્વજ્ઞ, મને કહો, તે કોના કુળમાં અને કેવી પ્રતિષ્ઠાવાળા હતા?
પુલસ્ત્ય ઉવાચ। તસ્મિન્નેવ પુરે જાતાશ્ચક્રવાકા અથો નૃપ
પુલસ્ત્યે કહ્યું: એ જ શહેરમાં, હે રાજા, ચક્રવાક પક્ષીઓ જન્મ્યા હતા.
વૃદ્ધદ્વિજસ્ય દાયાદા વિપ્રા જાતિસ્મરા બુધાઃ। ધૃતિમાંસ્તત્ત્વદર્શી ચ વિદ્યાવર્ણસ્તપોધિકઃ
તે બધા વૃદ્ધ બ્રાહ્મણના પુત્રો હતા, જ્ઞાની, પોતાના ભૂતકાળના જન્મોને યાદ રાખનારા, સ્થિર મનવાળા, સત્યને ઓળખનારા, વિદ્વાન, સારા સ્વભાવવાળા અને તપસ્યામાં તત્પર હતા.
નામતઃ કર્મતશ્ચૈવ સુદરિદ્રસ્ય તે સુતાઃ। તપસે બુદ્ધિરભવત્તેષાં વૈ દ્વિજજન્મનાં
નામથી અને કામથી, તેઓ અત્યંત ગરીબ માણસના પુત્રો હતા; અને દ્વિજ તરીકે તેમનું મન તપસ્યામાં લાગી ગયું હતું.
યાસ્યામઃ પરમાં સિદ્ધિમૂચુસ્તે દ્વિજસત્તમાઃ। તત્તેષાં વચનં શ્રુત્વા સુદરિદ્રો મહાતપાઃ
સારા બ્રાહ્મણોએ કહ્યું: 'અમે સર્વોચ્ચ સિદ્ધિ મેળવવા જઈશું.' તેમના આ શબ્દો સાંભળી, સુદરિદ્ર મહાન તપસ્વીએ—
ઉવાચ દીનયા વાચા કિમેતદિતિ પુત્રકાઃ। અધર્મ એષ વઃ પુત્રા પિતા તાનિત્યુવાચ હ
દુઃખી અવાજે કહ્યું: 'આ શું, મારા પુત્રો? આ તો અધર્મ છે, પુત્રો,' એમ પિતાએ કહ્યું.
વૃદ્ધં પિતરમુત્સૃજ્ય દરિદ્રં વનવાસિનમ્। ક્વ નુ ધર્મોત્ર ભવિતા માં ત્યક્ત્વા ગતિમેવ ચ
'તમારા વૃદ્ધ, ગરીબ, જંગલમાં રહેતા પિતાને છોડીને—આમાં ધર્મ ક્યાં છે? તમે મને છોડી દઈને જશો પછી મારું શું થશે?'
ઊચુસ્તે કલ્પિતા વૃત્તિસ્તવ તાત વચશ્શૃણુ। વ્રતમેતત્પુરા રાજ્ઞઃ સ તે દાસ્યતિ પુષ્કલં
તેમણે કહ્યું: 'પપ્પા, તમારી ગુજરાન માટે વ્યવસ્થા કરી છે, અમારા શબ્દો સાંભળો. આ વ્રત પહેલાં રાજાનું હતું; એ તમને ઘણું ધન આપશે.'
ધનં ગ્રામ સહસ્રાણિ પ્રભાતે પઠતસ્તવ। કુરુક્ષેત્રે તુ યે વિપ્રા વ્યાધા દશપુરે તુ યે
'સવારના સમયે પાઠ કરશો ત્યારે તે તમને ધન અને હજારો ગામો આપશે. કુરુક્ષેત્રના બ્રાહ્મણો અને દશપુરના શિકારીઓ—'
કાલંજરે મૃગા ભૂતાશ્ચક્રવાકાસ્તુ માનસે। ઇત્યુક્ત્વા પિતરં જગ્મુસ્તે વનં તપસે પુનઃ
'કાલંજરના પ્રાણીઓ અને માનસના ચક્રવાક પક્ષીઓ—' આમ કહીને, તેઓ ફરી તપ માટે જંગલમાં ગયા અને પિતાને છોડ્યા.
વૃદ્ધોપિ સ દ્વિજો રાજન્જગામ સ્વાર્થસિદ્ધયે। અણુહો નામ વૈભ્રાજઃ પઞ્ચાલાધિપતિઃ પુરા
વૃદ્ધ હોવા છતાં, એ બ્રાહ્મણ રાજા, પોતાના હિત માટે ગયો. પહેલાં પંચાલ દેશનો રાજા, અણુહ નામે, રાજા હતો.
