એવં સા ભક્ષિતા ધેનુઃ સપ્તભિસ્તૈસ્તપોધનૈઃ। વૈદિકં બલમાશ્રિત્ય ક્રૂરે કર્મણિ નિર્ભયાઃ
આ રીતે, એ સાત તપસ્વીઓએ ગાય ભક્ષી લીધી; વૈદિક શક્તિ પર આધાર રાખીને તેઓ એ ક્રૂર કર્મમાં નિર્ભય રહ્યા.
તતઃ કાલે પ્રણષ્ટાસ્તે વ્યાધા દશ પુરેભવન્। જાતિસ્મરત્વં પ્રાપ્તાસ્તે પિતૃભાવેન ભાવિતાઃ
પછી, સમય જતાં, તેઓ મરી ગયા અને દસ શહેરોમાં શિકારીઓ તરીકે જન્મ્યા; તેમને પૂર્વજન્મનું સ્મરણ હતું અને તેઓ પિતૃભક્ત રહ્યા.
તત્ર વિજ્ઞાય વૈરાગ્યં પ્રાણાનુત્સૃજ્ય ધર્મતઃ। લોકૈરવીક્ષ્યમાણાસ્તે તીર્થાંતેનશનેન તુ
ત્યાં, વૈરાગ્ય સમજીને, તેમણે ધર્મથી પ્રાણ ત્યાગ્યા; લોકોની નજરથી દૂર રહી, તેઓ તીર્થોમાં ઉપવાસે રહ્યા.
સંજાતા મૃગરૂપાસ્તે સપ્ત કાલંજરે ગિરૌ। પ્રાપ્તવિજ્ઞાનયોગાસ્તે તત્યજુસ્તાં નિજાં તનુમ્
પછી, તેઓ કાલંજર પર્વત પર મૃગરૂપે જન્મ્યા; જ્ઞાન અને યોગ પ્રાપ્ત કરીને એ શરીર ત્યજી દીધું.
મમ્રુઃ પ્રપતનેનાથ જાતવૈરાગ્યમાનસાઃ। માનસે ચક્રવ્રાકાસ્તે સંજાતાઃ સપ્તયોગિનઃ
પડતાં પડતાં મરી ગયા, મનમાં વૈરાગ્ય ભરેલું હતું; પછી તેઓ માનસ નગરમાં સાત યોગી તરીકે જન્મ્યા.
નામતઃ કર્મતઃ સર્વે સુમનાઃ કુસુમોવસુઃ। ચિત્તદર્શી સુદર્શી ચ જ્ઞાતા જ્ઞાનસ્ય પારગઃ
નામ અને કર્મથી તેઓ હતા: સુમનસ, કુસુમવસુ, ચિત્તદર્શી, સુદર્શન, જ્ઞાતા, જ્ઞાનસ્ય અને પારગ.
જ્યેષ્ઠાનુરક્તાઃ શ્રેષ્ઠાસ્તે સપ્તૈતે યોગપાવનાઃ। યોગભ્રષ્ટાસ્ત્રયસ્તેષાં બભૂવુશ્ચલચેતસઃ
એ સાતેય પોતાના મોટા ભાઈને ખૂબ પ્રેમ કરતા અને શ્રેષ્ઠ હતા; યોગથી પવિત્ર બન્યા, પણ ત્રણ જણા ચંચળ મનથી યોગમાંથી પડી ગયા.
દૃષ્ટ્વા વિભ્રાજમાનં તમણુહં સ્ત્રીભિરન્વિતમ્। ક્રીડંતં વિવિધૈર્ભોગૈર્મહાબલપરાક્રમમ્
તેમણે તેજસ્વી અનુહને જોયો, જે સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા હતા, વિવિધ ભોગોમાં રમતા અને મહાન બળ તથા પરાક્રમ ધરાવતા હતા.
પઞ્ચાલાન્વયસંભૂતં પ્રભૂતબલવાહનમ્। રાજ્યકામોભવત્ત્વેકસ્તેષાં મધ્યે જલૌકસામ્
પાંચાલ વંશમાં જન્મેલો, બહુ બળવાન અને અનેક વાહનો ધરાવતો એક જલચર હતો, જેને રાજયની ઇચ્છા હતી.
પિતૃવર્તી ચ યો વિપ્રઃ શ્રાદ્ધકૃત્પિતૃવત્સલઃ। અપરૌ મંત્રિણૌ દૃષ્ટ્વા પ્રભૂતબલવાહનૌ
એક બ્રાહ્મણ હતો, જે પિતાની રીત પર ચાલતો, શ્રાદ્ધ કરતો અને પિતૃઓને બહુ પ્રેમ કરતો હતો; તેણે બે મંત્રીઓ જોયા, જે પણ બહુ બળવાન અને અનેક વાહનો ધરાવતા હતા.
મંત્રિત્વે ચક્રતુશ્ચેચ્છામસ્મિન્મર્ત્યૌ દ્વિજોત્તમૌ। વિભ્રાજપુત્રસ્ત્વેકોભૂદ્બ્રહ્મદત્ત ઇતિ સ્મૃતઃ
વિભ્રાજના બે પુત્રો, જે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ હતા, મંત્રીપદની ઇચ્છાથી મંત્રી બન્યા; એમામાં એકનું નામ બ્રહ્મદત્ત હતું.
મંત્રિપુત્રૌ તથા ચૈવ પુંડરીકસુબાલકૌ। બ્રહ્મદત્તોભિષિક્તસ્તુ કાંપિલ્યે નગરોત્તમે
એ બંને મંત્રીઓના પુત્રો પુંડરીક અને સુબાલ હતા; બ્રહ્મદત્તને શ્રેષ્ઠ શહેર કાંપિલ્યમાં રાજતિલક કરવામાં આવ્યો.
પંચાલરાજો વિક્રાંતઃ શ્રાદ્ધકૃત્પિતૃવત્સલઃ। યોગવિત્સર્વજંતૂનાં ચિત્તવેત્તાભવત્તદા
પાંચાલનો રાજા, જે શૂરવીર, શ્રાદ્ધકર્તા અને પિતૃપ્રેમી હતો, એ સમયે સર્વ જીવોના મન જાણતો અને યોગવિદ્યા જાણનારો હતો.
તસ્ય રાજ્ઞોભવદ્ભાર્યા સુદેવસ્યાત્મજા તદા। સન્નતિર્નામ વિખ્યાતા કપિલાયાભવત્પુરા
એ રાજાની પત્ની, સુદેવની પુત્રી, પ્રસિદ્ધ અને સન્નતિ નામે જાણીતી હતી, જે પહેલાં કપિલના વંશની હતી.
પિતૃકાર્યે નિયુક્તત્વાદભવદ્બ્રહ્મવાદિની। તયા ચકાર સહિતઃ સ રાજ્યં રાજનંદનઃ
પિતૃકર્મમાં નિમગ્ન હોવાથી એ સ્ત્રી વેદજ્ઞ બની; એના સાથે રાજપુત્રે રાજ્ય ચલાવ્યું.
કદાચિદ્ગતઉદ્યાનં તયા સહ સ પાર્થિવઃ। દદર્શ કીટમિથુનમનંગકલહાન્વિતમ્
ક્યારેક એ રાજા પત્ની સાથે બગીચામાં ગયો અને ત્યાં પ્રેમના ઝગડામાં પડેલા બે કીડાઓ જોયા.
પિપીલિકામધોવક્ત્રાં પુરતઃ કીટકામુકઃ। પંચબાણાભિતપ્તાંગઃ સગદ્ગદમુવાચ હ
માદા કીડીને, જેનું મુખ નીચે હતું અને કામદેવના બાણોથી તપેલી હતી, પુરુષ કીડાએ કંપતી વાણીમાં કહ્યું.
ન ત્વયા સદૃશી લોકે કામિની વિદ્યતે ક્વચિત્। મધ્યે ક્ષીણાતિજઘના બૃહદ્વક્ત્રાતિગામિની
દુનિયામાં તારી જેવી પ્રેમિકા ક્યાંય નથી; તું કમરથી પાતળી, મોટું મુખ ધરાવતી અને ખૂબ લાવણ્યથી ચાલે છે.
સુવર્ણવર્ણસદૃશી સદ્વક્ત્રા ચારુહાસિની। આલક્ષ્યતે ચ વદનં ગુડશર્કરવત્સલં
તારો રંગ સોનાની જેમ છે, તું સુંદર મુખવાળી અને હસતી છે; તારો મુખ ગુડ અને ખાંડ જેવું મીઠું લાગે છે, પ્રિયે.
ભોક્ષ્યસે મયિ ભુક્તે ત્વં સ્નાસિ સ્નાતે તથા મયિ। પ્રોષિતે મયિ દીના ત્વં ક્રુદ્ધે ચ ભયચંચલા
હું ખાઉં ત્યારે તું પણ ખાય છે, હું સ્નાન કરું ત્યારે તું પણ કરે છે; હું દૂર જાઉં ત્યારે તું દુઃખી થાય છે અને હું ગુસ્સે થાઉં ત્યારે તું ડરીને અશાંત થાય છે.