પુત્રાર્થી દેવદેવેશં પદ્મયોનિં પિતામહમ્। આરાધયામાસ વિભું તીવ્રવ્રતપરાયણઃ
પુત્રની ઈચ્છાથી, તેણે દેવોના દેવ, કમળમાંથી જન્મેલા પિતામહની તીવ્ર વ્રત અને ભક્તિથી આરાધના કરી.
તતઃ કાલેન મહતા તુષ્ટસ્તસ્ય પિતામહઃ। વરં વરય ભદ્રં તે હૃદયેભીપ્સિતં નૃપ
લાંબા સમય પછી, પિતામહ પ્રસન્ન થયા અને કહ્યું: 'માગ, તને કલ્યાણ મળે; રાજા, જે thing તારા હૃદયમાં છે તે વર માંગ.'
અણુહ ઉવાચ। પુત્રં મે દેહિ દેવેશ મહાબલપરાક્રમમ્। પારગં સર્વવિદ્યાનાં ધાર્મિકં યોગિનાં વરમ્૧૦૦ 1.10.
અણુહએ કહ્યું: 'હે દેવોના દેવ, મને એવો પુત્ર આપો જે મહાન બળવાન, પરાક્રમી, સર્વ વિદ્યા જાણનારો, ધર્મમાં સ્થિર અને યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ હોય.'
સર્વસત્વરુતજ્ઞં મે દેહિ યોગિનમાત્મજમ્। એવમસ્ત્વિતિ વિશ્વાત્મા તમાહ પરમેશ્વરઃ
'મને એવો પુત્ર આપો જે બધા જીવોની ભાષા જાણતો અને યોગી હોય.' પરમેશ્વરે કહ્યું: 'એવું જ થશે.'
પશ્યતાં સર્વભૂતાનાં તત્રૈવાંતરધીયત। તતઃ સ તસ્ય પુત્રોભૂદ્બ્રહ્મદત્તઃ પ્રતાપવાન્
બધા જીવજંતુઓની સામે જ તે ત્યાંથી અદૃશ્ય થઈ ગયો; પછી તેના પુત્ર બ્રહ્મદત્તનો જન્મ થયો, જે ખૂબ જ પરાક્રમી હતો.
સર્વસત્વાનુકંપી ચ સર્વસત્વબલાધિકઃ। સર્વસત્વરુતજ્ઞશ્ચ સર્વસત્વેશ્વરેશ્વરઃ
તે બધા જીવજંતુઓ પર દયાળુ હતો, બધાથી વધારે શક્તિશાળી હતો, બધા જીવજંતુઓની ભાષા સમજતો હતો અને બધા જીવજંતુઓના રાજા હતો.
અથ સત્વેન યોગાત્મા સ પિપીલકમાગતઃ। યત્ર તત્કીટમિથુનં રમમાણમવસ્થિતમ્
પછી, સારા ગુણોથી ભરપૂર અને યોગમાં સ્થિર થયેલો તે આત્મા, પિપીલિકા પાસે ગયો, જ્યાં તે જીવજંતુઓનું જોડી આનંદમાં મગ્ન હતું.
તતઃ સા સન્નતિર્દૃષ્ટ્વા પ્રહસંતં સુવિસ્મિતં। કિમપ્યાશંકમાના સા તમપૃચ્છન્નરેશ્વરમ્
પછી, તેને આશ્ચર્યથી હસતા જોઈ, તે સ્ત્રીએ કંઈક શંકા કરીને રાજાને પ્રશ્ન કર્યો.
સન્નતિરુવાચ। અકસ્માદતિહાસોયં કિમર્થમભવન્નૃપ। હાસ્યહેતું ન જાનામિ યદકાલે કૃતં ત્વયા
સન્નતિએ કહ્યું: 'રાજા, તમે અચાનક કેમ હસ્યા? હું તો આ હાસ્યનું કારણ જાણતી નથી, જે તમે આવા સમયે કર્યું.'
અવદદ્રાજપુત્રોસૌ તં પિપીલિકભાષિતમ્। રાગવદ્વિરસોત્પન્નમેતદ્ધાસ્યં વરાનને
રાજકુમારે કહ્યું: 'સુંદર ચહેરાવાળી, આ હાસ્ય પિપીલિકા બોલી તે વાત પરથી આવ્યું છે, જે રાગ અને સ્વાદહીનતાથી ઉદ્ભવ્યું.'