કિમર્થં વદ કલ્યાણિ સદાધોવદનાસ્થિતા। સા તમાહ જ્વલત્કોપા કિમાલપસિ રે શઠ
કહે પ્રિયે, તું હંમેશા મુખ કેમ નીચે રાખે છે? એ ગુસ્સામાં બળી ઉઠી અને બોલી: 'રે કપટી, આવું કેમ બોલે છે?'
ત્વયા મોદકચૂર્ણં તુ માં વિહાયાપિ ભક્ષિતમ્। પ્રાદાસ્ત્વં તદતિક્રમ્ય મામન્યસ્યૈ સમન્મથઃ
તમે મારે વિના જ લાડુનો ચૂર્ણ ખાધું અને બીજાને આપી દીધું; પછી મને અવગણીને બીજામાં મગ્ન થઈ ગયો.
પિપીલક ઉવાચ। ત્વત્સાદૃશ્યાન્મયા દત્તમન્યસ્યૈ વરવર્ણિનિ। તદેકમપરાધં મે ક્ષંતુમર્હસિ ભામિનિ
પિપિલિકાએ કહ્યું: એ પણ તારા જેવી જ લાગતી હતી, એ માટે મેં એને આપી દીધું, સુંદર રંગવાળી; આ એક ભૂલ મને માફ કરી દે, સુંદરિ.
નૈવં પુનઃ કરિષ્યામિ ત્યજ કોપં ચ સુસ્તનિ। સ્પૃશામિ પાદૌ સત્યેન પ્રણતસ્ય પ્રસીદ મે
હવે ફરી આવું નહીં કરું; ગુસ્સો છોડ, સુમધુર સ્તનવાળી. હું સાચે તારા પગે હાથ લગાવું છું, નમ્ર બની તારી કૃપા કર.
રુષ્ટાયાં ત્વયિ સુશ્રોણિ મૃત્યુર્મે પુરતો ભવેત્। તુષ્ટાયાં ત્વયિ વામોરુ પૂર્ણાઃ સર્વમનોરથાઃ
જો તું ગુસ્સે થાય તો, સુંદર નિતંબવાળી, મારે માટે મૃત્યુ સામે ઊભું છે; અને જો તું પ્રસન્ન થાય તો, સુંદર જાંઘવાળી, મારા બધા મનોઇચ્છા પૂર્ણ થાય છે.
પૂર્ણચંદ્રોપમં વક્ત્રં સ્વાદેમૃતરસોપમમ્। નિર્ભરં પિબ સુશ્રોણિ કામાસક્તસ્ય મે સદા
સુંદર નિતંબવાળી, હંમેશા મારા ચંદ્ર સમાન અને અમૃત જેવું મીઠું મુખથી તૃપ્તિપૂર્વક પી, કેમ કે હું તો હંમેશા પ્રેમમાં તલીન છું.
એતન્મત્વા શુભે કાર્યા સર્વદા તુ કૃપા મયિ। ઇતિ સા વચનં શ્રુત્વા પ્રસન્ના ચાભવત્તતઃ
આ વાત સમજીને, તું સદા શુભ કાર્યોમાં મારી પર દયા રાખજે. આ શબ્દો સાંભળી, તે પછી ખુશ થઈ ગઈ.
આત્માનમર્પયામાસ મોહનાય પિપીલિકા। બ્રહ્મદત્તોપિ તત્સર્વં જ્ઞાત્વા સસ્મયમાહસત્
પિપિલિકા એ પોતાને મોહ માટે અર્પણ કરી દીધી. બ્રહ્મદત્તે આ બધું જાણીને હળવેથી સ્મિત કર્યું.
સર્વસત્વરુતજ્ઞાની પ્રભાવાત્પૂર્વકર્મણઃ। ભીષ્મ ઉવાચ। કથં સર્વરુતજ્ઞોભૂદ્બ્રહ્મદત્તો નરાધિપઃ
પહેલા કરેલા કર્મના પ્રભાવથી તે બધા જીવજંતુઓની બોલી જાણતો હતો. ભીષ્મએ પૂછ્યું: બ્રહ્મદત્ત રાજા બધા જીવોની ભાષા કેવી રીતે જાણતો થયો?
તચ્ચાપિ ચાભવત્કુત્ર ચક્રવાકચતુષ્ટયં। તન્મે કથય સર્વજ્ઞ કુલે કસ્ય ચ સુવ્રતમ્
એ ચક્રવાક પક્ષીઓનો સમૂહ ક્યાં અને કેવી રીતે થયો? હે સર્વજ્ઞ, મને કહો, તે કોના કુળમાં અને કેવી પ્રતિષ્ઠાવાળા હતા?